રત્નકલાકારોના ઓછા વેતન અને કારખાના બંધ થવાથી હજારો પરિવારો આર્થિક સંકટમાં
સુરત દેશના ડાયમંડ ક્ષેત્રનું મુખ્ય કેન્દ્ર ગણાય છે, પરંતુ છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી આ ઉદ્યોગ મંદીની અસર સાથે ઝઝૂમી રહ્યો છે. લેબગ્રોન અને CVD ડાયમંડની વધતી માંગને કારણે બજારમાં થોડું તેજ થવા લાગ્યું છે, છતાં પરંપરાગત હીરા ઉદ્યોગમાં રોજગારી અને આવક બંને ઓછા થયા છે. રત્નકલાકારોના જણાવ્યા અનુસાર કામ મેળવવું અને પરિવારની જરૂરિયાતો પૂરી કરવી વધુ મુશ્કેલ બની રહી છે. બીજી તરફ ઉદ્યોગસાહસી સંસ્થાઓ માને છે કે બેરોજગારી નહીં પરંતુ નિષ્ણાત કારીગરોની અછત વધુ જોવા મળે છે.
રત્નકલાકારોના લાંબા વેકેશન વચ્ચે કારખાનાઓ અડધા કાર્યરત, એસોસિયેશનની દલીલ અલગ
સુરત ડાયમંડ એસોસિએશનના પ્રમુખે જણાવ્યું છે કે હાલમાં 3500થી વધુ એકમો ધીમી ગતિએ કાર્યરત છે. દિવાળી બાદ રત્નકલાકારો પોતાના ગામથી પરત ફરે છે, પરંતુ આ વખતે ઘણા વર્કરો મોડા પરત ફરી રહ્યાં છે. એસોસિએશનના દાવા મુજબ આગામી એક અઠવાડિયામાં મોટાભાગના કારીગરો સુરત આવી જશે અને 100 ટકા એકમો ફરીથી ચાલુ થવાની શક્યતા છે. હાલના સમયમાં ફક્ત 50 થી 60 ટકા કારખાનાઓ જ કામ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે ઉત્પાદન ક્ષમતા અડધી થઈ ગઈ છે.
કામ ઓછું અને મજૂરી ઘટી, કારીગરોની હાલત મુશ્કિલમાં, CVD અને લેબગ્રોનના કારણે આવક પર અસર
કેટલાક કારીગરોના જણાવ્યા અનુસાર હીરા ઘસવાના કામ માટે મળતી મજૂરીમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. અગાઉ 25 થી 30 હજાર રૂપિયા કમાતા કારીગરોને હવે મહિને ફક્ત 15 થી 17 હજાર રૂપિયા મળે છે. લેબગ્રોન અને CVD ડાયમંડની વધતી એન્ટ્રીને કારણે પરંપરાગત રિયલ ડાયમંડની કામગીરી ઓછી થઈ રહી છે, જ્યારે CVD હીરા માટે મળતી રકમ લગભગ 60 ટકા સુધી ઓછી છે. વધતી મોંઘવારી અને ઘટતી કમાણી વચ્ચે કારીગરોનું ઘર ચલાવવું કપરું બની ગયું છે.
નવસારી સહિત દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઉદ્યોગનો સંઘર્ષ, હજારો પરિવારોની આજીવિકા જોખમમાં
સુરતની જેમ નવસારીના ડાયમંડ હબમાં પણ મંદીનો પ્રભાવ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે. અગાઉ 25 હજાર રૂપિયા સુધી કમાતા કારીગરો હવે 10 થી 12 હજાર જ કમાઈ રહ્યા છે. કામ ઓછું થતા અને કારખાનાઓ બંધ થવાના કારણે બહુવિધ પરિવારો આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. શાંતાદેવી, મિથિલા નગરી અને જલાલપુર જેવા વિસ્તારોમાં મશીનો ફરી શરૂ થવાની આશા હોવા છતાં કારખાનાઓ ખાલી જ દેખાઈ રહ્યાં છે. ઘણા કારીગરો ખર્ચ પૂરો કરવા માટે લોન લેવાની અથવા સગાંઓની મદદ લેવાની ફરજમાં મુકાયા છે.
