સોના-ચાંદીના ભાવ વધતા લોકરની ચિંતા વધી: જો લોકરમાંથી સામાન ગાયબ થાય, તો બેંક કેટલું વળતર આપે છે? જાણો RBI ના નિયમો
સોના અને ચાંદીના ભાવ અત્યારે આસમાને છે. લગ્નની સિઝન હોય કે રોકાણનો હેતુ, લોકો પોતાની કિંમતી જ્વેલરી અને મૂડીને સુરક્ષિત રાખવા માટે ઘર કરતા બેંક લોકર પર વધુ ભરોસો કરે છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જો તમારા બેંક લોકરમાંથી સોનું કે ચાંદી ચોરી થઈ જાય, તો શું બેંક તમને પૂરેપૂરા પૈસા આપશે? આ મામલે RBI (રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા) ના નિયમો અત્યંત ચોંકાવનારા છે, જે દરેક બેંક ગ્રાહકે જાણવા જોઈએ.
શું બેંક લોકર સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે?
સામાન્ય રીતે આપણે માનીએ છીએ કે બેંક લોકરમાં સામાન મૂક્યા પછી આપણી જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ. પરંતુ કાયદાકીય રીતે, બેંક અને ગ્રાહક વચ્ચેનો સંબંધ ‘મકાનમાલિક અને ભાડૂઆત’ જેવો હોય છે. બેંક તમને માત્ર જગ્યા ભાડે આપે છે, તમારા સામાનની સુરક્ષાની ગેરેંટી લેતી નથી.
ચોરી કે કુદરતી આફતના કિસ્સામાં વળતરનો નિયમ
RBI ના સુધારેલા નિયમો મુજબ, જો બેંકમાં ચોરી, ઘરફોડ ચોરી કે લૂંટફાટ થાય અથવા બેંકના કર્મચારી દ્વારા છેતરપિંડી કરવામાં આવે, તો બેંકની જવાબદારી બને છે. પરંતુ, અહીં એક મોટો ‘કેચ’ છે. બેંક તમને તમારા સામાનની પૂરેપૂરી કિંમત ચૂકવવા બંધાયેલી નથી.
નિયમ શું કહે છે? જો બેંકની ભૂલ કે બેદરકારીના કારણે લોકરમાંથી સામાન ગાયબ થાય, તો બેંક તમને લોકરના વાર્ષિક ભાડાના 100 ગણા જેટલું જ વળતર આપશે.
-
દાખલા તરીકે: જો તમારા લોકરનું વાર્ષિક ભાડું ₹3,000 છે, તો ચોરીના કિસ્સામાં બેંક તમને વધુમાં વધુ ₹3,00,000 (3 લાખ) જ આપશે, ભલે તમારા લોકરમાં 50 લાખનું સોનું કેમ ન હોય!
કયા કિસ્સામાં બેંક એક પણ રૂપિયો નહીં આપે?
RBI ના નિયમો સ્પષ્ટ કરે છે કે જો નુકસાન ‘એક્ટ ઓફ ગોડ’ એટલે કે કુદરતી આફતને કારણે થયું હોય, તો બેંકની કોઈ જવાબદારી રહેશે નહીં.
-
ભૂકંપ
-
પૂર
-
વાવાઝોડું
-
વીજળી પડવી
આવી સ્થિતિમાં જો લોકરને નુકસાન થાય, તો ગ્રાહકને કોઈ વળતર મળતું નથી. તેથી, કુદરતી આફતો સામે તમારા કિંમતી સામાનનો વીમો લેવો એ જ એકમાત્ર રસ્તો છે.
લોકર લેતા પહેલા આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
-
સામાનનું લિસ્ટ રાખો: લોકરમાં તમે શું મૂક્યું છે અને તેની કિંમત કેટલી છે, તેનું લિસ્ટ હંમેશા તમારી પાસે રાખો. જો શક્ય હોય તો જ્વેલરીના ફોટા પણ સાચવી રાખો.
-
ઈન્શ્યોરન્સ લો: અત્યારે ઘણી વીમા કંપનીઓ ‘બેંક લોકર પ્રોટેક્શન પ્લાન’ આપે છે. સોનાના વધતા ભાવને જોતા આ એક સમજદારીભર્યું રોકાણ છે.
-
બેંક એગ્રીમેન્ટ વાંચો: લોકર લેતી વખતે બેંક જે એગ્રીમેન્ટ કરાવે છે, તેમાં વળતરની શરતો ધ્યાનથી વાંચો.
નિષ્કર્ષ
સોના-ચાંદીના ભાવ વધતા લોકરની સુરક્ષા મહત્વની બની ગઈ છે. બેંક ભલે સુરક્ષિત લાગે, પણ નિયમો ગ્રાહકની તરફેણમાં પૂરેપૂરા નથી. લોકરના ભાડાના 100 ગણા વળતરનો નિયમ એ વાતની સાબિતી છે કે તમારે તમારા કિંમતી સામાનની સુરક્ષા માટે માત્ર બેંક પર નિર્ભર રહેવાને બદલે જાગૃત રહેવું જરૂરી છે.
