ડિજિટલ છેતરપિંડીથી બચવું છે? આજે જ તમારા આધાર કાર્ડમાં આ સુરક્ષા ફીચરનો ઉપયોગ કરો
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણી વ્યક્તિગત માહિતી (Personal Data) ની સુરક્ષા સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ છે. આધાર કાર્ડ આપણા જીવનનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો છે, જેનો ઉપયોગ બેંક ખાતાથી લઈને સિમ કાર્ડ ખરીદવા સુધી દરેક જગ્યાએ થાય છે. તમારી આ મહત્વપૂર્ણ માહિતીને છેતરપિંડી અને ખોટા ઉપયોગથી બચાવવા માટે ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI)એ એક અત્યંત શક્તિશાળી સુરક્ષા ફીચર આપ્યું છે, જેને ‘Aadhaar Lock/Unlock’ કહેવામાં આવે છે.
આ ફીચર તમને તમારા આધાર ડેટા પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ પ્રદાન કરે છે, જેનાથી તમે જાતે નક્કી કરી શકો છો કે તમારો આધાર નંબર ક્યારે અને ક્યાં વાપરી શકાય છે.
આધાર લોક ફીચર શું છે અને તે શા માટે જરૂરી છે?
આધાર લોક/અનલોક એક ડિજિટલ સુરક્ષા કવચ છે. જ્યારે તમે તમારો આધાર નંબર લોક કરી દો છો, ત્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ કે સંસ્થા (જેમ કે બેંક અથવા ટેલિકોમ કંપનીઓ) તમારા આધાર નંબરનો ઉપયોગ કરીને બાયોમેટ્રિક, ડેમોગ્રાફિક અથવા ઓટીપી (OTP) આધારિત ઓથેન્ટિકેશન કરી શકતી નથી.
તે શા માટે જરૂરી છે?
-
બાયોમેટ્રિક ચોરીથી સુરક્ષા: ઘણી વખત ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા આઈરિસ સ્કેનના ખોટા ઉપયોગનો ભય રહે છે, લોક કરવાથી તે સંપૂર્ણ સુરક્ષિત થઈ જાય છે.
-
અનધિકૃત ઉપયોગ પર રોક: તમારી પરવાનગી વગર કોઈ પણ તમારા આધાર નંબરથી ઓળખ વેરિફાઈ કરી શકશે નહીં.
-
માનસિક શાંતિ: તમને ખબર હોય છે કે જ્યાં સુધી તમે જાતે અનલોક નહીં કરો, ત્યાં સુધી તમારો આધાર નંબર ‘ફ્રીઝ’ રહેશે.
આધાર લોક હોવા પર શું ફેરફાર થાય છે?
જ્યારે તમે તમારો આધાર લોક કરી દો છો, ત્યારે આધાર નંબર (UID) દ્વારા થતી ઓળખની તપાસ કામચલાઉ ધોરણે બંધ થઈ જાય છે.
-
Direct UID Auth: તમે સીધો તમારો 12 અંકોનો આધાર નંબર આપીને વેરિફિકેશન કરી શકશો નહીં.
-
વર્ચ્યુઅલ આઈડી (VID) નો વિકલ્પ: આધાર લોક હોવા છતાં તમે તમારી બેંકિંગ અથવા અન્ય સેવાઓ માટે 16 અંકોવાળા વર્ચ્યુઅલ આઈડી (VID) નો ઉપયોગ કરી શકો છો. આ આધાર સાથે જોડાયેલો એક વૈકલ્પિક નંબર છે જે તમારી સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
આધારને લોક કરવાની વિસ્તૃત પ્રક્રિયા
આધારને લોક કરવાની વિસ્તૃત પ્રક્રિયાતમે બે મુખ્ય રીતે તમારો આધાર લોક કરી શકો છો:
1. UIDAIની વેબસાઇટ (myaadhaar.uidai.gov.in) દ્વારા:
-
સૌ પ્રથમ UIDAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાઓ.
-
હોમપેજ પર ‘My Aadhaar’ સેક્શનમાં જાઓ અને ‘Aadhaar Lock & Unlock’ વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
-
હવે ‘Lock UID’ પસંદ કરો.
-
તમારો 12 અંકોનો આધાર નંબર, તમારું પૂરું નામ અને તમારા વિસ્તારનો પિન કોડ દાખલ કરો.
-
ત્યારબાદ, તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર OTP મેળવવા માટે ક્લિક કરો. તમે mAadhaar એપમાંથી મળતા TOTP નો પણ ઉપયોગ કરી શકો છો.
-
ઓટીપી દાખલ કરો અને સબમિટ કરો. તમારો આધાર તરત જ લોક થઈ જશે.
2. mAadhaar મોબાઈલ એપ દ્વારા:
-
Google Play Store અથવા Apple App Store પરથી mAadhaar એપ ઇન્સ્ટોલ કરો.
-
તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર અને ઓટીપી દ્વારા લોગ-ઇન કરો.
-
એપની અંદર ‘Services’ સેક્શનમાં જાઓ.
-
‘Aadhaar Lock/Unlock’ વિકલ્પ પસંદ કરો.
-
‘Lock Aadhaar’ પર ટેપ કરો અને તમારો આધાર નંબર નાખો. વેરિફિકેશન પૂર્ણ થતાં જ આધાર લોક થઈ જશે.
આધારને અનલોક કેવી રીતે કરવું?
જો તમારે કોઈ સેવા માટે આધાર ઓથેન્ટિકેશનની જરૂર હોય, તો તમે તેને સરળતાથી અનલોક કરી શકો છો. આ માટે તમારી પાસે 16 અંકોનું લેટેસ્ટ VID (વર્ચ્યુઅલ આઈડી) હોવું અનિવાર્ય છે.
અનલોક કરવાના સ્ટેપ્સ:
-
UIDAI ની વેબસાઇટ પર ‘Aadhaar Lock/Unlock’ પેજ પર જાઓ.
-
આ વખતે ‘Unlock UID’ વિકલ્પ પસંદ કરો.
-
તમારી 16 અંકોની વર્ચ્યુઅલ આઈડી (VID) અને સુરક્ષા કોડ (Captcha) દાખલ કરો.
-
‘Send OTP’ પર ક્લિક કરો અને પ્રાપ્ત ઓટીપી દાખલ કરીને સબમિટ કરો.
નોંધ: જો તમે તમારો VID ભૂલી ગયા હોવ, તો તમે UIDAI ની વેબસાઇટ પરથી અથવા SMS દ્વારા (GVID <આધારના છેલ્લા 4 અંક> લખીને 1947 પર મોકલીને) તે ફરીથી મેળવી શકો છો.
નિષ્કર્ષ: સુરક્ષા તમારી પ્રાથમિકતા
આધાર લોક/અનલોક ફીચરનો ઉપયોગ કરવો માત્ર સરળ નથી પણ આજના સમયની માંગ પણ છે. જો તમે નિયમિતપણે બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશનનો ઉપયોગ કરતા નથી, તો સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ તેને લોક રાખવું જ હિતાવહ છે.
