પેટ્રોલ પંપ પર UPI ચુકવણી અંગે સરકારી સ્પષ્ટતા: ગ્રાહકો માટે સેવા મફત, વેપારીઓ માટે વસૂલાશે ફ્લેટ ₹૫ નો ચાર્જ
દેશમાં UPI (યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ) ના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) દ્વારા તાજેતરમાં એક નવું મરચંટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) માળખું જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ નવા નિયમો મુજબ, ૧૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી ₹૨,૦૦૦ થી વધુના પર્સન-ટુ-મરચંટ (P2M) વ્યવહારો પર ૦.૪% સુધીનો MDR લાદવામાં આવશે. સામાન્ય સંજોગોમાં આ ચાર્જ મહત્તમ ₹૩૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે.
આ જાહેરાત બાદથી જ રોજિંદા ધોરણે વાહનોમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ કે CNG પુરાવતા ગ્રાહકો અને પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોમાં ભારે અસમંજસ અને તણાવ જોવા મળ્યો હતો કે શું UPI થી ઇંધણ ખરીદવું હવે મોંઘું બની જશે? જોકે, NPCI અને કેન્દ્ર સરકારે આ મામલે સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ કરીને મોટો ખુલાસો કર્યો છે.
ઇંધણ ક્ષેત્રને મળી ખાસ છૂટ: જાણો ૫ રૂપિયાનો ફ્લેટ નિયમ
NPCI એ નિયમિત વેપારી વ્યવહારોની સરખામણીએ ત્રણ મુખ્ય ક્ષેત્રોને વિશેષ રાહત આપી છે, જેમાં ઇંધણ (Fuel), રેલ્વે અને ટેલિકોમ ક્ષેત્રનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય વેપારીઓ માટે ₹૨,૦૦૦ થી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર ૦.૪% ટકા લેખે ચાર્જ નક્કી કરાયો છે, પરંતુ પેટ્રોલ પંપ માટે આ નિયમ અલગ રહેશે.
હવામાન અને તેલ ક્ષેત્રની સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે પેટ્રોલ પંપ પર UPI દ્વારા કરવામાં આવેલા ₹૨,૦૦૦ થી વધુના ઇંધણના પેમેન્ટ પર ટકાવારીના બદલે માત્ર ₹૫ (પાંચ રૂપિયા) નો ફ્લેટ ડિસ્કાઉન્ટેડ રેટ લાગુ થશે. આનો અર્થ એ થયો કે તમે ₹૨,૫૦૦ નું ઇંધણ ભરાવો કે ₹૧૦,૦૦૦ નું, પ્રોસેસિંગ ફી તરીકે માત્ર ₹૫ જ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
સામાન્ય ગ્રાહકો પર કોઈ આર્થિક બોજ નહીં
સૌથી રાહતની બાબત એ છે કે આ ફી સામાન્ય વાહનચાલકો કે ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવશે નહીં. કેન્દ્ર સરકાર અને બેંકોએ સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે UPI વ્યવહારો ગ્રાહકો માટે પહેલાની જેમ જ તદ્દન મફત રહેશે.
જ્યારે પણ કોઈ ગ્રાહક પેટ્રોલ પંપ પર ક્યુઆર કોડ સ્કેન કરીને કે UPI એપ દ્વારા ચૂકવણી કરશે, ત્યારે તેના બેંક ખાતામાંથી માત્ર ઇંધણની મૂળ રકમ જ કપાશે. ગ્રાહક પર કોઈપણ પ્રકારનો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ વધારાનો ચાર્જ લાદી શકાશે નહીં. આ MDR ફી માત્ર અને માત્ર ચુકવણી સ્વીકારનાર પેટ્રોલ પંપના ઓપરેટરે જ ચૂકવવાની રહેશે.
૫ રૂપિયાની ફ્લેટ ફીનો પેટ્રોલ પંપ માલિકોને ફાયદો
પેટ્રોલ પંપ પર મોટાભાગના ટ્રાન્ઝેક્શન ₹૨,૦૦૦ થી ₹૫,૦૦૦ કે તેથી વધુ મૂલ્યના હોય છે. જો પેટ્રોલ પંપ ઓપરેટરો પર સામાન્ય ૦.૪% નો ચાર્જ લાદવામાં આવે, તો ₹૫,૦૦૦ ના પેટ્રોલ પેમેન્ટ પર વેપારીના ખાતામાંથી સીધા ₹૨૦ કપાત થઈ જાય, જેનાથી તેમના નાના કમિશન અને નફા પર સીધી નકારાત્મક અસર પડે તેમ હતી.
પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોને આ મોટા આર્થિક નુકસાનથી બચાવવા માટે જ NPCI એ ₹૫ ની ફ્લેટ ફીનું માળખું તૈયાર કર્યું છે. હવે ગ્રાહક ₹૫,૦૦૦ નું પેટ્રોલ ભરાવે કે ₹૧૦,૦૦૦ નું ડીઝલ, પંપ માલિકના ખાતામાંથી માત્ર ₹૫ જ કપાશે.
₹૨,૦૦૦ થી નાના વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે ફી-મુક્ત
જો કોઈ વાહનચાલક ₹૨,૦૦૦ સુધીનું પેટ્રોલ, ડીઝલ કે સીએનજી UPI મારફતે ખરીદે છે, તો તેના પર MDR ચાર્જ શૂન્ય (Zero) રહેશે. ₹૨,૦૦૦ થી ઓછી રકમના ચુકવણા માટે પેટ્રોલ પંપ ઓપરેટરો કે ગ્રાહકોમાંથી કોઈએ પણ એક પણ રૂપિયો ચૂકવવો પડશે નહીં. આ જોગવાઈથી ટૂંકી મુસાફરી કરતા અને બાઇક કે સ્કૂટર ધરાવતા નાના ગ્રાહકો તથા નાના વેપારીઓને મોટો ફાયદો થશે અને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનની ઝડપ જળવાઈ રહેશે.
