બોલીવુડમાં પરિવર્તનની માંગ: રાધિકા આપ્ટેએ લાંબી શિફ્ટ સામે નોંધાવ્યો વિરોધ, અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ્સને કહી દીધું ‘ના’
ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીની ઝાકઝમાળ પાછળનો સંઘર્ષ ઘણીવાર પડદા પર દેખાતો નથી, પરંતુ સેટ પર કામ કરતા કલાકારો અને ક્રૂ મેમ્બર્સ માટે પરિસ્થિતિ હંમેશા સરળ હોતી નથી. તાજેતરના દિવસોમાં બોલીવુડમાં ‘વર્કિંગ અવર્સ’ (Working Hours) એટલે કે કામના કલાકોને લઈને એક નવી ચર્ચા છેડાઈ છે. તેની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે અભિનેત્રી દીપિકા પાદુકોણે આઠ કલાકની શિફ્ટની માંગ કરી હતી, જેના કારણે તેને કેટલીક ફિલ્મોમાંથી બહાર પણ થવું પડ્યું હતું. હવે આ યાદીમાં જાણીતી અભિનેત્રી રાધિકા આપ્ટેનું નામ પણ જોડાઈ ગયું છે. રાધિકાએ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીની કામ કરવાની રીત અને લાંબી શિફ્ટ સામે મોરચો માંડ્યો છે અને પોતાની સ્પષ્ટ શરતો બધાની સામે મૂકી છે.
લાંબી શિફ્ટ અને બોલીવુડનું વર્કિંગ કલ્ચર
લાંબી શિફ્ટ અને બોલીવુડનું વર્કિંગ કલ્ચરરાધિકા આપ્ટે પોતાની સ્પષ્ટવક્તા અને ગંભીર અભિનય માટે જાણીતી છે. તાજેતરમાં એક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન તેણે ખુલાસો કર્યો હતો કે તે હવે એવી ફિલ્મોનો ભાગ બનવા માંગતી નથી, જ્યાં કામના કલાકો અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા ન હોય. રાધિકાનું માનવું છે કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કામ કરવાની વર્તમાન રીત માત્ર માનસિક રીતે થકવી દેનારી નથી, પરંતુ તે કલાકારોના અંગત જીવન, ખાસ કરીને માતા-પિતા માટે ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.
રાધિકાએ જણાવ્યું કે આ કલાકો ઓછા કરાવવા માટે તેણે ઘણીવાર પ્રોડક્શન હાઉસ અને નિર્માતાઓ સાથે લાંબી દલીલો અને લડાઈ લડવી પડે છે. તેનું કહેવું છે કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં એવું માની લેવામાં આવ્યું છે કે જો તમે એક્ટર છો, તો તમારે તમારી ઊંઘ અને અંગત સમયનું બલિદાન આપવું જ પડશે.
પેરેન્ટિંગ અને નેની કલ્ચર પર રાધિકાનો પ્રહાર
ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન જ્યારે રાધિકાને પૂછવામાં આવ્યું કે તે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીને પેરેન્ટ્સ (માતા-પિતા) માટે વધુ અનુકૂળ બનાવવા માટે શું ફેરફાર કરવા માંગશે, ત્યારે તેણે સૌથી પહેલા શિફ્ટના કલાકોનો ઉલ્લેખ કર્યો.
રાધિકાએ કહ્યું:
“તમે કોઈની પાસે એવી અપેક્ષા ન રાખી શકો કે તે આખું અઠવાડિયું પોતાના બાળકને જોયા વગર કામ કરતું રહે. જ્યારે હું લાંબી શિફ્ટ માટે ના પાડું છું, ત્યારે લોકો મને નેની (આયા) રાખવાનું સૂચન આપે છે અને કહે છે કે બાળકને સેટ પર લઈ આવો. પરંતુ આ તેનો ઉકેલ નથી. એક માતા-પિતા તરીકે તમે તમારા બાળક સાથે ક્વોલિટી ટાઇમ વિતાવવા માંગો છો, નહીં કે તેને બીજા કોઈના ભરોસે છોડીને સેટ પર ભાગવા માંગો છો.”
