લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના આરોપો સામે ચૂંટણી પંચનું ફેક્ટ ચેક અને સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી
દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને મતદાન યાદીમાં સુધારા અંગે વિપક્ષ અને બંધારણીય સંસ્થાઓ વચ્ચેનો સંઘર્ષ ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને સંસદમાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) પર લગાવવામાં આવેલા ગંભીર આરોપો બાદ ભારતની ચૂંટણી પંચે (ECI) સત્તાવાર ફેક્ટ ચેક જાહેર કરીને તે આરોપોને સંપૂર્ણપણે ‘ભ્રામક’ અને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. આ રાજકીય વિવાદની સાથે સાથે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સંબંધિત અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયતંત્ર દ્વારા મહત્વની સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે કોંગ્રેસ સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક પોસ્ટ મૂકીને ચૂંટણી પંચની ૨૬ સપ્ટેમ્બરના રોજ જાહેર કરાયેલી પ્રેસ નોટનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. રાહુલ ગાંધીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે મતોની નોંધણી માટે વપરાતા ફોર્મ ૬ (Form 6) માં “ગેરકાયદેસર અને એકપક્ષીય” ફેરફારો કર્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ ફેરફારો શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ને રાજકીય ફાયદો પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવ્યા છે અને તે બંધારણીય હોદ્દાના દુરુપયોગનો પ્રત્યક્ષ પુરાવો છે. રાહુલ ગાંધીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે લોકશાહી પર આ પ્રકારનો “ગુનાહિત હુમલા” કરનારા તમામ લોકોને ભવિષ્યમાં જવાબદાર ઠેરવવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચનો ફેક્ટ ચેક અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનો હવાલો
રાહુલ ગાંધીના આ આકરા પ્રહાર સામે ચૂંટણી પંચે વિલંબ કર્યા વિના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર સત્તાવાર ફેક્ટ ચેક જાહેર કરીને વિપક્ષી નેતાના નિવેદનને ગેરમાર્ગે દોરનારું ગણાવ્યું હતું. પંચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે બિહારમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) નો આદેશ ૨૪ જૂન, ૨૦૨૫ ના રોજ ચૂંટણી પંચની સર્વસંમતિથી જ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. પંચના જણાવ્યા મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ૨૭ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલા પોતાના મહત્વના નિર્ણયમાં આ આદેશને કાયદેસર સમર્થન આપ્યું હતું.
Fact Check
❌The statement made in this post is misleading
✅1) The order for SIR in Bihar issued on 24 June 2025 was issued with the unanimous approval of the Commission. This order has been upheld by the Hon’ble Supreme Court of India in its judgment dated 27 May 2026
✅2) In its Press Note No. 120 dated 26 September 2026, in Point 1(iii), ECI has stated that, "The declaration attached to Form 6 for SIR has been upheld by the Hon’ble Supreme Court."
#ECIFactCheck
— Election Commission of India (@ECISVEEP) October 5, 2026
ચૂંટણી પંચે પોતાની સ્પષ્ટતામાં ૨૬ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરાયેલી પોતાની પ્રેસ નોટ નંબર ૧૨૦ ના પોઈન્ટ ૧(iii) નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. પંચે જણાવ્યું હતું કે SIR માટે ફોર્મ ૬ સાથે જોડવામાં આવેલા ઘોષણાપત્રને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે માન્ય રાખ્યું છે, તેથી આ પ્રક્રિયામાં કોઈ ગેરકાયદેસર કે એકપક્ષીય નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતની અદાલતમાં સ્પષ્ટતા
આ તરફ, દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંતની ખંડપીઠ સમક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે મહાભિયોગ ચલાવવાની માંગ કરતી એક અરજી પર સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતે અદાલતનું વલણ સ્પષ્ટ કરતાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી.
CJI સૂર્ય કાંતે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટે SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન મતદાર યાદીમાં નવા નામો ઉમેરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ફોર્મ ૬ ના કોઈપણ સુધારેલા કે નવેસરથી ફેરફાર કરાયેલા સંસ્કરણને મંજૂરી આપી નથી. સર્વોચ્ચ અદાલતની આ ટિપ્પણી બાદ આ સમગ્ર કાનૂની અને રાજકીય વિવાદ વધુ સંવેદનશીલ બન્યો છે.
આમ, એક તરફ ચૂંટણી પંચ પોતાના નિર્ણયોને સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ મુજબ કાયદેસર ગણાવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષી પક્ષો તેને લોકશાહી અને ચૂંટણી નિષ્પક્ષતા સામેનો ખતરો ગણાવી રહ્યા છે. અદાલતી ટિપ્પણીઓ અને સત્તાવાર ફેક્ટ ચેક બાદ હવે આ મુદ્દે દેશના રાજકારણમાં આગામી દિવસોમાં વધુ ગરમાવો આવવાની શક્યતા છે.
