બાંગ્લાદેશની રાજનીતિમાં એક યુગનો અંત: પૂર્વ વડાપ્રધાન બેગમ ખાલિદા ઝિયાનું 80 વર્ષની વયે નિધન
બાંગ્લાદેશના પ્રથમ ચૂંટાયેલા મહિલા વડાપ્રધાન અને બાંગ્લાદેશ નેશનલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) ના ચેરપર્સન બેગમ ખાલિદા ઝિયાનું મંગળવાર, 30 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ સવારે 6 વાગ્યે ઢાકાની એવરકેર હોસ્પિટલમાં નિધન થયું છે. 80 વર્ષીય ઝિયા લાંબા સમયથી લીવર સિરોસિસ, હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ અને કિડનીની સમસ્યાઓ સહિત અનેક ગંભીર બીમારીઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા. તેમના અવસાનને દક્ષિણ એશિયાની રાજનીતિના એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણના અંત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
ગૃહિણીથી રાષ્ટ્રીય નેતા સુધીની સફર
ખાલિદા ઝિયાની રાજનીતિમાં એન્ટ્રી આયોજિત નહોતી. 1981 માં તેમના પતિ અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઝિયાઉર રહેમાનની હત્યા બાદ, પક્ષના નેતાઓની વિનંતી પર તેઓ 1982 માં સક્રિય રાજનીતિમાં આવ્યા હતા. એક સામાન્ય ગૃહિણીમાંથી તેમણે પોતાને એક સાહસિક નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યા અને સૈન્ય સરમુખત્યારશાહી સામે આંદોલનનું નેતૃત્વ કર્યું. 1991 માં તેઓ દેશના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન બન્યા હતા. મુસ્લિમ બહુલ દેશમાં બેનઝીર ભુટ્ટો પછી વડાપ્રધાન પદ સંભાળનાર તેઓ બીજા મહિલા નેતા હતા.
અજોડ ચૂંટણી રેકોર્ડ અને વારસો
ખાલિદા ઝિયાનો ચૂંટણી રેકોર્ડ બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં અજોડ છે. તેમણે તેમના રાજકીય જીવન દરમિયાન પાંચ સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં કુલ 23 મતવિસ્તારોમાંથી ચૂંટણી લડી હતી અને દરેક બેઠક પર વિજય મેળવ્યો હતો. તેઓ ક્યારેય પણ પોતાની સીટ પરથી પરાજિત થયા નથી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કન્યા કેળવણી માટે ધોરણ 10 સુધી મફત શિક્ષણ અને ફરજિયાત પ્રાથમિક શિક્ષણ જેવા મહત્વના સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા હતા.
સંઘર્ષ અને વ્યક્તિગત બલિદાન
ખાલિદા ઝિયાનું જીવન સંઘર્ષોથી ભરેલું રહ્યું હતું. તેમણે જીવનમાં પાંચ વખત જેલવાસ ભોગવ્યો હતો. 2018 માં તેમને ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં 17 વર્ષની જેલની સજા થઈ હતી, જેને તેમના સમર્થકોએ રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવી હતી. જેલવાસ દરમિયાન તેમણે માતા અને પુત્ર (અરાફાત રહેમાન કોકો) ને ગુમાવ્યા, જ્યારે તેમના મોટા પુત્ર તારિક રહેમાનને દેશનિકાલમાં રહેવું પડ્યું હતું. તેમણે એકવાર કહ્યું હતું કે, “આ જીવનમાં પરિવાર વિના, બાંગ્લાદેશના લોકો જ મારો પરિવાર છે.”
My mother, BNP Chairperson Begum Khaleda Zia, has responded to the call of Almighty Allah and left us today. Inna lillahi wa inna ilayhi raji’un (Indeed, we belong to Allah, and to Him we shall return).
To many, she was the leader of the nation, an uncompromising leader, the… pic.twitter.com/bLsEtzYWgi
— Tarique Rahman (@trahmanbnp) December 30, 2025
તારિક રહેમાનની વાપસી અને ભાવિ દિશા
તેમના નિધન પર પુત્ર તારિક રહેમાને ભાવુક નિવેદન આપતા તેમને “લોકશાહીની જનેતા” ગણાવ્યા છે. તારિક રહેમાન 17 વર્ષના દેશનિકાલ બાદ તાજેતરમાં જ સ્વદેશ પરત ફર્યા છે અને હવે તેઓ ઔપચારિક રીતે BNP ના અધ્યક્ષ બન્યા છે. તેમની વાપસી અને ખાલિદા ઝિયાના નિધનથી જન્મેલી સહાનુભૂતિની લહેર આગામી ફેબ્રુઆરીની ચૂંટણીમાં BNP ને મોટી તાકાત બનાવી શકે છે.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયાઓ
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઊંડો શોક વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોના વિકાસમાં તેમના યોગદાનને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે. પાકિસ્તાનના પીએમ શહબાઝ શરીફ અને બાંગ્લાદેશના વચગાળાના નેતા મોહમ્મદ યુનુસે પણ તેમને લોકશાહીના પ્રતીક તરીકે યાદ કર્યા છે.
