કયા લક્ષણો દેખાય ત્યારે જ બ્લડ પ્રેશર માપવું જરૂરી છે? જાણો નિષ્ણાતોની મહત્વપૂર્ણ હેલ્થ ટિપ્સ
આજના સમયમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) એ એક સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો પોતાના ઘરમાં જ ડિજિટલ બ્લડ પ્રેશર મોનિટરિંગ મશીન રાખતા હોય છે. પરંતુ ઘણા લોકોને નાની નાની બાબતોમાં કે વારંવાર બ્લડ પ્રેશર ચેક કરવાની એક આદત પડી જતી હોય છે. જોકે, બ્લડ પ્રેશરનું સચોટ માપન કરવું પોતે નુકસાનકારક નથી, પરંતુ કઈ પરિસ્થિતિમાં અને કેટલી વાર ચેક કરવું તેની સાચી જાણકારી હોવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
નિષ્ણાતોના મતે, જરૂરિયાત કરતાં વધુ વખત અથવા ખોટા સમયે BP ચેક કરવાથી દર્દીમાં માનસિક ચિંતા વધે છે, જે કામચલાઉ ધોરણે બ્લડ પ્રેશરમાં ઉછાળો લાવી શકે છે.
વધુ પડતું BP ચેકિંગ ક્યારે સમસ્યા બની જાય છે?
ડૉક્ટરની સલાહ વગર દિવસમાં આઠ-દસ વખત બ્લડ પ્રેશર માપવાથી ફાયદા કરતાં વધુ નુકસાન થવાની શક્યતા વધી જાય છે. ખાસ કરીને જ્યારે તમે કોઈ માનસિક તણાવ કે સ્ટ્રેસ હેઠળ હોવ, ભારે ભોજન લીધા પછી અથવા તો શરીરમાં થોડી અસ્વસ્થતા અનુભવાતી હોય ત્યારે તાત્કાલિક BP માપવાનું ટાળવું જોઈએ. આ પરિસ્થિતિઓમાં મશીન દ્વારા દર્શાવવામાં આવતું રીડિંગ ઘણીવાર ખોટું કે ઊંચું આવી શકે છે.
આ ખોટું રીડિંગ જોઈને વ્યક્તિ વધુ ગભરાઈ જાય છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘મેઝરમેન્ટ એન્ઝાયટી’ (Measurement Anxiety) કહેવામાં આવે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર થોડા સમય માટે વધુ વધી જાય છે, જે વાસ્તવિક હાઈ બ્લડ પ્રેશર નથી પરંતુ માત્ર ભાવનાત્મક તણાવની નિશાની હોય છે.
ઘરે નિયમિતપણે કોણે બ્લડ પ્રેશર ચેક કરવું જોઈએ?
ઘરે નિયમિત બ્લડ પ્રેશરનું નિરીક્ષણ કરવું દરેક વ્યક્તિ માટે જરૂરી હોતું નથી. આ સુવિધા મુખ્યત્વે એવા દર્દીઓ માટે છે જેમને તબીબી તપાસમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોવાની પુષ્ટિ થઈ ચૂકી હોય, જેઓ બ્લડ પ્રેશરની નિયમિત દવાઓ લેતા હોય અથવા જેમને ડાયાબિટીસ, કિડનીના રોગો કે હૃદય સંબંધિત તકલીફો હોય.
જે વ્યક્તિઓને કોઈ અન્ય ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ નથી અથવા જેમના અગાઉના તમામ રીડિંગ્સ સામાન્ય આવ્યા છે, તેમણે દરરોજ પોતાનું BP ચેક કરવાની કોઈ આવશ્યકતા હોતી નથી.
દિવસમાં કેટલી વાર અને ક્યારે કરવું જોઈએ BP ચેક?
હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા દર્દીઓ માટે ડૉક્ટરો દ્વારા આપવામાં આવતી સામાન્ય માર્ગદર્શિકા મુજબ, સવારના સમયે એકવાર અને સાંજના સમયે એકવાર નિયમિત રીતે BP માપવું પૂરતું ગણાય છે. લાંબા ગાળાના નિરીક્ષણ માટે પણ અઠવાડિયામાં બે કે ત્રણ દિવસ અથવા ડૉક્ટર પાસે જતાં પહેલાંના થોડા દિવસો દરમિયાન નોંધ લીધેલું રીડિંગ નિદાન માટે પૂરતું હોય છે.
જોકે, જો કોઈ વ્યક્તિને અચાનક તીવ્ર માથાનો દુખાવો થાય, ચક્કર આવે, છાતીમાં અસ્વસ્થતા કે ભારેપણું લાગે, અતિશય થાક અનુભવાય અથવા હૃદયના ધબકારા અસામાન્ય રીતે વધી જાય, તો તેવા સંજોગોમાં તુરંત જ BP ચેક કરવું સલાહભર્યું છે. આવા સ્પષ્ટ લક્ષણો વખતે લેવાયેલું રીડિંગ ડૉક્ટરને સાચી સારવાર નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે લક્ષણો કે ડૉક્ટરની સલાહ વગર દર કલાકે BP તપાસવાની ટેવ માત્ર ચિંતા અને અસ્વસ્થતા વધારે છે.
