હેર ફોલથી છો પરેશાન? નેચરલ હેર ગ્રોથ માટે રોજ કરો આ કામ
વાળ ખરવાની સમસ્યા ઘણા લોકો માટે ચિંતા અને માનસિક તણાવનું કારણ બની શકે છે. પરંતુ, દિનચર્યામાં થોડી સારી અને તંદુરસ્ત આદતો અપનાવવાથી વાળનું અતિશય ખરવું અટકાવી શકાય છે અને તેને મજબૂત તેમજ ચમકદાર બનાવી શકાય છે. વાળ ખરવાના ઘણાં કારણો હોઈ શકે છે—જેમ કે આનુવંશિકતા (જીનેટિક્સ), શરીરમાં હોર્મોનલ ફેરફારો, પોષક તત્વોની ઉણપ અને સતત રહેતો માનસિક તણાવ. આ બધી બાબતો વચ્ચે જો તમે તમારા વાળ અને એકંદર સ્વાસ્થ્યની યોગ્ય સંભાળ રાખો, તો ચોક્કસપણે ખૂબ મોટો સકારાત્મક ફેરફાર જોઈ શકાય છે.
અહીં આપણે એવી ૫ મજબૂત અને સરળ આદતો વિશે વિગતવાર વાત કરીશું, જેને તમારી રોજિંદી લાઈફસ્ટાઈલમાં સામેલ કરવાથી વાળનું તૂટવું ઘટશે, મૂળ મજબૂત થશે અને વાળનો કુદરતી વિકાસ (Hair Growth) સારો થશે.
૧. પોષક તત્વોથી ભરપૂર અને સંતુલિત ખોરાક લો
વાળને સુંદર અને તંદુરસ્ત રાખવા માટે યોગ્ય આહાર સૌથી પહેલી જરૂરિયાત છે. તમારા વાળના યોગ્ય વિકાસ માટે પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રોટીન, વિટામિન્સ અને મિનરલ્સની જરૂર હોય છે. ખોરાકમાં જો યોગ્ય પોષણ ન મળે તો વાળ નબળા પડીને ખરવા લાગે છે. તેથી, દરરોજના ભોજનમાં લીલા શાકભાજી, ઈંડા, માછલી, બદામ, અખરોટ, વિવિધ બીજ (જેમ કે ફ્લેક્સ સીડ્સ, પમ્પકિન સીડ્સ) અને કઠોળ જેવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર ખોરાકનો સમાવેશ કરવો જોઈએ.
અચાનક વજન ઘટાડવા માટે કરવામાં આવતા ક્રેશ ડાયટ (Crash Diets) કે ખૂબ ઓછો ખોરાક લેવાની આદતથી દૂર રહો. આવી આહારશૈલીથી શરીરને જરૂરી પોષણ મળતું નથી અને વાળ ઝડપથી ખરવા લાગે છે. જે આહારમાં પૂરતા પ્રમાણમાં કેલરી, પ્રોટીન, આયર્ન અને અન્ય જરૂરી પોષક તત્વો મળી રહેતા હોય તે વાળના કુદરતી ગ્રોથ માટે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: સવારના નાસ્તામાં ઓટ્સ (Oatmeal) ની સાથે તાજા બેરીઝ અને થોડી બદામ-અખરોટ લો. પ્રોટીનની માત્રા વધારવા માટે તમે નાસ્તામાં ઈંડા અથવા તાજું દહીં પણ ઉમેરી શકો છો.
૨. નિયમિત રીતે માથાની ત્વચા (Scalp) નો મસાજ કરો
માથાની ચામડી એટલે કે સ્કેલ્પ પર હળવા હાથે માલિશ કરવી એ માત્ર રિલેક્સ થવાનો ઉપાય નથી, પરંતુ તેનાથી સ્કેલ્પમાં રક્ત પરિભ્રમણ (Blood Circulation) પણ સુધરે છે. ભલે માત્ર માલિશ કરવાથી જ વાળ ખરતા સાવ બંધ થઈ જાય તેવો કોઈ નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવો ન હોય, પણ તેનાથી તમને માનસિક શાંતિ મળે છે અને વાળની સંભાળ લેવાની પ્રક્રિયા વધુ આહલાદક બને છે.
મસાજ કરતી વખતે નખનો ઉપયોગ કરવાને બદલે આંગળીના ટેરવાનો ઉપયોગ કરો અને હળવા હાથે ગોળાકાર ગતિમાં (Circular Motion) ૨ થી ૫ મિનિટ સુધી મસાજ કરો. બહુ જોરથી કે ઘસીને માલિશ ન કરવી, કારણ કે વધુ પડતા ઘર્ષણથી નબળા વાળ તૂટી શકે છે અથવા સ્કેલ્પ પર બળતરા થઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: રાત્રે સૂતા પહેલાં આંગળીના ટેરવાથી ૫ મિનિટ હળવો મસાજ કરો. જો તમને તેલ અનુકૂળ આવતું હોય તો નાળિયેર તેલ કે ઓલિવ ઓઈલના થોડાં ટીપાં લગાવીને મસાજ કરી શકો છો. યાદ રાખો કે તેલ વાળને મોઈશ્ચરાઈઝ અને સોફ્ટ બનાવે છે, પરંતુ તે વાળ ખરવાની સમસ્યાનો સીધો ઈલાજ નથી.
