કેવું હશે 2026નું બજેટ? આર્થિક સર્વેક્ષણે આપ્યા મજબૂત અર્થતંત્રના પુરાવા, હવે એલાનની તૈયારી
નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સંસદમાં આર્થિક સર્વેક્ષણ (Economic Survey) 2025-26 રજૂ કર્યું છે. આ દસ્તાવેજ 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનારા કેન્દ્રીય બજેટની પૂર્વભૂમિકા તૈયાર કરે છે. આર્થિક સર્વેના આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા બની રહ્યું છે, પરંતુ વૈશ્વિક પડકારો પણ ઓછા નથી.
આર્થિક સર્વે 2026: મુખ્ય આંકડાઓ અને સંકેતો
આર્થિક સર્વેક્ષણ મુજબ, ભારતનો અંદાજિત વિકાસ દર (GDP Growth) નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે 6.8% થી 7.2% રહેવાનું અનુમાન છે. આ દર દર્શાવે છે કે ભારત સતત સાતમા વર્ષે 7% ની આસપાસ વૃદ્ધિ જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યું છે.
-
મોંઘવારી પર કાબૂ: સર્વે અનુસાર, દેશમાં છૂટક મોંઘવારી દર (Inflation) હવે આરબીઆઈના નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકની અંદર છે. સરેરાશ ફુગાવો 4.5% ની નીચે રહેવાની અપેક્ષા છે, જે સામાન્ય માણસ માટે રાહતના સમાચાર છે.
-
વિદેશી મુદ્રા ભંડાર: ભારતનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર $700 બિલિયન ને પાર કરી ગયું છે, જે કોઈપણ વૈશ્વિક આંચકા સામે અર્થતંત્રને સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
-
રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit): સરકારે ખાધને 4.5% ની નીચે લાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જે આર્થિક શિસ્ત દર્શાવે છે.
બજેટ 2026 માં સંભવિત જાહેરાતો: મધ્યમ વર્ગ અને કરદાતાઓ
આર્થિક સર્વેમાં જે રીતે આર્થિક સ્થિરતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, તે જોતા બજેટમાં મધ્યમ વર્ગ માટે કેટલીક મોટી જાહેરાતો થઈ શકે છે:
-
ઇન્કમ ટેક્સમાં રાહત: એવી અપેક્ષા છે કે સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન (Standard Deduction) ની મર્યાદા ₹75,000 થી વધારીને ₹1,00,000 કરવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime) માં સ્લેબ દરોમાં થોડો ફેરફાર કરીને કરદાતાઓના હાથમાં વધુ રોકડ બચે તેવા પ્રયત્નો થઈ શકે છે.
-
ગૃહ લોન પર વ્યાજમાં છૂટ: રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને વેગ આપવા માટે હોમ લોન પરના વ્યાજમાં મળતી ટેક્સ છૂટની મર્યાદા (કલમ 24b હેઠળ) ₹2 લાખથી વધારીને ₹3 લાખ કરવામાં આવે તેવી માંગ છે.
-
આરોગ્ય વીમા પર રાહત: 80D હેઠળ હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ પર મળતી છૂટમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે.
ખેતી અને ગ્રામીણ વિકાસ: અન્નાદાતા માટે શું હશે?
આર્થિક સર્વેમાં ખેતી ક્ષેત્રે 3.5% થી 4% ના વૃદ્ધિ દરની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બજેટમાં આ ક્ષેત્ર માટે નીચે મુજબના એલાન થઈ શકે છે:
-
PM-KISAN માં વધારો: અત્યારે ખેડૂતોને વાર્ષિક ₹6,000 ની સહાય મળે છે, જે વધારીને ₹8,000 થી ₹10,000 કરવામાં આવી શકે છે.
-
એગ્રી-ટેક અને ડ્રોન: ખેતીમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા માટે સ્ટાર્ટઅપ્સને વધુ સબસિડી અને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.
-
ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ખેડૂતોને હવામાન અને બજારના ભાવની સચોટ માહિતી મળે તે માટે આખું ડિજિટલ માળખું ઊભું કરવાની જાહેરાત થઈ શકે છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રેલવે: વિકસિત ભારતનો માર્ગ
સરકાર ‘વિકસિત ભારત 2047’ ના વિઝન પર કામ કરી રહી છે, તેથી કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (CapEx) માં 10-15% નો વધારો જોવા મળી શકે છે.
-
રેલવે બજેટ: વંદે ભારત એક્સપ્રેસની સંખ્યામાં વધારો, રેલવે સ્ટેશનોનું આધુનિકીકરણ અને નવા બુલેટ ટ્રેન કોરિડોરની જાહેરાત થઈ શકે છે.
-
ગ્રીન એનર્જી: સોલર પેનલ અને ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશન માટે જંગી ફાળવણીની શક્યતા છે, જેથી ભારત ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બની શકે.
નિષ્કર્ષ: કેવું હશે બજેટ?
ટૂંકમાં કહીએ તો, બજેટ 2026 “વિકાસ અને સંતુલન” નું મિશ્રણ હશે. એક તરફ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ જંગી ખર્ચ થશે, તો બીજી તરફ મધ્યમ વર્ગને મોંઘવારીથી રાહત આપવા માટે ટેક્સમાં છૂટછાટ મળી શકે છે. આર્થિક સર્વેના પોઝિટિવ આંકડા સૂચવે છે કે સરકાર પાસે કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટે પૂરતું નાણું ઉપલબ્ધ છે.
