એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ: સામાન્ય તાવમાં એન્ટિબાયોટિક લેવાની આદત છે જીવલેણ, જાણો પીએમ મોદીએ કેમ આપી ચેતવણી?
જ્યારે પણ આપણને સામાન્ય શરદી, ઉધરસ કે તાવ આવે છે, ત્યારે આપણે ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના મેડિકલ સ્ટોર પર જઈને ‘એન્ટિબાયોટિક’ ગોળીઓ લઈ લઈએ છીએ. જોકે, આ નાની દેખાતી આદત ભવિષ્યમાં તમારા માટે એવું જોખમ ઉભું કરી શકે છે કે જેનો કોઈ ઈલાજ નહીં હોય.
શું છે એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે બેક્ટેરિયા એન્ટિબાયોટિક દવાઓ સામે લડવાની શક્તિ કેળવી લે છે, ત્યારે તે દવા બેક્ટેરિયા પર અસર કરતી બંધ થઈ જાય છે. આ સ્થિતિને ‘એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ’ કહેવાય છે. પરિણામે, જે રોગો પહેલા સામાન્ય દવાઓથી મટી જતા હતા, તે હવે અસાધ્ય બની રહ્યા છે.
પીએમ મોદીએ શું કહ્યું?
વડાપ્રધાન મોદીએ ચેતવણી આપી છે કે, “સ્વ-દવા (Self-medication) એક ગંભીર સમસ્યા છે. લોકો ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના એન્ટિબાયોટિક લે છે. જો આપણે આ રીતે જ ચાલતા રહીશું, તો આવનારા સમયમાં નાની બીમારીઓ પણ જીવલેણ બની શકે છે.” તેમણે લોકોને અપીલ કરી છે કે જ્યાં સુધી ખૂબ જ જરૂરી ન હોય ત્યાં સુધી એન્ટિબાયોટિકનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ.
કેમ એન્ટિબાયોટિક્સ અસર કરવાનું બંધ કરી રહી છે?
૧. અધૂરો કોર્સ: ઘણા લોકો બે દિવસમાં સારું લાગે એટલે દવાનો કોર્સ અધૂરો છોડી દે છે. આનાથી શરીરમાં બાકી રહેલા બેક્ટેરિયા મરતા નથી, પણ તે દવાની અસર સમજીને મજબૂત બની જાય છે.
૨. વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં ખોટો ઉપયોગ: એન્ટિબાયોટિક માત્ર બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન માટે હોય છે. શરદી કે ફ્લૂ જેવા વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં તે કામ કરતી નથી, છતાં લોકો તેનો ઉપયોગ કરે છે.
૩. વારંવાર ઉપયોગ: નાની નાની તકલીફોમાં એન્ટિબાયોટિક લેવાથી શરીરના સારા બેક્ટેરિયા નાશ પામે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે.
કેટલું જોખમી છે આ સંકટ?
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) મુજબ, જો આ સમસ્યાને રોકવામાં નહીં આવે, તો ૨૦૫૦ સુધીમાં દર વર્ષે ૧ કરોડ લોકોના મોત એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સને કારણે થઈ શકે છે. આ કેન્સર કરતા પણ મોટો ખતરો બની જશે. ભવિષ્યમાં સામાન્ય સર્જરી કે પ્રસૂતિ દરમિયાન થતું ચેપ પણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે તેને મટાડવા માટે કોઈ અસરકારક દવા બાકી નહીં હોય.
તમારે શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
- ડોક્ટરની સલાહ અનિવાર્ય: કોઈ પણ દવા લેતા પહેલા લાયકાત ધરાવતા ડોક્ટરની સલાહ લો.
- કોર્સ પૂરો કરો: જો ડોક્ટરે ૫ દિવસની દવા આપી હોય, તો ભલે ૨ દિવસમાં સારું થઈ જાય, પણ કોર્સ અધૂરો ન છોડો.
- જૂની દવાઓ ન વાપરો: અગાઉની બીમારીની બચેલી એન્ટિબાયોટિક ફરીથી ન લો કે બીજાને ન આપો.
- સ્વચ્છતા રાખો: હાથ ધોવા અને રસીકરણ જેવી પદ્ધતિઓ અપનાવી બીમારીઓથી બચો, જેથી દવાની જરૂર જ ન પડે.
એન્ટિબાયોટિક્સ એ પૃથ્વી પરના માનવજીવનને બચાવવાનું શસ્ત્ર છે. જો આપણે તેને આડેધડ વાપરીને બુઠ્ઠું કરી દઈશું, તો કુદરતી બેક્ટેરિયા સામેની લડાઈમાં આપણે લાચાર બની જઈશું. પીએમ મોદીની આ વાત માત્ર સલાહ નથી, પણ જીવન બચાવવાનો મંત્ર છે.
