જૂનો સ્માર્ટફોન ખરીદી રહ્યા છો! ખાસ બાબતોનું ધ્યાનમાં રાખશો તો નુકસાન નહીં થાય
જૂનો અથવા સેકન્ડ-હેન્ડ ફોન ખરીદવો એ સમજદારીભર્યો અને કરકસરયુક્ત નિર્ણય બની શકે છે, જો તમે તેની યોગ્ય રીતે તપાસ કરી હોય. આજકાલ બજારમાં ઘણા એવા ફોન વેચાય છે જે બહારથી નવા જેવા દેખાય છે, પરંતુ અંદર છુપાયેલી ખામીઓ પાછળથી મોટી સમસ્યા બની જાય છે. ચોરીનો ફોન, ખરાબ બેટરી, નકલી પાર્ટ્સ અથવા બ્લેકલિસ્ટ IMEI જેવી સમસ્યાઓથી બચવા માટે, નીચે આપેલા 5 જરૂરી કામો અવશ્ય કરો:
1. IMEI નંબરની તપાસ કરો: ચોરી કે બ્લેકલિસ્ટ ફોનથી બચો
કોઈપણ જૂનો ફોન ખરીદતા પહેલા, તેના IMEI (International Mobile Equipment Identity) નંબરની તપાસ કરવી સૌથી જરૂરી છે.
-
શા માટે જરૂરી: IMEI નંબર ફોનની ઓળખ હોય છે. જો ફોન ચોરીનો હોય અથવા કોઈ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં ઉપયોગમાં લેવાયો હોય, તો તેને સરકાર અથવા નેટવર્ક પ્રોવાઇડર દ્વારા બ્લેકલિસ્ટ કરી શકાય છે. આવો ફોન ખરીદવાથી તમારે ભવિષ્યમાં કાયદાકીય કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
-
કેવી રીતે તપાસ કરવી:
-
ફોનમાં #06# ડાયલ કરીને IMEI નંબર કાઢો.
-
આ નંબરને ફોનના બિલ/બોક્સ પર લખેલા IMEI સાથે મેળવો (Match).
-
આ નંબરને કોઈપણ ઓનલાઈન IMEI ચેકર અથવા સરકારી પોર્ટલ (જેમ કે ભારત સરકારનું CEIR પોર્ટલ) પર મૂકીને સ્ટેટસ (Status) તપાસો કે ફોન બ્લેકલિસ્ટ તો નથી.
-
2. ફોનની ફિઝિકલ કન્ડિશન અને બોડીની ધ્યાનથી તપાસ કરો
ફોન કેટલો વપરાયો છે અને તેની અંદરની સ્થિતિ કેવી છે, તે જાણવા માટે તેના બાહ્ય દેખાવ (Physical Condition)ની તપાસ કરવી અનિવાર્ય છે.
-
બોડી ફ્રેમ અને ડેન્ટ: ફોનના બોડી ફ્રેમ, કિનારીઓ અને ખૂણાઓને ધ્યાનથી જુઓ. માઇક્રો સ્ક્રેચ કે ઊંડા ડેન્ટ સૂચવે છે કે ફોન પહેલા પડી ગયો હશે.
-
સ્ક્રીન અને ડિસ્પ્લે:
-
જુઓ કે સ્ક્રીન પર કોઈ ઊંડો સ્ક્રેચ તો નથી અથવા ડિસ્પ્લેના રંગમાં કોઈ શિફ્ટિંગ (Color Shifting) તો નથી.
-
સ્ક્રીન બદલીને કે બોડી પોલિશ કરીને ફોનને નવો જેવો દર્શાવી શકાય છે, તેથી ટચ સેન્સિટિવિટી ચોક્કસપણે તપાસો.
-
-
અન્ય પાર્ટ્સ: કેમેરા ગ્લાસ, બટનો (વોલ્યુમ, પાવર) અને ચાર્જિંગ પોર્ટને સારી રીતે તપાસો. સ્પીકર ગ્રીલમાં ધૂળ કે ગંદકી જમા થવી પણ વધુ વપરાશનો સંકેત છે.
3. બેટરી હેલ્થ અને ચાર્જિંગનું સંપૂર્ણ ટેસ્ટિંગ કરો
જૂના ફોનમાં સૌથી મોટી અને મોંઘી સમસ્યા બેટરીના પર્ફોર્મન્સ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
-
બેટરી હેલ્થ ચેક:
-
iPhone: સેટિંગમાં જઈને બેટરી હેલ્થ (Battery Health) સેટિંગ તપાસો. 85% થી ઓછી હેલ્થવાળો ફોન લેવાનું ટાળો.
