RBI નો મોટો નિર્ણય: હવે એક જ સ્ટેટમેન્ટમાં મળશે ડીમેટ અને બેંક ડિપોઝિટની તમામ માહિતી
ગ્રાહકો માટે તેમની નાણાકીય માહિતી જોવી અને તેને અન્ય જગ્યાએ શેર કરવી વધુ સરળ બને તે દિશામાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. ટૂંક સમયમાં જ બેંક ડિપોઝિટ (ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ વગેરે) ની વિગતો પણ કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ (CAS) માં સામેલ કરવામાં આવી શકે છે, જેનાથી ગ્રાહકોને તેમની તમામ નાણાકીય સંપત્તિની સંપૂર્ણ વિગતો એક જ જગ્યાએ મળી રહેશે.
કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ (CAS) શું છે અને તેમાં શું બદલાવ આવશે?
હાલની વ્યવસ્થા મુજબ, કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ (CAS) દ્વારા રોકાણકારોને માત્ર તેમની સિક્યોરિટીઝ અને ડીમેટ હોલ્ડિંગ્સ (Demat Holdings) ની જ સંયુક્ત માહિતી મળતી હોય છે. પરંતુ સૂચિત ફેરફાર હેઠળ, સેબી (SEBI) દ્વારા નિયંત્રિત ડિપોઝિટરીઝને એનબીએફસી એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર્સ (NBFC-AAs) ના માધ્યમથી બેંક ડિપોઝિટ ખાતાની માહિતી પણ CAS માં સામેલ કરવાની છૂટ આપવામાં આવશે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જે વ્યક્તિ પાસે ડીમેટ ખાતું છે તે ભવિષ્યમાં પોતાના રોકાણો અને બેંક થાપણો (FD સહિત) બંનેની માહિતી એક જ સ્ટેટમેન્ટમાં જોઈ શકશે. તેના માટે અલગ-અલગ દસ્તાવેજો કે બેંક ખાતા તપાસવાની જરૂર નહીં પડે. જે ગ્રાહકો પાસે ડીમેટ ખાતું નથી, તેઓ પણ એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર્સ દ્વારા પોતાની નાણાકીય માહિતીનું સંયુક્ત સ્ટેટમેન્ટ મેળવી શકશે અને જરૂર પડ્યે સંસ્થાઓ સાથે શેર કરી શકશે.
ગ્રાહકોને કયા વ્યવહારુ ફાયદા થશે?
ઉદાહરણ તરીકે, જ્યારે કોઈ ગ્રાહક લોન માટે અરજી કરે અથવા ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનિંગ કરાવતો હોય, ત્યારે તેને અલગ-અલગ બેંકો કે ખાતાઓની વિગતો અલગથી જમા કરાવવાની જરૂર નહીં પડે. તે એક જ સેટમાં પોતાની નાણાકીય માહિતી સુરક્ષિત રીતે શેર કરી શકશે. આ પગલાંનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોની સુવિધામાં વધારો કરવાનો છે અને અપેક્ષા છે કે ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં આ વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવી જશે.
રિઝર્વ બેંકે NBFC-Account Aggregators વચ્ચે ઇન્ટરઓપરેબિલિટી (Interoperability) લાગુ કરવાનો પણ નિર્ણય કર્યો છે. આનાથી ગ્રાહકો પોતાની પસંદગીના કોઈપણ NBFC-AA નો ઉપયોગ કરીને વિવિધ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ફોર્મેશન પ્રોવાઇડર્સ પાસેથી પોતાની નાણાકીય માહિતી મેળવી શકશે અને તેને શેર કરી શકશે.
7 ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ની નીતિગત જાહેરાત
રિઝર્વ બેંક દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, “સેબી-નિયંત્રિત ડિપોઝિટરીઝને NBFC-AAs ના માધ્યમથી CAS માં બેંક ડિપોઝિટ ખાતાઓની માહિતી જોડવાની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે. આનાથી ડીમેટ ખાતાધારકો તેમના ડીમેટ હોલ્ડિંગ્સ અને બેંક ડિપોઝિટની માહિતી એક જ જગ્યાએ જોઈ શકશે. આ બંને ઉપાયોનો હેતુ ગ્રાહકોની સુવિધા વધારવાનો છે અને તે ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં અમલમાં આવશે.”
