AI નો આંધળો વિકાસ રોકો! – ટેક કંપનીઓના જ એન્જિનિયરોએ યુએસ સરકારને પત્ર લખી આપી ચેતવણી.
કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજી હાલમાં સમગ્ર વિશ્વમાં અભૂતપૂર્વ ઝડપે આગળ વધી રહી છે. આરોગ્ય, શિક્ષણ, આઇટી અને ફાઇનાન્સ જેવા દરેક ક્ષેત્રમાં એઆઈનો ઉપયોગ અને પ્રભાવ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે, આ ઝડપી ઇનોવેશનની સાથે સાથે જ સાયબર સિક્યોરિટી, ડેટાનો દુરુપયોગ અને લોકોની નોકરીઓ ગુમાવવાનો મોટો ડર ઊભો થયો છે. આ જ કારણ છે કે હવે સામાન્ય જનતા કે વિવેચકો જ નહીં, પરંતુ એઆઈ બનાવનાર કંપનીઓના પોતાના એન્જિનિયરો અને સંશોધકો પણ ડરી રહ્યા છે.
વિશ્વની સૌથી મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓના ૧૧૦૦થી વધુ કર્મચારીઓએ અમેરિકા સરકાર અને વૈશ્વિક નેતાઓને પત્ર લખીને અપીલ કરી છે કે તેઓ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી એઆઈ સિસ્ટમ્સના વિકાસની ગતિને થોડી ‘ધીમી’ (Slow down) કરે અને સુરક્ષાના કડક નિયમો લાગુ કરે.
ભવિષ્યના એઆઈ મોડેલ્સ માનવજાત માટે ‘વાસ્તવિક જોખમ’
એક અહેવાલ મુજબ, ઓપનએઆઈ (OpenAI), ગૂગલ (Google), મેટા (Meta), એન્થ્રોપિક (Anthropic) અને માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના કર્મચારીઓએ એક ખાસ પિટિશન (અરજી) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ પિટિશનમાં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે એઆઈ ટેકનોલોજી એટલી ઝડપથી વધી રહી છે કે ટૂંક સમયમાં જ તે માનવ જાતિની સમજ, નિરીક્ષણ અને નિયંત્રણ બહાર જતી રહેશે.
કર્મચારીઓનું માનવું છે કે જો અત્યારથી જ આ ગતિને નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે, તો એઆઈ મોડેલ્સ માનવીય ક્ષમતાઓ કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી બની જશે, જેને સુરક્ષિત રીતે મેનેજ કરવું કે રેગ્યુલેટ કરવું કોઈપણ સરકાર કે વૈજ્ઞાનિક માટે અશક્ય બની જશે. આ અણધારી ઝડપ જ માનવજાતના ભવિષ્ય માટે સૌથી મોટું ‘વાસ્તવિક જોખમ’ (Real Risk) બની શકે છે.
પિટિશન પર સિલિકોન વેલીના દિગ્ગજોના હસ્તાક્ષર
આ પિટિશનની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તેના પર માત્ર નીચલા સ્તરના કર્મચારીઓ જ નહીં, પરંતુ એઆઈ ક્ષેત્રની ટોચની હસ્તીઓ અને સ્થાપકોએ પણ સહી કરી છે.
હસ્તાક્ષર કરનારા અગ્રણી વિજ્ઞાનીઓ અને એક્ઝિક્યુટિવ્સમાં:
-
દિઓ એમોડેઈ (Dario Amodei): એન્થ્રોપિક (Anthropic) કંપનીના સીઈઓ.
-
બોરિસ ચર્ની (Boris Cherny): ‘ક્લોડ કોડ’ (Claude Code) ના વડા.
-
જોન શુલમેન અને વોજિચેક ઝારેમ્બા: ઓપનએઆઈ (OpenAI) ના સહ-સ્થાપકો.
-
ડાન સોંગ (Dawn Song): મેટાના એઆઈ રિસર્ચ વિભાગના વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ.