૩. તમારા વાળને અનુકૂળ હોય તેવા જ પ્રોડક્ટ્સ પસંદ કરો
વાળને નુકસાન અને તૂટવાથી બચાવવા માટે યોગ્ય હેર કેર પ્રોડક્ટ્સની પસંદગી કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે. તમારા વાળના પ્રકાર અને સ્કેલ્પની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જ માઈલ્ડ (સૌમ્ય) શેમ્પૂ અને કંડિશનર પસંદ કરો. જો તમારા વાળ શુષ્ક (Dry) કે નબળા હોય, તો સારા કંડિશનરનો ઉપયોગ કરવાથી વાળ નરમ, સુટચવાળા અને મજબૂત બને છે.
તમે એવા પ્રોડક્ટ્સ પસંદ કરી શકો છો જેમાં એલોવેરા અથવા અન્ય મોઈશ્ચરાઈઝિંગ ઘટકો હોય. જોકે, બજારમાં મળતા બાયોટિન, કેરેટિન કે ટી-ટ્રી ઓઈલ જેવા ઘટકોવાળા પ્રોડક્ટ્સથી વાળ ગેરંટી સાથે ઊગશે જ એવું હોતું નથી; ઊલટાનું કેટલાક કમિકલવાળા પ્રોડક્ટ્સ સંવેદનશીલ સ્કેલ્પ પર એલર્જી કે બળતરા પણ કરી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમારા વાળ ડ્રાય હોય, તો કેમિકલમુક્ત હળવા શેમ્પૂ પછી મોઈશ્ચરાઈઝિંગ કંડિશનર વાપરો. કંડિશનરને હંમેશા વાળની લંબાઈ અને છેડા પર જ લગાવો (મૂળમાં નહીં) અને ધોતી વખતે કે લૂછતી વખતે વાળને જોરથી ઘસવાનું ટાળો.
૪. હીટ-સ્ટાઈલિંગ ટૂલ્સનો ઉપયોગ મર્યાદિત કરો
વાળને સરખા કરવા માટે યુઝ થતા સ્ટ્રેટનર, કર્લિંગ આયર્ન અને બ્લો ડ્રાયર જેવા હીટિંગ સાધનોનો વારંવાર ઉપયોગ કરવાથી વાળનું બહારનું પડ નબળું પડે છે. તેનાથી વાળમાં રૂક્ષતા વધે છે, છેડા બેમુખી (Split ends) થાય છે અને વાળ વચમાંથી તૂટવા લાગે છે. તેથી ઊંચા તાપમાનથી વાળને બચાવવા ખૂબ જરૂરી છે.
શક્ય હોય ત્યાં સુધી વાળને કુદરતી રીતે જ હવામાં સુકાવા દો અને ગરમી વગરની હેર સ્ટાઈલ બનાવવાની ટેકનિક અજમાવો. જો તમારે ક્યારેક હીટિંગ ટૂલ્સ વાપરવા જ પડે, તો તેને ઓછી હીટ પર રાખો અને તે પહેલાં વાળ પર સારો ‘હીટ પ્રોટેક્ટન્ટ’ સ્પ્રે કે સીરમ ચોક્કસ લગાવો.
ઉદાહરણ તરીકે: રોજ કર્લિંગ આયર્ન વાપરવાને બદલે રાત્રે સોફ્ટ ફોમ રોલર્સ (Foam Rollers) નો ઉપયોગ કરો. બ્લો ડ્રાયર વાપરતી વખતે તેને મધ્યમ તાપમાન પર રાખો અને વાળથી થોડું દૂર રાખીને સુકવો.
૫. માનસિક તણાવ (Stress) ને નિયંત્રિત કરો
આજના સમયમાં તણાવ એ વાળ ખરવાનું એક બહુ મોટું કારણ છે. અતિશય માનસિક સંતોષનો અભાવ, ચિંતા, કોઈ મોટી બીમારી કે જીવનમાં અચાનક આવેલા ફેરફારોને કારણે ‘તેલોજન એફલુવિયમ’ (Telogen Effluvium) નામની સ્થિતિ ઊભી થાય છે. આમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વાળ એકસાથે ખરવાના ફેઝમાં જતા રહે છે. આ પ્રકારનું વાળ ખરવું સામાન્ય રીતે અસ્થાયી (Temporary) હોય છે, પરંતુ વાળને ફરી સામાન્ય થતાં થોડા મહિના લાગી શકે છે.
તણાવમુક્ત રહેવા માટે દિનચર્યામાં યોગ, ધ્યાન (Meditation), ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરતો અને નિયમિત વ્યાયામ સામેલ કરો. આ સાથે દરરોજ ૭ થી ૮ કલાકની પૂરતી અને સારી ઊંઘ લેવી પણ ખૂબ જ જરૂરી છે.
