નેપાળમાં મોટો ઉલટફેર: 35 વર્ષના રેપર બાલેન્દ્ર શાહે 4 વાર વડાપ્રધાન બનેલા કેપી શર્મા ઓલીને હરાવ્યા
નેપાળના સંસદીય ચૂંટણી પરિણામોએ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણને ચોંકાવી દીધું છે. લોકપ્રિય રેપર અને કાઠમંડુના પૂર્વ મેયર બાલેન્દ્ર શાહે (બલેન શાહ) માર્ક્સવાદી નેતા કેપી શર્મા ઓલી સામે જંગી બહુમતીથી જીત મેળવી છે. ઝાપા-5 બેઠક પર થયેલી આ લડાઈમાં બાલેન્દ્ર શાહે ઓલીને 49,614 મતોના વિશાળ અંતરથી હરાવ્યા છે. શાહને કુલ 68,348 મત મળ્યા હતા, જ્યારે ઓલી માત્ર 18,734 મતો પર સમેટાઈ ગયા હતા.
સત્તા પરિવર્તનનો પ્રબળ સંકેત
74 વર્ષીય દિગ્ગજ નેતા કેપી શર્મા ઓલી સામે આ જીત નેપાળના રાજકારણમાં પેઢીગત પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે. બાલેન્દ્ર શાહે કાઠમંડુના મેયર પદેથી રાજીનામું આપીને ઓલીના ગઢમાં પડકાર ફેંકવાનો મોટો જુગાર રમ્યો હતો, જે હવે સફળ સાબિત થયો છે. જો તેમની પાર્ટી ‘રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી’ સંસદમાં બહુમતી મેળવશે, તો 35 વર્ષીય બાલેન્દ્ર શાહ નેપાળના આગામી વડાપ્રધાન બની શકે છે.
કોણ છે બાલેન્દ્ર શાહ?
‘બલેન’ તરીકે પ્રખ્યાત 35 વર્ષીય શાહ નેપાળના યુવાઓના અવાજ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે:
જન્મ અને શિક્ષણ: તેમનો જન્મ 1990માં કાઠમંડુમાં થયો હતો. તેઓ વ્યાવસાયિક રીતે સિવિલ એન્જિનિયર છે.
સંગીતની સફર: નેપાળના અંડરગ્રાઉન્ડ હિપ-હોપ સીનથી તેમણે ઓળખ બનાવી. તેમના ગીતોમાં ભ્રષ્ટાચાર, અસમાનતા અને સામાજિક ન્યાયના મુદ્દાઓ મુખ્ય હતા.
રાજકીય સફર: નેપાળના ગૃહયુદ્ધ અને રાજાશાહીના અંતને નજીકથી જોનાર શાહ સૌપ્રથમ કાઠમંડુના મેયર તરીકે ચૂંટાયા હતા, જ્યાં તેમની કામગીરીથી તેઓ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યા.
ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનની અસર
આ ચૂંટણી પરિણામો સપ્ટેમ્બર 2025માં નેપાળમાં થયેલા ભીષણ વિરોધ પ્રદર્શનોનું પરિણામ હોવાનું માનવામાં આવે છે. સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ અને આર્થિક કટોકટી વિરુદ્ધ થયેલા આ પ્રદર્શનોમાં લગભગ 77 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા, જેના કારણે ઓલી સરકાર પડી ગઈ હતી. અત્યાર સુધીના ટ્રેન્ડ મુજબ, 275 સભ્યોવાળી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં શાહની મધ્યમમાર્ગી ‘રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી’ બહુમતી તરફ વધી રહી છે.
શા માટે આ જીત મહત્વની છે?
નેપાળ લાંબા સમયથી રાજકીય અસ્થિરતા અને જૂના નેતાઓના વર્ચસ્વ હેઠળ હતું. એક યુવા નેતાનું આટલા મોટા સ્તરે ઉભરી આવવું એ દર્શાવે છે કે નેપાળની જનતા હવે પરંપરાગત રાજકારણથી કંટાળીને પરિવર્તન ઈચ્છે છે. બાલેન્દ્ર શાહની જીત એ માત્ર એક બેઠકની જીત નથી, પરંતુ ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ જનતાના આક્રોશની જીત છે.
