આશા ભોસલેની જીવનગાથા: 10 વર્ષની વયે શરૂ કરી હતી સંગીત સફર, 16ની ઉંમરે પરિવાર વિરુદ્ધ જઈને લીધા હતા સાત ફેરા
ભારતીય સંગીત જગતમાં પોતાની જાદુઈ અને મખમલી અવાજથી દાયકાઓ સુધી કરોડો લોકોના દિલ પર રાજ કરનાર દિગ્ગજ ગાયિકા આશા ભોસલેનું જીવન કોઈ ફિલ્મી વાર્તાથી ઓછું નથી રહ્યું. હિન્દી સિનેમાના સોનેરી ઇતિહાસમાં જ્યારે પણ મહાન અને વર્સેટાઇલ ગાયકોનો ઉલ્લેખ થાય છે, ત્યારે આશા તાઈનું નામ ખૂબ જ આદર સાથે લેવામાં આવે છે. તેમણે તેમની સાત દાયકા કરતા પણ લાંબી કારકિર્દીમાં એકથી વધીને એક સુપરહિટ ગીતો ગાયા અને પોતાના ગાયનથી સંગીત પ્રેમીઓને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા. આજે તેમના જીવનના કેટલાક અનસુના અને રસપ્રદ પાસાઓ પર નજર કરીએ, જેણે તેમને શિખર સુધીની સફર કરાવી.
નાની ઉંમરે શરૂ થઈ સુરોની સફર
આશા ભોસલેનો જન્મ 8 સપ્ટેમ્બર 1933ના રોજ મહારાષ્ટ્રના સાંગલીમાં થયો હતો. તેમના ઘરમાં સંગીતનું વાતાવરણ શરૂઆતથી જ હતું કારણ કે તેમના પિતા પંડિત દીનાનાથ મંગેશકર એક જાણીતા શાસ્ત્રીય ગાયક અને મરાઠી થિયેટરના પ્રખ્યાત અભિનેતા હતા. ઘરમાં સંગીતનો આવો વારસો મળવાથી આશા તાઈ અને તેમની મોટી બહેન લતા મંગેશકરે ખૂબ જ નાની ઉંમરે ગાયકીની દુનિયામાં પગ મૂક્યો હતો.
નવાબી વાત તો એ છે કે આશા ભોસલેએ માત્ર 10 વર્ષની નાની ઉંમરે ગાવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેમણે વર્ષ 1943માં રિલીઝ થયેલી મરાઠી ફિલ્મ ‘માઝા બાળ’ માટે પ્લેબેક સિંગર તરીકે પોતાનું પહેલું ગીત રેકોર્ડ કર્યું હતું. તેના થોડા વર્ષો પછી, એટલે કે વર્ષ 1949માં માત્ર 16 વર્ષની ઉંમરે તેમણે હિન્દી સિનેમાની ફિલ્મ ‘રાત કી રાની’ માટે પોતાનું પહેલું સોલો ગીત ગાયું. અહીંથી જ તેમની વ્યાવસાયિક ગાયકીની સોનેરી સફરની સાચી શરૂઆત થઈ હતી.
16 વર્ષની ઉંમરે પરિવાર વિરુદ્ધ જઈને લીધું મોટું પગલું
આશા તાઈના અંગત જીવનમાં ઘણા ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે. જ્યારે તેઓ માત્ર ૧૬ વર્ષની હતી, ત્યારે તેમણે એક એવો નિર્ણય લીધો જેણે તેમના આખા પરિવારને હચમચાવી નાખ્યો. તેઓ ગણપતરાવ ભોંસલે સાથે ભાગી ગયા – જે તેમની પોતાની મોટી બહેન લતા મંગેશકરના સેક્રેટરી હતા – લગ્ન કરવા માટે. તેમના આખા પરિવારે આ જોડાણનો વિરોધ કર્યો કારણ કે ગણપતરાવ તેમનાથી લગભગ બમણા હતા; તે 31 વર્ષના હતા, જ્યારે તે ઘણી નાની હતી.