આ સિવાય મિસ્ટ્રલ (Mistral) અને થીંકિંગ મશીન્સ (Thinking Machines) જેવી ઉભરતી એઆઈ કંપનીઓના સંશોધકો અને ગૂગલના સિનિયર ડેવલપર્સે પણ આ મુહિમને પોતાનો ટેકો આપ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અને વૈશ્વિક સહયોગની માગ
પિટિશન દ્વારા ટેકનોલોજી નિષ્ણાતોએ યુએસ (US) સરકારને વિનંતી કરી છે કે તે અન્ય દેશો સાથે મળીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક સમાન ટેકનિકલ માપદંડો તૈયાર કરે. આ માપદંડો એ વાત નક્કી કરશે કે અદ્યતન એઆઈ સિસ્ટમ્સનું નિર્માણ, ટેસ્ટિંગ અને લોન્ચિંગ કેવી રીતે થવું જોઈએ.
પત્રમાં લખવામાં આવ્યું છે કે, “અમે વિનંતી કરીએ છીએ કે યુએસ સરકાર સ્વચાલિત એઆઈ વિકાસ (Automated AI Development) ની સીમાઓને વિચારપૂર્વક અને ચોક્કસ ગતિએ આગળ ધપાવવા માટે જરૂરી ટેકનિકલ અને ગવર્નન્સ ટૂલ્સ વિકસાવવાના વૈશ્વિક પ્રયાસોને સમર્થન આપે.”
કંપનીઓ વચ્ચેની આંધળી રેસ: સૌથી મોટો પડકાર
સંશોધકો અને ટેકનિકલ એક્સપર્ટ્સના મતે, હાલમાં એઆઈ ક્ષેત્રનો સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે તમામ ટેક કંપનીઓ પોતાના સ્પર્ધકો (Rivals) કરતાં આગળ નીકળી જવા માટે અંધાધૂંધ રેસ દોડી રહી છે. ઓપનએઆઈ, ગૂગલ અને મેટા જેવી કંપનીઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે પોતાનું નવું અને વધુ શક્તિશાળી એઆઈ મોડેલ બજારમાં લાવવા માંગે છે.
આ આંધળી સ્પર્ધાનું પરિણામ એ આવે છે કે:
૧. કંપનીઓને તેમના એઆઈ સિસ્ટમનું યોગ્ય રીતે ટેસ્ટિંગ કરવાનો સમય મળતો નથી.
૨. સિસ્ટમમાં રહેલા સંભવિત જોખમો અને સાયબર સિક્યોરિટીની ખામીઓને ઓળખવામાં ઉતાવળ થાય છે.
૩. યોગ્ય સુરક્ષા કવચ અને નિયમો બનાવ્યા વિના જ આ શક્તિશાળી ટૂલ્સ જાહેર જનતા માટે લોન્ચ કરી દેવામાં આવે છે.
ઓપન-વેઇટ મોડેલ્સ અને સરકારી નિયમો પર વિવાદ
આ પિટિશન એવા સમયે આવી છે જ્યારે અમેરિકન સરકાર ‘ઓપન-વેઇટ એઆઈ મોડેલ્સ’ (Open-weight AI models) પર પ્રતિબંધ કે મર્યાદાઓ લાદવા અંગે વિચારણા કરી રહી છે. એક તરફ કેટલીક મોટી ટેક કંપનીઓ સરકારને પત્ર લખીને અપીલ કરી રહી છે કે ઓપન-સોર્સ કે ઓપન-વેઇટ મોડેલ્સ પર ઉતાવળમાં કે વ્યાપક પ્રતિબંધો ન લાદવામાં આવે, કારણ કે તેનાથી ઇનોવેશન અટકી જશે.
પરંતુ બીજી તરફ, એન્થ્રોપિકના સીઈઓ દારિયો એમોડેઈ જેવા દિગ્ગજો ખુલ્લેઆમ કહી રહ્યા છે કે સરકારે એઆઈ પર વધુ કડક નિયંત્રણો (Government Regulation) લાદવાની જરૂર છે. તેમનું માનવું છે કે સુરક્ષા વિનાની પ્રગતિ ભવિષ્યમાં વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે.
એઆઈ ટેકનોલોજી ડેવલપ કરનારા ખુદ એન્જિનિયરો દ્વારા જ ‘ધીમા પડવાની’ આ હાકલ એ દર્શાવે છે કે સ્થિતિ કેટલી ગંભીર છે. જો વિશ્વના દેશો અને સરકારો સમયસર જાગીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કડક નિયમો અને સુરક્ષા ધોરણો નહીં બનાવે, તો માનવજાતે પોતાની જ બનાવેલી ટેકનોલોજી સામે ઝૂકવાનો વારો આવી શકે છે.
