ધમનીઓ અને કિડનીને નુકસાન પહોંચાડે છે બ્લડ પ્રેશર
આજના આધુનિક અને તણાવપૂર્ણ જીવનમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર (High Blood Pressure) એટલે કે હાઈપરટેન્શન એ એક એવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે, જેનાથી કરોડો લોકો પીડાઈ રહ્યા છે. તેને તબીબી જગતમાં ‘સાયલન્ટ કિલર’ (Silent Killer) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે શરૂઆતના તબક્કામાં તેના કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી.
ઘણા લોકોને ત્યાં સુધી ખબર જ નથી પડતી કે તેઓ હાઈ બીપીનો ભોગ બન્યા છે જ્યાં સુધી સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર ન થઈ જાય. જો સમયસર આ સ્થિતિનું નિદાન કે સારવાર કરવામાં ન આવે તો તે હૃદયરોગનો હુમલો (Heart Attack), બ્રેઈન સ્ટ્રોક અને કિડની ફેલ્યોર જેવી જીવલેણ સમસ્યાઓ તરફ દોરી જાય છે.
શરીરના મુખ્ય અંગો અને કિડની પર હાઈ બીપીની ગંભીર અસર
હાઈ બ્લડ પ્રેશર એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં ધમનીઓમાંથી વહેતા રક્તનું દબાણ સતત સામાન્ય સપાટી કરતાં ઊંચું રહે છે. આ સતત ઊંચું દબાણ ધમનીઓની નરમ દિવાલોને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનાથી તેમની લવચીકતા ઘટે છે અને રક્ત વાહિનીઓ સાંકડી બની જાય છે. આના કારણે શરીરના અતિ મહત્વપૂર્ણ અવયવો સુધી પૂરતો ઓક્સિજન અને લોહી પહોંચી શકતું નથી.
હૃદય ઉપરાંત હાઈ બીપીની સૌથી ઘાતક અસર કિડની પર થાય છે. સમય જતાં, કિડનીમાં આવેલી અત્યંત નાની અને સંવેદનશીલ રક્તવાહિનીઓ, જે લોહીમાંથી કચરાના તત્વો અને વધારાનું પાણી ફિલ્ટર કરવાનું કામ કરે છે, તે કાયમી ધોરણે ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ જાય છે. પરિણામે, વ્યક્તિ ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ અથવા સંપૂર્ણ કિડની ફેલ્યોર તરફ ધકેલાઈ જાય છે.
બ્લડ પ્રેશર કંટ્રોલ કરવાના ૩ સરળ ઉપાયો
કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સર્જન ડૉ. જેરેમી લંડનના જણાવ્યા અનુસાર, જો યોગ્ય સમયે જીવનશૈલી અને ખોરાકની આદતોમાં કેટલાક સરળ સુધારા કરવામાં આવે તો બ્લડ પ્રેશરને દવાઓ વિના પણ નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે અને હૃદયને લાંબા આયુષ્ય સુધી સુરક્ષિત કરી શકાય છે. ડોક્ટરે આ માટે ૩ મુખ્ય બાબતો પર ધ્યાન આપવાની ખાસ ભલામણ કરી છે:
૧. હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે યોગ્ય અને સંતુલિત આહાર:
બ્લડ પ્રેશરને ઝડપથી વધારવામાં ખોરાકમાં રહેલું વધારાનું સોડિયમ (મીઠું) સૌથી વધુ જવાબદાર છે. ડૉક્ટરના મતે, દરરોજના ભોજનમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડવું અને પ્રોસેસ્ડ તેમજ પેક્ડ ફૂડથી દુર રહેવું અત્યંત જરૂરી છે. આહારમાં વધુ પ્રમાણમાં તાજાં ફળો, લીલા શાકભાજી, ફાઈબર અને દુર્બળ માંસ (લેન મીટ) નો સમાવેશ કરવો જોઈએ. કુદરતી આહાર ધમનીઓને સ્વસ્થ રાખે છે.
૨. નિયમિત કસરત અને શારીરિક સક્રિયતા:
નિયમિત કસરત કરવાથી હૃદયના સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે. જ્યારે હૃદય મજબૂત હોય છે ત્યારે તે ઓછા શ્રમથી વધુ પ્રમાણમાં રક્ત પંપ કરી શકે છે, જેનાથી ધમનીઓની અંદરનું દબાણ ઘટે છે. ડૉ. જેરેમી લંડન દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછી ૧૫૦ થી ૩૦૦ મિનિટની મધ્યમ ગતિની કસરત (જેમ કે ઝડપી ચાલવું, સાયકલિંગ કે સ્વિમિંગ) કરવાની કડક ભલામણ કરે છે.
૩. વજન નિયંત્રણ અને કેલરી મેનેજમેન્ટ:
વધારે પડતું વજન હૃદય અને રુધિરાભિસરણ તંત્ર પર બિનજરૂરી દબાણ ઊભું કરે છે. વજન ઘટાડવાથી હૃદય પરનો આ વધારાનો ભાર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે. આહાર પર નિયંત્રણ અને નિયમિત કસરતના સમન્વયથી સ્નાયુઓની મજબૂતાઈ જાળવીને વધારાની કેલરી અને ચરબી બર્ન કરવી જોઈએ. વજનમાં થોડો પણ ઘટાડો હાઈ બીપીના દર્દીઓ માટે મોટો સુધારો લાવી શકે છે
