બદલાઈ ગઈ આધારમાં નામ સુધારવાની રીત, જાણો લેટેસ્ટ નિયમો
આધાર કાર્ડ (Aadhaar Card) આજે આપણી ઓળખનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ બની ગયો છે. જો તમારા આધાર કાર્ડમાં પણ નામ ખોટું દર્શાવેલું હોય, લગ્ન પછી સરનેમ બદલવાની હોય કે પછી આખું નામ બદલવાની જરૂર હોય, તો હવે પ્રક્રિયા બદલાઈ ગઈ છે. ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI) દ્વારા આધાર કાર્ડમાં નામ અપડેટ કરવાના નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
હવે UIDAI દ્વારા નામમાં નાની-મોટી ભૂલ સુધારવા, લગ્ન કે છૂટાછેડા પછી સરનેમ બદલવા અને આખું નામ બદલવા માટે અલગ-અલગ દસ્તાવેજો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ નવા નિયમો ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬થી લાગુ થઈ ગયા છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે કયા કિસ્સામાં કયા દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે.
૧. નામની સ્પેલિંગમાં ભૂલ કે સામાન્ય સુધારો
જો આધાર કાર્ડમાં નામની સ્પેલિંગ ખોટી હોય અથવા નામમાં મામૂલી સુધારો કરાવવાનો હોય, તો તેને નાના બદલાવની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવશે.
કયા બદલાવ સામેલ છે: મિડલ નેમ કે સરનેમ જોડવી કે હટાવવી, નામની શરૂઆતના અક્ષરો પૂરા લખવા અથવા નામનો ક્રમ બદલવો.
જરૂરી દસ્તાવેજ: આવા કિસ્સાઓમાં સંબંધિત નિયમો અનુસાર માન્ય ઓળખ પુરાવો આપવો પડશે. જોકે, અંગ્રેજીના મોટા અને નાના અક્ષરો (Capital/Small letters) સુધારવા કે નામમાંથી ડોટ (.) હટાવવા જેવા સામાન્ય ફેરફારો માટે કોઈ દસ્તાવેજની જરૂર રહેશે નહીં.
૨. લગ્ન કે છૂટાછેડા પછી સરનેમ બદલવી
લગ્ન પછી સરનેમ બદલવા અથવા છૂટાછેડા પછી જૂના નામ પર પાછા ફરવા માટે અલગ પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે.
જરૂરી દસ્તાવેજ: આવા કિસ્સાઓમાં અરજદારે ‘Annexure D’ હેઠળ નિર્ધારિત એફિડેવિટ (પાથ લેટર) અને ઓળખ પુરાવો (Proof of Identity) આપવો પડશે.
ખાસ નોંધ: એફિડેવિટમાં સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે નામમાં ફેરફાર લગ્ન અથવા છૂટાછેડાના કારણે કરવામાં આવ્યો છે, ના કે અન્ય કોઈ ઓળખ અપનાવવા માટે. આ પ્રક્રિયામાં રજિસ્ટર્ડ મેરેજ સર્ટિફિકેટ પણ સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજ બની શકે છે.
૩. આધાર બનાવતી વખતે ઓપરેટર દ્વારા ભૂલ થવી
ઘણીવાર એવું બને છે કે વ્યક્તિ આધાર બનાવતી વખતે સાચા દસ્તાવેજો આપે છે, પરંતુ ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલના કારણે કાર્ડ પર નામ ખોટું છપાઈ જાય છે.
પ્રક્રિયા: આ સ્થિતિને સામાન્ય નામ બદલવાના બદલે ડેટા-એન્ટ્રીની ભૂલ માનવામાં આવશે.
જરૂરી દસ્તાવેજ: નવા નિયમો મુજબ, પુખ્ત વયના લોકોએ ‘Annexure B’ હેઠળ એફિડેવિટ આપવું પડશે. આ સાથે ઓળખ પુરાવો (PoI) અથવા સંબંધ પુરાવો (PoR) પણ માંગવામાં આવી શકે છે.
૪. અંગ્રેજીમાં નામ સાચું, પણ હિન્દી કે અન્ય ભાષામાં ખોટું
જો આધાર કાર્ડ પર અંગ્રેજીમાં નામ સાચું નોંધાયેલું હોય, પરંતુ હિન્દી કે અન્ય કોઈ ક્ષેત્રીય ભાષામાં નામ ખોટું લખાઈ ગયું હોય, તો તેના માટે પણ ખાસ જોગવાઈ છે.
જરૂરી દસ્તાવેજ: આવા કિસ્સાઓમાં નિર્ધારિત એફિડેવિટ અને ઓળખ પુરાવાના આધારે સુધારા માટે વિનંતી કરી શકાય છે. અંગ્રેજી અને ક્ષેત્રીય ભાષાના નામમાં તફાવત હોય તો તેને આસાનીથી સુધારી શકાશે.
૫. આખું નામ બદલવા માટે ગેઝેટ નોટિફિકેશન અનિવાર્ય
જો કોઈ વ્યક્તિ માત્ર સ્પેલિંગ કે સરનેમમાં સુધારો નહીં, પરંતુ પોતાનું આખું નામ બદલવા માંગતી હોય અને તેનાથી તેની ઓળખમાં મોટો ફેરફાર થતો હોય, તો તેને મોટા નામનો બદલાવ (Major Name Change) ગણવામાં આવશે.
જરૂરી દસ્તાવેજ: આવા કિસ્સાઓમાં કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ ગેઝેટ નોટિફિકેશન (Gazette Notification) રજૂ કરવું ફરજિયાત છે. આ સાથે સંબંધિત ઓળખ પુરાવો પણ માંગવામાં આવશે.
