મહારાષ્ટ્ર સરકારે જેટ ઇંધણ પર ૭% VAT છૂટ ૧૪ એપ્રિલ, ૨૦૨૭ સુધી લંબાવી
દેશમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી હવાઈ મુસાફરીનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે, જેની સીધી અને પ્રતિકૂળ અસર સામાન્ય મુસાફરોની સાથે-સાથે એરલાઇન્સ કંપનીઓના નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય પર પણ પડી રહી છે. આ કપરી પરિસ્થિતિ વચ્ચે મહારાષ્ટ્ર સરકારે એવિએશન ઉદ્યોગને મોટી આર્થિક રાહત આપતો એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય સરકારે જેટ ઇંધણ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર આપવામાં આવતી કર મુક્તિની મુદત વધુ છ મહિના માટે લંબાવી દીધી છે.
આ નવા આદેશ મુજબ, મહારાષ્ટ્રમાં જેટ ઇંધણ પર ૭ ટકાનો રાહત દરે મૂલ્યવર્ધિત કર (VAT) આગામી ૧૪ એપ્રિલ, ૨૦૨૭ સુધી લાગુ રહેશે. નોંધનીય છે કે આ વર્ષના મે મહિનામાં મહારાષ્ટ્ર સરકારે ડ્યુટી-પેઇડ એટીએફ પરનો વેટ દર ૧૮ ટકાથી ઘટાડીને ૭ ટકા કર્યો હતો. જો કે, નિષ્ણાતોના મતે આ નિર્ણયથી મુસાફરો માટે ફ્લાઇટ ટિકિટ તાત્કાલિક સસ્તી થઈ જશે તેવું નથી, પરંતુ એરલાઇન્સ કંપનીઓ પર વધી રહેલા ઇંધણ ખર્ચનું અસહ્ય દબાણ ચોક્કસપણે હળવું થશે.

એરલાઇન્સ કંપનીઓએ શા માટે માંગી હતી ટેક્સમાં રાહત?
કોઈપણ એરલાઇન કંપનીના સંચાલનમાં જેટ ઇંધણ એ સૌથી મોટો ખર્ચ ગણાય છે. ઇન્ડિગો, એર ઇન્ડિયા અને સ્પાઇસજેટ જેવી દેશની અગ્રણી એરલાઇન્સનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સંગઠન ‘ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સ’ (FIA) દ્વારા મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હી સરકારોને જેટ ઇંધણ પર ઓછા વેટ દર જાળવી રાખવા માટે વારંવાર અપીલ કરવામાં આવી હતી.
એરલાઇન્સ સંગઠનની દલીલ છે કે ઇંધણ પરનો કર ઓછો રહેવાથી તેમના દૈનિક સંચાલન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે. તદુપરાંત, જ્યારે કોઈ રાજ્યમાં ઇંધણના ભાવ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીએ ઓછા હોય, ત્યારે વિમાન કંપનીઓ ત્યાંથી જ વધુ માત્રામાં ઇંધણ ખરીદવા માટે પ્રોત્સાહિત થાય છે, જેનાથી અંતે રાજ્ય સરકારની કર આવકમાં પણ વધારો થાય છે. અગાઉ ઓક્ટોબર મહિનામાં દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાને લખેલા પત્રમાં FIA એ આંકડાકીય પુરાવા સાથે જણાવ્યું હતું કે દિલ્હીમાં વેટ ઘટાડવામાં આવ્યા બાદ ઉડ્ડયન ઇંધણની ખરીદીમાં ૪૦ ટકા જેટલો જંગી વધારો નોંધાયો હતો.

એરલાઇન્સના સંચાલન ખર્ચ પર દબાણ કેમ વધી રહ્યું છે?
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સના વિશ્લેષણ મુજબ, વર્તમાન સમયમાં એરલાઇન્સના કુલ સંચાલન ખર્ચમાં એકલા જેટ ઇંધણનો હિસ્સો વધીને આશરે ૫૦ થી ૫૫ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જે અગાઉ સામાન્ય સંજોગોમાં ૩૦ થી ૪૦ ટકાની આસપાસ રહેતો હતો.
આ અસાધારણ વધારા પાછળ વૈશ્વિક અને આર્થિક પરિબળો જવાબદાર છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને અનેક દેશોના હવાઈ ક્ષેત્ર (Airspace) પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સને લાંબા વૈકલ્પિક રૂટ પરથી ઉડાન ભરવાની ફરજ પડી રહી છે. લાંબા રૂટને કારણે ઇંધણનો વપરાશ અને ક્રૂ મેમ્બર્સનો ખર્ચ બંને વધી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં રૂપિયાની નબળાઈને કારણે વિમાનના ભાડાપટ્ટા (Leasing), જાળવણી (Maintenance) અને વીમા જેવા ડૉલર આધારિત ખર્ચાઓ પણ મોંઘા થયા છે, જેના પરિણામે કંપનીઓ ટિકિટના ભાવ વધારવા અને ઇંધણ સરચાર્જ લાદવા મજબૂર બની છે.
મહારાષ્ટ્ર બાદ હવે દિલ્હી સરકારના નિર્ણય પર ટકેલી છે નજર
મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા કર મુક્તિ લંબાવવામાં આવ્યા બાદ હવે સમગ્ર એવિએશન ઉદ્યોગની નજર દિલ્હી સરકારના આગામી પગલા પર ટકેલી છે. દિલ્હી સરકારે પણ આ વર્ષે એટીએફ પરનો વેટ દર ૨૫ ટકાથી ઘટાડીને ૭ ટકા કર્યો હતો. આ રાહત મર્યાદિત સમયગાળા માટે આપવામાં આવી હતી અને નવેમ્બર મહિનામાં તેની સમીક્ષા થવાની હતી. FIA એ દિલ્હી સરકાર સમક્ષ માંગ મૂકી છે કે ૧૬ નવેમ્બર પછી પણ નીચા વેટ દરની નીતિ યથાવત રાખવામાં આવે, જેથી ઉત્તર ભારતના હવાઈ પરિવહનને સ્થિરતા મળી શકે.
