વૈશ્વિક બજારમાં તેલની કિંમતો ઘટવાને લઈને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આપ્યું મોટું નિવેદન
વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ઉથલપાથલ વચ્ચે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટી, આશ્ચર્યજનક જાહેરાત કરી છે જેણે યુએસ-વેનેઝુએલા સંબંધો પર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તાજેતરમાં વેનેઝુએલા સાથે થયેલા નવા, ઐતિહાસિક તેલ કરારથી આગામી દિવસોમાં ગેસ અને પેટ્રોલિયમના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. જો કે, સામાન્ય ગ્રાહકો દ્વારા આ અસર અનુભવવામાં કેટલો સમય લાગશે તે અંગે કેટલીક અનિશ્ચિતતા રહે છે.
ઇરાન યુદ્ધ અને આસમાને પહોંચેલા ભાવ
આ સમજૂતી એવા અત્યંત સંવેદનશીલ સમયે સામે આવી છે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં, ખાસ કરીને અમેરિકામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવને લઈને ભારે દબાણ છે. તાજેતરમાં ઇરાન સાથે શરૂ થયેલા યુદ્ધ અને ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે દુનિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંના એક ‘હાર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) દ્વારા થતી તેલની સપ્લાય ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ છે. આ માર્ગથી યુદ્ધ શરૂ થતા પહેલા વિશ્વનું આશરે ૨૦ ટકા પેટ્રોલિયમ પસાર થતું હતું. આ મોટા વ્યવધાનને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવ અચાનક આસમાને પહોંચી ગયા હતા, જેનાથી અમેરિકી પ્રશાસન પર ઘરેલું મોંઘવારી નિયંત્રિત કરવાનું જબરદસ્ત દબાણ આવી ગયું હતું.
શું છે વેનેઝુએલા ડીલ?
સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ સમજૂતી અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચેની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી અને ઐતિહાસિક ડીલ્સમાંથી એક છે. આ ડીલ મુખ્યત્વે વેનેઝુએલાના ૧૭ મુખ્ય તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસ સાથે જોડાયેલી છે. આ ક્ષેત્રોમાં આશરે ૬૫ અબજ બેરલ તેલની ભારે-ભરખમ પ્રમાણિત ક્ષમતા મોજૂદ છે. આ સમજૂતી હેઠળ વેનેઝુએલાના જર્જરિત થઈ ચૂકેલા તેલ ઉદ્યોગમાં આશરે ૧૦૦ અબજ ડોલરનું મોટું પ્રત્યક્ષ રોકાણ આવવાની પૂરી અપેક્ષા છે, જેનાથી ત્યાંના કાચા તેલના ઉત્પાદનમાં અભૂતપૂર્વ તેજી આવશે.
કિંમતો ઘટવામાં કેટલો સમય લાગશે?
જ્યારે પત્રકારોએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને એ સવાલ પૂછ્યો કે આ ડીલની અસર પેટ્રોલ પંપ પર ક્યારથી દેખાશે, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કિંમતો નીચે લાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે, પરંતુ તેમાં થોડો સમય લાગી શકે છે. ટ્રમ્પે મીડિયા સાથે વાત કરતા કહ્યું, “આખરે કિંમતો ઘટશે જ.” જોકે, જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું આ અસર આગામી ચૂંટણીઓ પહેલા નજરે પડશે, તો તેમણે સ્પષ્ટપણે કંઈપણ કહેવાનો ઇનકાર કરતા જણાવ્યું કે તેની નિશ્ચિત સમયસીમા હાલમાં જણાવવી મુશ્કેલ છે.
બીજી બાજુ, કેટલાક જાણીતા ઊર્જા વિશ્લેષકો (Energy Analysts)નું માનવું છે કે વેનેઝુએલાના તેલ માળખાને ફરીથી પાટા પર લાવવા અને અમેરિકા સુધી તેની નિયમિત સપ્લાય શરૂ થવામાં વર્ષોનો લાંબો સમય લાગી શકે છે. જ્યારે ટ્રમ્પનું ધ્યાન આ વિશેષજ્ઞોના દાવાઓ તરફ દોરવામાં આવ્યું, તો તેમણે આ શંકાઓને ફગાવી દીધી. ટ્રમ્પે મક્કમતાથી કહ્યું કે આ પ્રક્રિયા એટલી લાંબી નહીં હોય જેટલી વિશેષજ્ઞો માની રહ્યા છે. તેમણે પોતાની વાત દોહરાવતા કહ્યું, “જો તેમાં બે વર્ષનો સમય પણ લાગે છે, તો તમે જાણો છો કે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારના હિસાબે આ ખૂબ જ ટૂંકો સમય છે.”
વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર મોટી અસર
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું આ પગલું માત્ર અમેરિકાના ઘરેલું મતદારોને મોંઘવારીથી રાહત અપાવવાનો મોટો રાજકીય પ્રયાસ જ નથી, પરંતુ આ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારના સમીકરણો બદલવાની દિશામાં એક મોટો કૂટનીતિક દાવ પણ છે. વેનેઝુએલાના વિશાળ તેલ ભંડારોને અમેરિકી ટેક્નોલોજી અને રોકાણ દ્વારા ફરીથી જીવંત કરવાથી આવનારા સમયમાં કાચા તેલના અંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ પર લગામ લગાવી શકાશે. જોકે, ઇરાન સંઘર્ષની વર્તમાન પરિસ્થિતિ વચ્ચે આ ડીલનું જમીની સ્તરે ઉતરવું અને અમેરિકી ગ્રાહકો સુધી તેનો વાસ્તવિક લાભ પહોંચવો હજુ પણ ભવિષ્યના ગર્ભમાં છે, જેના પર સમગ્ર દુનિયાની નજર ટકેલી છે.