આ અવજ્ઞાના કૃત્યથી પરિવારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ. લતા મંગેશકર લગ્નથી ખૂબ જ દુઃખી થયા હતા અને લાંબા સમય સુધી આશા સાથે વાત કરવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું હતું. લતા *દીદી* માનતી હતી કે ગણપતરાવ તેમની નાની બહેન માટે યોગ્ય જીવનસાથી નથી. આ કૌટુંબિક સંઘર્ષને કારણે બંને બહેનો વચ્ચે જે તિરાડ પડી હતી તેને દૂર કરવામાં વર્ષો લાગ્યા.
લગ્નમાં તિરાડ અને આર.ડી. બર્મન સાથે બીજા લગ્ન
લગ્નમાં તિરાડ અને આર.ડી. બર્મન સાથે બીજા લગ્નસમય જતાં, આશા અને ગણપતરાવ વચ્ચેનો સંબંધ ટકી શક્યો નહીં. પરસ્પર મતભેદો અને મતભેદોને કારણે, લગ્નના લગભગ 11 વર્ષ પછી, 1960 માં આ દંપતીએ છૂટાછેડા લીધા. તેમને ત્રણ બાળકો હતા, જેમને આશાએ પોતે ઉછેર્યા. આ પડકારજનક સમયગાળા દરમિયાન પણ, આશા ભોંસલેએ પોતાની ગાયકી કારકિર્દી સાથે સમાધાન કર્યું નહીં અને સખત મહેનત દ્વારા ઉદ્યોગમાં પોતાના માટે એક વિશિષ્ટ સ્થાન બનાવ્યું.
આના પછી તેમના જીવનમાં પ્રખ્યાત સંગીતકાર રાહુલ દેવ બર્મન (આર.ડી. બર્મન)ની એન્ટ્રી થઈ. બંનેની પહેલી મુલાકાત વર્ષ 1966માં આવેલી સુપરહિટ ફિલ્મ ‘તીસરી મંઝિલ’ દરમિયાન થઈ હતી. સાથે કામ કરતા-કરતા બંને વચ્ચે નિકટતા વધતી ગઈ. આર.ડી. બર્મને જાતે આગળ વધીને આશા સામે પોતાના પ્રેમનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, જેને તેમણે તરત સ્વીકારી લીધો. જોકે, આ સંબંધને પણ સરળ મંજૂરી મળી નહીં કારણ કે આર.ડી. બર્મનની માતા આ વાતથી ખુશ નહોતા કે આશા છૂટાછેડા લીધેલ અને ત્રણ બાળકોની માતા છે. તેમ છતાં, તમામ બાધાઓને પાર કરીને બંનેએ વર્ષ 1980માં લગ્ન કરી લીધાં.
અમર ગીતોનો વારસો
તેમની લાંબી કારકિર્દી દરમિયાન, આશા ભોંસલેએ વિવિધ ભાષાઓમાં હજારો ગીતો ગાયા. ઘણા અહેવાલો દાવો કરે છે કે તેણીએ તેણીની કારકિર્દી દરમિયાન ૧૨,૦૦૦ થી વધુ ગીતો રેકોર્ડ કર્યા હતા, જ્યારે અન્ય સ્ત્રોતો આ આંકડો ૧૫,૦૦૦ થી ૧૬,૦૦૦ ની વચ્ચે રાખે છે. ‘ચુરા લિયા હૈ તુમને જો દિલ કો’, ‘દમ મારો દમ’, ‘પિયા તુ અબ તો આજા’, ‘આંખો કી મસ્તી કે’, અને ‘યે મેરા દિલ પ્યાર કા દીવાના’ જેવા ગીતો આજે પણ લોકપ્રિય છે. આશા તાઈને તેમની બહુમુખી પ્રતિભા અને દરેક સંગીત શૈલીમાં તેમણે તેમના અવાજથી વણેલા જાદુ માટે હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે.
