ઓનલાઈન શોપિંગ અને ફૂડ ડિલિવરી થશે મોંઘી? ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ માટે ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટની સુવિધા બંધ
દેશમાં ઝડપથી વધી રહેલા ઓનલાઈન શોપિંગ અને ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્ર માટે નાણા મંત્રાલય અને જીએસટી કાઉન્સિલ દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી જીએસટી પરિષદની ૫૭મી બેઠકમાં ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ડિલિવરી સેવાઓ પર ટેક્સનું માળખું સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. કાઉન્સિલે નિર્ણય લીધો છે કે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ દ્વારા ગ્રાહકો સુધી સામાન પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવતી ડિલિવરી પર હવે કોઈપણ માધ્યમનો ઉપયોગ કરાયો હોય, તેના પર પ ટકા (5%) ફિક્સ જીએસટી વસૂલવામાં આવશે.
અગાઉ અલગ-અલગ ડિલિવરી મોડ્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટ સુવિધાઓને કારણે ટેક્સ બાબતે કંપનીઓ અને વહીવટી તંત્ર વચ્ચે ભારે મૂંઝવણ પ્રવર્તતી હતી, જે આ નિર્ણયથી દૂર થશે.
ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો લાભ હવે બંધ
જીએસટી કાઉન્સિલના આ નિર્ણયની સૌથી મોટી અસર એ છે કે ઈ-કોમર્સ ડિલિવરી પર ૫ ટકા જીએસટી નિર્ધારિત કર્યા બાદ, કંપનીઓને મળતો ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો લાભ હવે સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. કાઉન્સિલે સીધા ઈ-કોમર્સ દ્વારા ઓર્ડર કરાયેલા સામાનની ડિલિવરી સર્વિસ માટે આઈટીસી વગરના ૫ ટકા જીએસટી દરનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
અગાઉના નિયમો મુજબ, જ્યારે ગુડ્સ ટ્રાન્સપોર્ટ એજન્સીઓ (GTA) મારફતે અન-રજિસ્ટર્ડ ગ્રાહકો સુધી સામાન પહોંચાડવામાં આવતો હતો, ત્યારે ટેક્સમાં ચોક્કસ મુક્તિ મળતી હતી. હવે જીએસટી કાઉન્સિલે આ વર્તમાન ટેક્સ મુક્તિ રદ કરી દીધી છે. આનાથી Ola, Uber, Swiggy, Zomato, Flipkart અને Amazon જેવા વિશાળ ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સની કાર્યપદ્ધતિ અને ટેક્સ ગણતરી પર સીધી અસર પડશે.
ડિલિવરી બોયઝ માટે જીએસટી રજિસ્ટ્રેશનમાંથી રાહત
કાઉન્સિલે પોતાના નિર્ણયમાં એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા એ પણ કરી છે કે આ ૫ ટકાનો નવો ટેક્સ માત્ર એવી ડિલિવરી સેવાઓ પર જ લાગુ થશે જે સામાન્ય કુરિયર અને ભારતીય પોસ્ટલ સેવાઓથી અલગ છે. આ સેવાઓને સેન્ટ્રલ જીએસટી (CGST) એક્ટની કલમ ૯(૫) હેઠળ આવરી લેવામાં આવી છે.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ માટે ગ્રાહકો સુધી પહોંચીને સામાન પહોંચાડનાર વ્યક્તિ એટલે કે ડિલિવરી પાર્ટનર્સને સેન્ટ્રલ જીએસટી એક્ટની કલમ ૨૨(૧) હેઠળ વ્યક્તિગત રીતે જીએસટી રજિસ્ટ્રેશન કરાવવામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ થયો કે પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા નાના ડિલિવરી બોયઝ કે પાર્ટનર્સ આ સેવા હેઠળ જીએસટી રિટર્ન ભરવા કે ટેક્સ એકત્ર કરવા માટે સીધા જવાબદાર રહેશે નહીં, પણ તેની જવાબદારી ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મની રહેશે.
ટેક્સનો બોજ અને બજાર પર અસર
જીએસટી કાઉન્સિલના આ નવા પગલાથી ઈ-કોમર્સના સતત વિસ્તરતા ડિલિવરી ઈકોસિસ્ટમમાં પારદર્શિતા અને સ્પષ્ટતા આવશે. જોકે, આઈટીસી (ITC) ની સુવિધાઓ બંધ થવાથી અને અગાઉની મુક્તિઓ રદ થવાથી કેટલાક ઈ-કોમર્સ સોદાઓ પર ટેક્સનો એકંદર ખર્ચ વધી શકે છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પરિવહનના કોઈપણ મોડ મારફતે સામાન પહોંચાડવામાં આવે તો પણ ૫ ટકા જીએસટી લાગુ પડશે. આ ફેરફારથી કંપનીઓ પોતાની સર્વિસ ફીસમાં થોડો વધારો કરી શકે છે, જેની આંશિક અસર આખરે અંતિમ ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડી શકે છે.
