દાંતમાં ઝણઝણાટીથી પરેશાન છો? જાણો કારણો અને ઘરે જ રાહત મેળવવાની સરળ રીતો
દાંતમાં ઠંડું પાણી પીતી વખતે, ગરમ ચા પીતી વખતે કે મીઠાઈ ખાતી વખતે અચાનક ઝણઝણાટી થાય છે? તો આ સમસ્યાને સામાન્ય માનીને અવગણવી યોગ્ય નથી. દાંતની સંવેદનશીલતા એટલે કે ટૂથ સેન્સિટિવિટી અનેક લોકોમાં જોવા મળતી સમસ્યા છે. તેના કારણે મનપસંદ ખોરાક ખાવામાં પણ તકલીફ પડી શકે છે. યોગ્ય રીતે દાંતની સંભાળ રાખવામાં આવે અને સમયસર સારવાર લેવામાં આવે તો આ સમસ્યામાં રાહત મેળવી શકાય છે.
દાંતમાં ઝણઝણાટી થવાનાં મુખ્ય કારણો કયાં છે?
દાંતનો બહારનો મજબૂત પડ ઇનામલ તરીકે ઓળખાય છે. તે દાંતના અંદરના સંવેદનશીલ ભાગનું રક્ષણ કરે છે. જ્યારે આ પડ ઘસાઈ જાય છે અથવા પેઢાં પાછળ ખસી જાય છે, ત્યારે દાંતની અંદરનો ડેન્ટિન નામનો ભાગ ખુલ્લો પડી શકે છે. પરિણામે ઠંડા, ગરમ, ખાટા કે મીઠા પદાર્થોના સંપર્કમાં આવતાં ઝણઝણાટી અનુભવાય છે.
દાંતમાં સડો થવો, દાંતમાં તિરાડ પડવી, પેઢાંની બીમારી થવી અને ખૂબ જોરથી બ્રશ કરવું પણ આ સમસ્યાના કારણો બની શકે છે. આ ઉપરાંત, વારંવાર ખાટાં ફળો, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ અને એસિડિક પદાર્થોનું સેવન કરવાથી દાંતના ઇનામલને નુકસાન થઈ શકે છે.
1. સોફ્ટ બ્રશથી હળવા હાથે દાંત સાફ કરો
ઘણા લોકો માને છે કે દાંતને વધારે જોરથી ઘસવાથી તે વધુ સાફ થાય છે. પરંતુ હકીકતમાં આવું કરવાથી ઇનામલ ઘસાઈ શકે છે અને પેઢાંને પણ નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી નરમ બ્રિસ્ટલવાળા ટૂથબ્રશનો ઉપયોગ કરો અને હળવા હાથે દિવસમાં બે વખત દાંત સાફ કરો.
બ્રશ કરતી વખતે ઉતાવળ ન કરો. દાંતની દરેક સપાટી ધીમેથી સાફ કરો અને પેઢાં પર વધારે દબાણ આપવાનું ટાળો. દાંતની યોગ્ય સફાઈ મોઢાની તંદુરસ્તી જાળવવામાં મદદ કરે છે.
2. સેન્સિટિવિટી માટેની ટૂથપેસ્ટ પસંદ કરો
દાંતમાં વારંવાર ઝણઝણાટી થતી હોય તો સંવેદનશીલ દાંત માટે ખાસ બનાવવામાં આવેલી ટૂથપેસ્ટ ઉપયોગી બની શકે છે. આવી ટૂથપેસ્ટમાં પોટેશિયમ નાઇટ્રેટ અથવા સ્ટેનસ ફ્લોરાઇડ જેવા ઘટકો હોઈ શકે છે, જે સંવેદનશીલતા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેનો નિયમિત ઉપયોગ જરૂરી છે. જોકે, એકાદ વખત ઉપયોગ કરતાં જ સંપૂર્ણ રાહત મળશે એવી અપેક્ષા રાખવી નહીં. જો સમસ્યા ચાલુ રહે, તો દંતચિકિત્સકની સલાહ પ્રમાણે ટૂથપેસ્ટ પસંદ કરવી વધુ યોગ્ય છે.
3. ખૂબ ઠંડા અને ગરમ પદાર્થોથી થોડા સમય માટે દૂર રહો
જો આઈસ્ક્રીમ ખાતાં કે ગરમ ચા પીતા દાંતમાં દુખાવો થતો હોય, તો થોડા સમય માટે અત્યંત ઠંડા અને ગરમ પદાર્થો ટાળો. ખાટાં ફળો, લીંબુ, અથાણાં અને એસિડિક પીણાંનું સેવન પણ મર્યાદિત રાખો.
ખાટો ખોરાક ખાધા પછી સાદા પાણીથી કોગળા કરી શકાય છે. જોકે, એસિડિક પદાર્થો લીધા પછી તરત બ્રશ ન કરવો. લગભગ 30થી 60 મિનિટ રાહ જોવી, જેથી દાંતના ઇનામલને નુકસાન થવાનું જોખમ ઘટે.
4. ઘરગથ્થુ ઉપાયો કરતાં યોગ્ય કાળજીને પ્રાથમિકતા આપો
દાંતની સંવેદનશીલતા ઘટાડવા માટે સોશિયલ મીડિયા પર અનેક ઘરગથ્થુ નુસખા જોવા મળે છે. પરંતુ મીઠું, લીંબુ, કોલસો કે બેકિંગ સોડા દાંત પર ઘસવાથી નુકસાન થઈ શકે છે. ખાસ કરીને લીંબુ જેવા એસિડિક પદાર્થો ઇનામલને નબળું પાડી શકે છે.
તેના બદલે ફ્લોરાઇડવાળી ટૂથપેસ્ટથી દાંત સાફ કરો, પૂરતું પાણી પીવો અને નિયમિત રીતે દાંતની સફાઈ જાળવો. ઘરગથ્થુ કાળજીથી કેટલીક તકલીફોમાં રાહત મળી શકે છે, પરંતુ દાંતના સડા કે તિરાડ જેવી સમસ્યાનો સંપૂર્ણ ઉકેલ માત્ર ઘરગથ્થુ ઉપચારથી આવતો નથી.
5. ક્યારે દંતચિકિત્સકનો સંપર્ક કરવો?
જો દાંતમાં સતત દુખાવો રહેતો હોય, એક જ દાંતમાં વારંવાર ઝણઝણાટી થતી હોય અથવા પેઢાંમાં સોજો આવે, તો દંતચિકિત્સક પાસે તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. તીવ્ર દુખાવો, તાવ અથવા ચહેરા પર સોજો હોય તો તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લો.
દાંતની તપાસ બાદ જરૂરિયાત પ્રમાણે ફ્લોરાઇડ ટ્રીટમેન્ટ, ફિલિંગ અથવા અન્ય સારવાર સૂચવવામાં આવી શકે છે. વહેલી તપાસ કરાવવાથી સમસ્યાનું કારણ જાણી શકાય છે અને યોગ્ય સારવાર પસંદ કરવામાં સરળતા રહે છે.
