પાકિસ્તાન અને તુર્કી વચ્ચે ઐતિહાસિક વ્યૂહાત્મક સહયોગ: $5 બિલિયનના વ્યાપાર લક્ષ્ય પર બની સંમતિ
પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ તેમના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જતા વાર્ષિક વ્યાપારના જથ્થાને $5 બિલિયન (5 અબજ ડોલર) સુધી વધારવાનું લક્ષ્ય નિર્ધારિત કર્યું છે. આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ઇસ્લામાબાદમાં આયોજિત ‘પાકિસ્તાન-તુર્કી ઉચ્ચ સ્તરીય વ્યૂહાત્મક સહયોગ પરિષદ’ (HLSCC) ના 7મા સત્ર દરમિયાન લેવામાં આવ્યો હતો, જેની સહ-અધ્યક્ષતા પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ અને તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગને કરી હતી.
આર્થિક અને વ્યાપારિક વિસ્તરણ
બંને દેશોએ વર્તમાન વ્યૂહાત્મક આર્થિક માળખા (SEF) અને કાર્ય યોજનાના પરિણામોની પ્રશંસા કરી હતી. હાલમાં દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર અંદાજે $1.25 બિલિયન છે, જેને આગામી ત્રણ વર્ષમાં $5 બિલિયન સુધી પહોંચાડવા માટે સંરક્ષણ, બેંકિંગ, નાણાં, ઊર્જા અને કૃષિ સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગને ગાઢ બનાવવા પર સંમતિ બની છે. આ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રોકાણની નવી તકો અને ટેરિફ (જકાત) અવરોધોને દૂર કરવા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
સંરક્ષણ સહયોગ અને ‘બાબર-ક્લાસ’ કોર્વેટ
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે બંને દેશોની ભાગીદારી વધુ મજબૂત બની છે. પાકિસ્તાન નૌકાદળ માટે બાબર-ક્લાસ (PN MILGEM) ના ચાર ભારે કોર્વેટ (યુદ્ધ જહાજ) નું નિર્માણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ યુદ્ધ જહાજો આધુનિક સેન્સર અને હથિયારોથી સજ્જ છે, જેમાં ‘અલ્બાટ્રોસ એનજી’ સપાટીથી હવામાં માર કરતી મિસાઇલો અને ‘હરબાહ’ એન્ટી-શિપ મિસાઇલોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, બંને દેશોએ સંયુક્ત સંશોધન અને સંરક્ષણ ખરીદીમાં એકબીજાને પ્રાધાન્ય આપવાનો સંકલ્પ કર્યો છે.
પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ અને કાશ્મીર પર વલણ
બેઠક દરમિયાન તુર્કીએ જમ્મુ-કાશ્મીર વિવાદ પર પાકિસ્તાનના સૈદ્ધાંતિક વલણ પ્રત્યે પોતાનું અટલ સમર્થન પુનરોચ્ચાર્યું હતું અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના ઠરાવો અનુસાર ઉકેલ લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. જોકે, એક અલગ રાજદ્વારી ઘટનાક્રમમાં, તુર્કીએ પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં પોતાની મધ્યસ્થતાની ભૂમિકામાંથી પાછળ હટવાનો નિર્ણય લીધો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નિર્ણય ત્યારે લેવામાં આવ્યો જ્યારે તાલિબાને પાકિસ્તાનની કેટલીક માંગણીઓને “ગેરકાયદેસર” ગણાવીને ફગાવી દીધી, જેના કારણે વાટાઘાટો અનિર્ણિત રહી હતી.
સંસ્થાકીય સુધારા અને અન્ય કરારો
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ સ્થાયી સ્વરૂપ આપવા માટે HLSCC ના ‘સંયુક્ત કાર્ય જૂથો’ (Joint Working Groups) નું નામ બદલીને હવે ‘સંયુક્ત સ્થાયી સમિતિઓ’ (JSC) કરી દેવામાં આવ્યું છે. સુરક્ષા, આરોગ્ય અને વિજ્ઞાન-ટેકનોલોજી માટે ત્રણ નવી સમિતિઓ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ સિવાય, પાકિસ્તાન સરકાર તુર્કી સાથે બેવડી નાગરિકતા (Dual Citizenship) કરાર પર પણ કામ કરી રહી છે, જેનાથી બંને દેશોના નાગરિકોને એકબીજાની નાગરિકતા રાખવાની સુવિધા મળી શકશે.
બંને દેશોએ અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ, સમાવેશી શાસન અને ખાસ કરીને મહિલાઓ તથા છોકરીઓના અધિકારોના સન્માનની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. HLSCC નું આગામી સત્ર હવે અંકારા (તુર્કી) માં આયોજિત કરવામાં આવશે.