રાધિકાનું આ નિવેદન તે તમામ કામકાજી માતા-પિતાનો અવાજ બન્યું છે જેઓ કરિયર અને પરિવાર વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રાધિકાની ‘નોન-નેગોશિયેબલ’ શરતો: 12 કલાકની શિફ્ટ અને વીકલી ઓફ
રાધિકાની ‘નોન-નેગોશિયેબલ’ શરતો: 12 કલાકની શિફ્ટ અને વીકલી ઓફરાધિકાએ પોતાની નવી કાર્યશૈલીને લઈને પોતાની શરતો સ્પષ્ટ કરી દીધી છે, જેને તે ‘નોન-નેગોશિયેબલ’ (જેના પર કોઈ સમજૂતી ન થઈ શકે) કહે છે. તેના જણાવ્યા અનુસાર:
-
મહત્તમ 12 કલાકની શિફ્ટ: રાધિકાનું કહેવું છે કે તે દિવસમાં 12 કલાકથી વધુ કામ નહીં કરે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ 12 કલાકમાં તેનું ટ્રાવેલ (આવવા-જવાનું), હેર, મેકઅપ અને શૂટિંગ બધું જ સામેલ હોવું જોઈએ.
-
ટ્રાવેલ ટાઇમનું મહત્વ: તેણે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો તેને આવવા-જવામાં બે કલાક લાગે છે, તો શિફ્ટ તે મુજબ પ્લાન કરવી જોઈએ. તે સેટ પર 12 કલાક વિતાવ્યા પછી મુસાફરીમાં વધારાનો સમય વિતાવવા માંગતી નથી.
-
અઠવાડિયામાં 5 દિવસ કામ: રાધિકા હવે અઠવાડિયામાં માત્ર 5 દિવસ કામ કરવાની તરફેણમાં છે. તે વીકલી ઓફ (સાપ્તાહિક રજા) ને અનિવાર્ય માને છે જેથી તે પોતાને રિચાર્જ કરી શકે અને પરિવાર સાથે સમય વિતાવી શકે.
ઇન્ડસ્ટ્રીનું રિએક્શન અને રાધિકાનું વલણ
રાધિકાએ સ્વીકાર્યું કે તેના આ કડક વલણ અને પોતાની શરતો પર અડી રહેવાને કારણે ઘણા લોકો તેનાથી નારાજ છે. તેણે ઘણા પ્રોજેક્ટ્સને માત્ર એટલા માટે ના પાડી દીધી કારણ કે નિર્માતાઓ તેના વર્કિંગ અવર્સની શરતો માનવા તૈયાર નહોતા.
તેણે કહ્યું, “મેં હવે મારી વાત પર અડગ રહેવાનું શરૂ કર્યું છે. અલબત્ત, નાની ફિલ્મો કે ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોજેક્ટ્સ માટે હું ક્યારેક છૂટછાટ આપું છું જ્યાં બજેટ ઓછું હોય અને કામ ઝડપથી પૂરું કરવાનું હોય, પરંતુ મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાં આ મારી અનિવાર્ય શરત છે.”
નિષ્કર્ષ: શું બોલીવુડમાં પરિવર્તનનો સમય આવી ગયો છે?
દીપિકા પાદુકોણ અને હવે રાધિકા આપ્ટે જેવા મોટા સિતારાઓ દ્વારા લેવામાં આવેલું આ પગલું ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીની અંદર ચાલી રહેલા શોષણ અને અવ્યવસ્થિત કાર્યપ્રણાલી પર કડો પ્રહાર છે. હોલીવુડ જેવી અન્ય ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં કામના કલાકો અંગે ખૂબ જ કડક નિયમો છે, પરંતુ બોલીવુડમાં ઘણીવાર 16-18 કલાકની શિફ્ટ સામાન્ય બાબત રહી છે. રાધિકાની આ માંગણીઓ માત્ર તેના માટે જ નથી, પરંતુ તે આખા ક્રૂ અને નાના કલાકારો માટે પણ વધુ સારા કાર્યકારી વાતાવરણની આશા જન્માવે છે.
