હવે કંપનીઓ જાતે કરશે સ્પેમર્સ પર કાર્યવાહી: જાણો TRAI ના નવા નિયમો વિશે
આજકાલ દરેક વ્યક્તિ અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા ફેક કોલ્સ, લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડની ઓફરો અને સ્પેમ મેસેજથી પરેશાન છે. આ સમસ્યાને કાયમ માટે ડામી દેવા માટે ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (TRAI) દ્વારા એક મોટું અને સખત પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. TRAI દ્વારા ટેલિકોમ કોમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન્સ કસ્ટમર પ્રિફરન્સ (થર્ડ અમેન્ડમેન્ટ) રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૨૬ હેઠળ નવા નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
આ નવા નિયમો હેઠળ હવે સ્પેમ કોલ કરનારાઓની ખેર નથી, કારણ કે ટેલિકોમ કંપનીઓએ હવે ગ્રાહકની ફરિયાદની રાહ જોયા વિના પોતાની જાતે જ AI સિસ્ટમ દ્વારા શંકાસ્પદ નંબરો સામે કડક કાર્યવાહી કરવી પડશે. એકલા એપ્રિલ ૨૦૨૬માં જ ટેલિકોમ ઓપરેટરોની AI સિસ્ટમ્સ દ્વારા આશરે ૭૭૧ કરોડ કોલ્સ અને ૪૮ કરોડ SMS શંકાસ્પદ સ્પેમ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે આ સમસ્યા કેટલી મોટી છે.
નવી પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરશે?
અત્યાર સુધી સ્પેમર્સ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે મોટે ભાગે ગ્રાહકો દ્વારા અનિચ્છનીય કોલ્સ અને મેસેજની ફરિયાદો પર આધાર રાખવો પડતો હતો. પરંતુ હવે આ જવાબદારી સીધી ટેલિકોમ કંપનીઓ પર આવી ગઈ છે.
જ્યારે કોઈ ઓપરેટરની AI સિસ્ટમ ઇનકમિંગ કોલને શંકાસ્પદ સ્પેમ તરીકે ચિહ્નિત કરે છે, ત્યારે તેણે બે કલાકની અંદર તે કોલ જે નેટવર્કમાંથી આવ્યો છે તેની સાથે વિગતો શેર કરવી પડશે. ત્યારબાદ તે ઓપરેટરે KYC રેકોર્ડ્સ દ્વારા મોકલનારની ઓળખ કરવાની રહેશે અને એક જ દિવસમાં અન્ય તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓ સાથે આ માહિતી શેર કરવી પડશે.
આ ઉપરાંત, ઓપરેટરોએ એ પણ તપાસવું પડશે કે તે જ મોકલનારે પાછલા ૧૦ દિવસમાં તેમના નેટવર્ક પર બીજા કોઈ જોડાણો (કનેક્શન્સ)નો ઉપયોગ કર્યો છે કે નહીં. જો મોકલનાર સાથે જોડાયેલા ૫ કે તેથી વધુ નંબરો સ્પેમ તરીકે ફ્લેગ થાય છે, તો તાત્કાલિક કડક પગલાં લેવામાં આવશે.
સ્પેમર્સ સામે કેવા પ્રકારની કાર્યવાહી થશે?
નવા નિયમો હેઠળ ફ્રોડ અને સ્પેમ કોલ કરનારાઓ માટે સજાની જોગવાઈ ખૂબ જ કડક કરવામાં આવી છે:
પ્રથમ વખત નિયમ ભંગ પર: AI દ્વારા શોધી કાઢવામાં આવેલા પ્રથમ ગુના માટે, મોકલનાર સાથે જોડાયેલી તમામ આઉટગોઇંગ સેવાઓ દરેક ઓપરેટર દ્વારા ૧૫ દિવસ માટે બ્લોક કરી દેવામાં આવશે. આ નિયમ મોકલનારના તમામ કનેક્શન્સને લાગુ પડશે, પછી ભલે તે નંબરોનો ઉપયોગ સ્પેમ કોલ કરવા માટે થયો હોય કે ન થયો હોય.
વારંવાર ગુનો કરનારાઓ માટે: જે લોકો વારંવાર આ પ્રવૃત્તિ કરે છે તેમને વધુ સખત પરિણામો ભોગવવા પડશે. તેમના SIM કાર્ડ અને બિઝનેસ કોલિંગ લાઇન કાયમ માટે ડિસકનેક્ટ કરી દેવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, તેમને એક વર્ષ માટે બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવશે, જે દરમિયાન કોઈપણ ટેલિકોમ ઓપરેટર તેમને નવું કનેક્શન નહીં આપી શકે.
પ્રમોશનલ કોલ્સ બ્લોક કરવા માટે શું કરવું પડશે?
જો તમે પણ ફાલતું પ્રમોશનલ કોલ્સ અને મેસેજથી કંટાળી ગયા છો, તો TRAI ના નવા નિયમ મુજબ તમે માત્ર એક SMS મોકલીને તેને બ્લોક કરી શકો છો.
તમારે તમારા ફોન પરથી BLOCK PROMO લખીને 1909 પર મોકલવાનું રહેશે. આ ઓપ્શનથી માત્ર પ્રમોશનલ કોલ્સ અને મેસેજ જ બ્લોક થશે. જ્યારે બેંકિંગ સંબંધિત ટ્રાન્ઝેક્શનલ એલર્ટ્સ, સર્વિસ અપડેટ્સ અને સરકારી સંદેશાઓ તમને અગાઉની જેમ જ મળતા રહેશે. અગાઉના “ફુલી બ્લોકડ” પ્રિફરન્સિસ પણ ૧૫ દિવસની અંદર આ નવા BLOCK PROMO કેટેગરીમાં શિફ્ટ કરી દેવામાં આવશે.
કોલર આઈડી એપ્સ માટે શું બદલાયું છે?
આ નવા નિયમોમાં કોલ મેનેજમેન્ટ એપ્સ (જેમ કે ટ્રુકોલર વગેરે) માટે પણ ખાસ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે. હવે આ એપ્સને એવા નંબર સિરીઝના કોલ્સને ટેગ, બ્લોક કે ફિલ્ટર કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, જે TRAI અથવા સરકારે સત્તાવાર અને વ્યાપારી સંચાર (ઓફિશિયલ અને કોમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન) માટે નિયુક્ત કર્યા છે. જો કે, વપરાશકર્તાઓ પોતાની ઈચ્છા મુજબ તેમના પોતાના ફોન પર કોલ્સ બ્લોક અથવા ફિલ્ટર કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.
