શું તમારું આધાર કાર્ડ અસલી છે? જાણો 4 પ્રકારના આધાર કાર્ડ અને તેના અલગ-અલગ ફાયદાઓ
આજના સમયમાં આધાર કાર્ડ એ દરેક ભારતીય માટે અનિવાર્ય દસ્તાવેજ બની ગયો છે. ભલે તે નવું જન્મેલું બાળક હોય કે વૃદ્ધ, દરેક પાસે આ 12 અંકોનો યુનિક નંબર હોવો જરૂરી છે. બેંક ખાતું ખોલાવવું હોય, પાસપોર્ટ બનાવવો હોય, સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય કે મુસાફરી માટે ટિકિટ બુક કરવી હોય, દરેક જગ્યાએ ઓળખપત્ર તરીકે આધાર કાર્ડની માંગ કરવામાં આવે છે. ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI) દ્વારા આ કાર્ડ નિયંત્રિત થાય છે, જેમાં વ્યક્તિની બાયોમેટ્રિક માહિતી સુરક્ષિત હોય છે.
આધાર કાર્ડનો ઇતિહાસ અને શરૂઆત
આધાર કાર્ડની કલ્પના કોંગ્રેસ સરકારના સમયમાં કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને કાયદાકીય સ્વરૂપ અને ફરજિયાત બનાવવાનું કાર્ય ભાજપ સરકારના શાસનમાં થયું.
-
શરૂઆત: 28 જાન્યુઆરી, 2009 ના રોજ યોજના આયોગે UIDAI ના ગઠનની સત્તાવાર સૂચના બહાર પાડી હતી. ઇન્ફોસિસના સ્થાપક નંદન નીલેકણીને તેના પ્રથમ ચેરમેન બનાવવામાં આવ્યા હતા.
-
પ્રથમ ટ્રાયલ: આધાર કાર્ડનો પ્રાયોગિક પ્રોજેક્ટ મહારાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
-
વિકાસ: 2012 માં ઓનલાઇન વેરિફિકેશન શરૂ થયું અને 2014 માં નવી સરકારે કેટલાક સુધારા સાથે આધાર બિલને મંજૂર કરી તેને પાન કાર્ડ અને બેંક ખાતા સાથે લિંક કરવાનું શરૂ કર્યું.
આધાર કાર્ડના મુખ્ય પ્રકારો
ટેકનોલોજી અને જરૂરિયાત મુજબ આધાર કાર્ડ ચાર સ્વરૂપમાં ઉપલબ્ધ છે:
-
પેપર આધાર: આ સામાન્ય કાર્ડ છે જે જાડા કાગળ પર છપાયેલું હોય છે અને ટપાલ દ્વારા તમારા ઘરે આવે છે.
-
e-Aadhaar: આ આધારનું ઇલેક્ટ્રોનિક વર્ઝન છે, જેને તમે UIDAI ની વેબસાઇટ પરથી ગમે ત્યારે ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
-
PVC આધાર કાર્ડ: એટીએમ કાર્ડ જેવું દેખાતું આ પ્લાસ્ટિક કાર્ડ વોટરપ્રૂફ અને ટકી રહે તેવું હોય છે. તેને ₹50 ભરીને ઓનલાઇન મંગાવી શકાય છે.
-
m-Aadhaar: આ મોબાઈલ એપ્લિકેશન છે જેમાં તમે તમારા આધારની ડિજિટલ કોપી સાચવી શકો છો.
આધાર નોંધણી માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
નવું આધાર કાર્ડ બનાવવા માટે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પુરાવા જોઈએ:
-
ઓળખનો પુરાવો (PoI): પાન કાર્ડ, પાસપોર્ટ, વોટર આઈડી અથવા ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ.
-
સરનામાનો પુરાવો (PoA): રેશન કાર્ડ, બેંક પાસબુક, વીજળી બિલ અથવા રહેઠાણનો પુરાવો.
-
જન્મ તારીખનો પુરાવો (DoB): જન્મનું પ્રમાણપત્ર અથવા ધોરણ 10 ની માર્કશીટ.
આધાર કાર્ડ ડાઉનલોડ કરવાની પદ્ધતિ
જો તમારું આધાર કાર્ડ ખોવાઈ ગયું હોય કે તમારે ઈ-કોપી જોઈતી હોય, તો તમે નીચેની રીતે ડાઉનલોડ કરી શકો છો:
-
આધાર નંબર દ્વારા: UIDAI ની સાઇટ પર જઈ ‘Download Aadhaar’ પસંદ કરો અને OTP દ્વારા વેરિફિકેશન કરીને ડાઉનલોડ કરો.
-
નોંધણી આઈડી (EID) દ્વારા: જો તમારી પાસે આધાર નંબર નથી, તો નોંધણી વખતે મળેલી સ્લિપ પરના 14 અંકના EID નંબરથી પણ ડાઉનલોડ કરી શકાય છે.
-
ચહેરા દ્વારા (Face Auth): હવે ચહેરો સ્કેન કરીને પણ આધાર ડાઉનલોડ કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
પાન કાર્ડ અને આધાર કાર્ડને લિંક કરવાની પ્રક્રિયા
આયકર રિટર્ન ભરવા અને મોટા નાણાકીય વ્યવહારો માટે પાન-આધાર લિંક હોવું ફરજિયાત છે.
-
ઓનલાઇન પદ્ધતિ: ઇનકમ ટેક્સની ઇ-ફાઇલિંગ વેબસાઇટ પર જાઓ. ‘Link Aadhaar’ વિકલ્પ પર ક્લિક કરો, પાન અને આધાર નંબર દાખલ કરો અને OTP દ્વારા પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો.
-
SMS પદ્ધતિ: તમે તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પરથી એક મેસેજ મોકલીને પણ લિંક કરી શકો છો. તેના માટે
UIDPAN <12 અંકનો આધાર નંબર> <10 અંકનો પાન નંબર>લખીને 567678 અથવા 56161 પર મોકલો.
બાળકો માટે ‘બ્લુ આધાર’
પાંચ વર્ષથી નાના બાળકો માટે વાદળી રંગનું આધાર કાર્ડ બનાવવામાં આવે છે, જેને ‘બાલ આધાર’ કહેવાય છે. આમાં બાળકની બાયોમેટ્રિક વિગતો (આંગળીના છાપ કે આંખનું સ્કેન) લેવામાં આવતી નથી. જ્યારે બાળકની ઉંમર 5 વર્ષ પૂર્ણ થાય, ત્યારે તેનું બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરવું ફરજિયાત છે.