-
Android: એન્ડ્રોઇડમાં થર્ડ-પાર્ટી ટૂલ્સ અથવા સર્વિસ સેન્ટર રિપોર્ટથી બેટરી સાયકલ કાઉન્ટ (Battery Cycle Count) ની તપાસ કરી શકાય છે.
-
-
ઓવરહીટિંગ અને ડિસ્ચાર્જ: ફોનને થોડીવાર વાપરીને જુઓ કે તે ઝડપથી ડિસ્ચાર્જ તો નથી થઈ રહ્યો કે ઓવરહીટ (Overheating) તો નથી થઈ રહ્યો.
-
ચાર્જિંગ સ્પીડ: ચાર્જર લગાવીને જુઓ કે ચાર્જિંગ સ્પીડ ધીમી તો નથી અને ફાસ્ટ ચાર્જિંગ (જો સપોર્ટેડ હોય તો) બરાબર કામ કરી રહ્યું છે કે નહીં.
4. કેમેરા, સ્પીકર, કૉલિંગ અને નેટવર્કનું સંપૂર્ણ ટેસ્ટિંગ કરો
ફોનના મુખ્ય કાર્યો યોગ્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે તેની ખાતરી કરવા માટે, આ વસ્તુઓનું ટેસ્ટિંગ તત્કાલ (On-the-Spot) કરવું આવશ્યક છે:
-
કેમેરા ટેસ્ટ:
-
કેમેરાના તમામ મોડ (નોર્મલ, પોટ્રેટ, વિડિયો, ફ્રન્ટ કેમેરા) ટેસ્ટ કરો.
-
ફોટો ક્વોલિટી અને ફોકસ કરવાની ઝડપ (Focus Speed) તપાસો. નકલી કેમેરા મોડ્યુલમાં પર્ફોર્મન્સ ખરાબ હોઈ શકે છે.
-
-
કૉલિંગ અને ઓડિયો: કૉલિંગ ટેસ્ટ કરીને જુઓ. માઇક્રોફોન (તમારો અવાજ જઈ રહ્યો છે) અને ઇયરપીસ/સ્પીકર (સામેનાનો અવાજ આવી રહ્યો છે) બંનેને તપાસવું જરૂરી છે.
-
નેટવર્ક અને કનેક્ટિવિટી:
-
તમારું SIM કાર્ડ નાખીને નેટવર્ક સિગ્નલ અને 4G/5G કનેક્ટિવિટી તપાસો. ઘણા જૂના ફોનમાં નેટવર્ક IC ની સમસ્યા હોય છે.
-
વાઇ-ફાઇ (Wi-Fi) અને બ્લૂટૂથ (Bluetooth) ઓન-ઓફ કરીને પણ ચેક કરો.
-
5. ઓરિજિનલ બિલ, બોક્સ અને વોરંટીની તપાસ કરી લો
સેકન્ડ-હેન્ડ ફોનને સુરક્ષિત અને પ્રમાણિત બનાવવા માટે દસ્તાવેજો (Documents) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
-
બિલ અને માલિકી: ઓરિજિનલ બિલથી તમને ફોનના અસલી માલિક (Original Owner) અને ખરીદીની તારીખની જાણ થાય છે. માલિક સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજો (જેમ કે ID પ્રૂફ)ની કોપી લેવી પણ સારી છે.
-
વોરંટી સ્ટેટસ: તપાસ કરો કે ફોન પર કેટલી વોરંટી બાકી છે. જો વોરંટી બાકી હોય, તો કોઈપણ સમસ્યા પર તમને સર્વિસ સેન્ટર સપોર્ટ મળી શકે છે.
-
બોક્સ અને એક્સેસરીઝ: ઓરિજિનલ બોક્સ અને ફોનનો IMEI બોક્સ પર આપેલા IMEI સાથે મેચ થવો જોઈએ. ચાર્જર અને કેબલ પણ ટેસ્ટ કરો જેથી નકલી એક્સેસરીઝથી બચી શકાય.
સલાહ: જો ઓરિજિનલ બિલ ન હોય, તો ઓછામાં ઓછું IMEI મેચિંગવાળું ઓરિજિનલ બોક્સ અને એક સહી કરેલો વિક્રેતા ઘોષણા પત્ર (Seller Declaration) અવશ્ય લો. આ નાની તૈયારી તમને પાછળથી થનારા મોટા નુકસાન અને પસ્તાવાથી બચાવી શકે છે.
