શિયાળામાં વારંવાર માથું દુખે છે? જાણો નિષ્ણાત ડોક્ટર પાસેથી તેના કારણો અને બચવાના અસરકારક ઉપાયો
શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીમાં જ્યાં લોકોને ગરમાગરમ ચા અને વસાણા ખાવાની મજા પડે છે, ત્યાં બીજી તરફ અનેક લોકો માટે આ ઋતુ સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ પણ લઈને આવે છે. આ દિવસોમાં સૌથી સામાન્ય જોવા મળતી ફરિયાદ છે— માથાનો દુખાવો. ઘણા લોકો સવારે ઉઠતાની સાથે જ માથું ભારે લાગવું અથવા આખો દિવસ સતત માથામાં ઝીણો દુખાવો અનુભવતા હોય છે.
આ લેખમાં જાણીતા નિષ્ણાત ડો. સુભાષ ગિરિ આપણને જણાવશે કે શિયાળામાં શા માટે માથું દુખે છે અને તેનાથી બચવા માટે આપણે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
શિયાળામાં માથાના દુખાવા પાછળના મુખ્ય કારણો
ડો. સુભાષ ગિરિના જણાવ્યા અનુસાર, શિયાળામાં માથાના દુખાવા માટે કોઈ એક નહીં પણ અનેક કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે:
1. ઠંડી હવા અને તાપમાનમાં ઘટાડો: જ્યારે ઠંડી હવા સીધી આપણા કાન કે કપાળના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે માથાની નસોમાં સંકોચન આવે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે રક્ત પરિભ્રમણમાં થોડો અવરોધ આવે છે અને માથામાં દુખાવો શરૂ થાય છે.
2. પાણીની ઉણપ (Dehydration): શિયાળામાં આપણને તરસ ઓછી લાગે છે, પરિણામે આપણે ઓછું પાણી પીએ છીએ. શરીર જ્યારે ડીહાઇડ્રેટેડ હોય છે, ત્યારે મગજના પેશીઓ અસ્થાયી રૂપે સંકોચાય છે, જે માથાના દુખાવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.
3. વિટામિન D ની ઉણપ: આ ઋતુમાં સૂર્યપ્રકાશ ઓછો મળે છે અને લોકો ઘરમાં ભરાઈ રહે છે. શરીરમાં વિટામિન-ડીનું સ્તર ઘટવાથી માંસપેશીઓમાં જકડન અને માથામાં ભારેપણું અનુભવાય છે.
4. સાઈનસની સમસ્યા: ઠંડા વાતાવરણને કારણે નાકની નળીઓમાં સોજો આવે છે અથવા શરદીને લીધે સાઈનસ બ્લોક થઈ જાય છે. આ સ્થિતિમાં કપાળ અને આંખોની આસપાસ તીવ્ર દુખાવો થઈ શકે છે.
5. આહારમાં બદલાવ: શિયાળામાં લોકો તળેલું અને ભારે ખોરાક વધુ ખાય છે, જેનાથી પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ અને ગેસ થાય છે. પેટની ગરબડ પણ ઘણીવાર માથાના દુખાવામાં પરિણમે છે.
બચાવ માટેના અસરકારક ઉપાયો
ડો. ગિરિ આ સમસ્યામાંથી રાહત મેળવવા માટે નીચે મુજબના સૂચનો આપે છે:
- ગરમ કપડાંનો યોગ્ય ઉપયોગ: ઘરની બહાર નીકળતી વખતે હંમેશા કાન અને માથું ઢાંકીને રાખો. મફલર કે ટોપીનો ઉપયોગ ઠંડી હવાને સીધી અંદર જતી અટકાવશે.
- નિયમિત પાણી પીવો: તરસ ન લાગે તો પણ દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવાની આદત રાખો. નવશેકું પાણી પીવું વધુ હિતાવહ છે.
- સૂર્યપ્રકાશ લો: સવારે વહેલા 15 થી 20 મિનિટ તડકામાં બેસવાનો પ્રયત્ન કરો. તેનાથી વિટામિન-ડી મળશે અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધશે.
- પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિત કસરત: શિયાળાની આળસ છોડીને હળવી કસરત કે યોગ કરો. આનાથી શરીરમાં રક્ત પ્રવાહ સુધરશે અને સ્ટ્રેસના કારણે થતો દુખાવો ઓછો થશે.
- ખોરાક પર નિયંત્રણ: આદુવાળી ચા અથવા ઉકાળો પીવાથી ગળા અને માથામાં રાહત મળે છે, પરંતુ વધુ પડતી કેફીન લેવાનું ટાળો.
ડોક્ટરની સલાહ ક્યારે લેવી?
જો માથાનો દુખાવો સતત રહેતો હોય, તેની સાથે ઉલ્ટી કે ચક્કર આવતા હોય અથવા આંખે ધૂંધળું દેખાતું હોય, તો તેને સામાન્ય ગણીને અવગણશો નહીં. આ માઈગ્રેન કે અન્ય ગંભીર બીમારીના સંકેત હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
શિયાળાનો આનંદ લેવા માટે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ જરૂરી છે. થોડી સાવચેતી અને જીવનશૈલીમાં નાના ફેરફારો કરીને તમે માથાના દુખાવાથી મુક્તિ મેળવી શકો છો.
