ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીમાં બીજામૃત અને ઘનજીવામૃતની મહત્તા
વર્તમાન સમયમાં રાસાયણિક ખેતીના નુકસાનકારક અસરો સામે ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી એક સચોટ વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહી છે. આ પદ્ધતિમાં ‘બીજામૃત’ અને ‘ઘનજીવામૃત’ એવા બે મુખ્ય ઘટકો છે જે પાકને રોગમુક્ત રાખવાની સાથે જમીનને જીવંત બનાવે છે.
બીજામૃત: બીજ સંસ્કારની શક્તિ
બીજામૃતનો ઉપયોગ વાવણી પહેલાં બીજને પટ આપવા માટે કરવામાં આવે છે, જેથી બીજ જમીનજન્ય રોગો અને ફૂગ સામે રક્ષણ મેળવી શકે.
-
બનાવવાની રીત: ૨૦ લિટર પાણીમાં ૫ કિલો ગાયનું ગોબર, ૫ લિટર ગૌમૂત્ર, ૫૦ ગ્રામ ચૂનો અને એક મુઠ્ઠી ખેતરની માટી ભેળવી ૨૪ કલાક રાખવું.
-
ઉપયોગ: બીજને આ દ્રાવણનો પટ આપી છાંયડામાં સુકવીને વાવણી કરવી.
-
ફાયદા: અંકુરણ દર વધે છે અને છોડ શરૂઆતથી જ મજબૂત અને રોગમુક્ત બને છે.
ઘનજીવામૃત: જમીનનું અમૃત
ઘનજીવામૃત સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની પ્રવૃત્તિ વધારી જમીનમાં પોષક તત્વોનો ઉમેરો કરે છે.
-
બનાવવાની રીત: ૧૦૦ કિલો ગોબરમાં ૨ કિલો ગોળ, ૨ કિલો કઠોળનો લોટ અને વડ નીચેની માટી ભેળવી, ગૌમૂત્રની મદદથી મિશ્રણ તૈયાર કરવું. તેને ૪૮ કલાક ઢાંકી રાખ્યા બાદ સુકવીને પાવડર બનાવવો.
-
વિશેષતા: આ ખાતરને એક વર્ષ સુધી સંગ્રહી શકાય છે અને પાયાના ખાતર તરીકે વાપરી શકાય છે.
-
લાભ: જમીનની ફળદ્રુપતામાં કાયમી સુધારો થાય છે અને રાસાયણિક ખાતરનો ખર્ચ શૂન્ય થઈ જાય છે.
