સોના-ચાંદીને પાછળ છોડી કોપર બન્યું ‘નવું સોનું’: લંડન મેટલ એક્સચેન્જ પર ભાવ સર્વોચ્ચ સપાટીએ
વૈશ્વિક કોમોડિટી માર્કેટમાં જ્યારે પણ રોકાણ અને કિંમતી ધાતુઓની વાત આવે છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે રોકાણકારોનું સૌથી વધુ ધ્યાન સોના અને ચાંદી પર રહેતું હોય છે. જોકે, વર્તમાન સમયમાં ધાતુ બજારનું ચિત્ર બદલાયું છે અને તાંબુ (કોપર) ‘નવા કિંગ’ અથવા ‘નવા સોના’ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સતત વધી રહેલી આક્રમક માંગ અને સામે પુરવઠાની તીવ્ર અછતને કારણે તાંબાના ભાવમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો નોંધાયો છે, જેના લીધે ભાવ સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
લંડન મેટલ એક્સચેન્જ (LME) ખાતે તાંબાના બેન્ચમાર્ક થ્રી-મંથ ફ્યુચર્સ ભાવમાં તાજેતરમાં ૦.૯ ટકાનો તીવ્ર વધારો થયો છે, જેનાથી ભાવ પ્રતિ મેટ્રિક ટન ૧૪,૫૧૦ ડૉલરના સ્તરે પહોંચી ગયા છે. આ અગાઉના ટ્રેડિંગ સેશનમાં તાંબાના ભાવે ૧૪,૫૩૩ ડૉલર પ્રતિ ટનની તેની આજીવન ઉચ્ચતમ (Lifetime High) સપાટીને સ્પર્શીને નવો ઇતિહાસ રચ્યો હતો. ડેટા દર્શાવે છે કે આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં તાંબાએ રોકાણકારોને ૧૬ ટકાથી વધુનું શાનદાર વળતર આપ્યું છે.
નોંધનીય છે કે આ અભૂતપૂર્વ ભાવવધારે ગ્લોબલ બ્રોકરેજ ફર્મોના અંદાજોને પણ ખોટા પાડી દીધા છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સે વર્ષ ૨૦૨૬ના ચોથા ક્વાર્ટર સુધીમાં તાંબાનો ભાવ ૧૧,૨૦૦ ડૉલર રહેવાની આગાહી કરી હતી, જ્યારે ડૉઇશ બેંકે સરેરાશ ૧૨,૧૨૫ ડૉલરનો અંદાજ મૂક્યો હતો.
તાંબાના ભાવમાં વિસ્ફોટક તેજી પાછળના ૩ મુખ્ય કારણો
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ તાંબાના ભાવમાં આવેલી આ ભીષણ તેજી પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે ત્રણ મોટા નાણાકીય અને ભૌગોલિક-રાજકીય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે:
અમેરિકી ટેરિફનો ભય અને સંગ્રહખોરી: યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા રિફાઇન્ડ કોપરની આયાત પર ઊંચા ટેરિફ લાદવામાં આવી શકે છે તેવી ચિંતાથી વેપારીઓમાં ધાતુનો સંગ્રહ કરવાની દોડધામ મચી ગઈ છે. વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં એકલા અમેરિકાએ આશરે ૮.૮૫ લાખ ટન તાંબાની આયાત કરી લીધી છે. મોટાભાગનો વૈશ્વિક સ્ટોક યુએસમાં કેન્દ્રિત થઈ જતાં LME ના ગ્લોબલ નેટવર્કમાં તાંબાની ઇન્વેન્ટરી તળિયે પહોંચી ગઈ છે.
ખાણોમાંથી ઘટેલું ઉત્પાદન: વૈશ્વિક બજાર લાંબા સમયથી પુરવઠા અને માગના ભારે અસંતુલનનો સામનો કરી રહ્યું છે. વિશ્વના સૌથી મોટા તાંબા ઉત્પાદક દેશ ચિલીમાં ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન શિપમેન્ટ એક વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયું હતું. જૂની મુખ્ય ખાણો ઓપરેશનલ પડકારોને કારણે ઉત્પાદન વધારવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
AI અને ગ્રીન એનર્જીની ભારે માગ: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં વિશાળ ડેટા સેન્ટરોના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ્સ અને નેટવર્ક સાધનોમાં તાંબાનો વપરાશ અભૂતપૂર્વ રીતે વધ્યો છે. આ ઉપરાંત, ગ્લોબલ ગ્રીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન અને સોલાર-વિન્ડ બેટરી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ તાંબાની માગ સતત વધી રહી છે.
ભારતીય શેરબજાર પર અસર: મેટલ શેરો ચમક્યા
કોપરના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં આવેલા આ ઉછાળાની સીધી સકારાત્મક અસર ભારતીય શેરબજારમાં મેટલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ પર જોવા મળી રહી છે. શેરબજારમાં એકંદર વેચવાલીના માહોલ વચ્ચે પણ સરકારી કંપની ‘હિન્દુસ્તાન કોપર’ના શેરમાં મંગળવારે પ ટકા જેટલો જોરદાર ઉછાળો નોંધાયો હતો. આ ઉપરાંત, ધાતુ ક્ષેત્રની અન્ય દિગ્ગજ કંપનીઓ જેવી કે વેદાંત લિમિટેડ અને હિંડાલ્કો ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેરો પણ ગ્રીન ઝોનમાં મજબૂતી સાથે ટ્રેડ કરતા જોવા મળ્યા હતા.
