દેશભરમાં રોજના કરોડો લોકો અને નાના-મોટા વેપારીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) ને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુપીઆઈ વ્યવહારો માટે સૂચિત કરવામાં આવેલા નવા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ફ્રેમવર્કના અમલીકરણની તારીખ ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી લંબાવવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે. ઓનલાઈન પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ અને ફિનટેક ક્ષેત્રમાં ચર્ચાતા આ અહેવાલોથી તહેવારોની આગામી મોસમમાં વેપારીઓને મોટો આશકારો મળ્યો છે.
આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ દેશના તમામ નાના-મોટા વેપારીઓ તેમજ સમગ્ર ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમને નવા નિયમો અને તકનીકી માળખા સાથે અનુકૂળ થવા માટે પૂરતો સમય આપવાનો છે, જેથી તહેવારોના સમયગાળા દરમિયાન વેપાર-ધંધા પર કોઈ નકારાત્મક અસર ન પડે.
નાના વેપારીઓ અને પર્સનલ ટ્રાન્સફર માટે ઝીરો ચાર્જ યથાવત
આગામી સમયમાં લાગુ થનારા નવા નિયમોને લઈને સામાન્ય ગ્રાહકોમાં કેટલીક ગેરસમજો પ્રવર્તી રહી હતી, પરંતુ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે સામાન્ય જનતા માટે યુપીઆઈ વાપરવાની સુવિધા સંપૂર્ણપણે પહેલાની જેમ જ મફત રહેશે. વ્યક્તિથી વ્યક્તિ વચ્ચે થતા ટ્રાન્સફર (P2P – Person to Person) પર કોઈ પણ પ્રકારનો ચાર્જ લાદવામાં આવશે નહીં.
આ ઉપરાંત, નાના કરિયાણા વેપારીઓ, શાકભાજી વિક્રેતાઓ અને નાના બિઝનેસ ઓનર્સ માટે શૂન્ય એમડીઆર (Zero MDR) ની જોગવાઈ ચાલુ રાખવામાં આવશે. આનો અર્થ એ થયો કે સામાન્ય ગ્રાહકો કે નાના વેપારીઓએ ઓનલાઈન ક્યૂઆર કોડ સ્કેન કરીને પૈસા આપવા કે લેવા બદલ કોઈ વધારાની ફી આપવી પડશે નહીં. નવો ચાર્જ મુખ્યત્વે મોટા કોર્પોરેટ વેપારીઓ અને ચોક્કસ મર્યાદાથી વધુના વ્યવહારો માટે પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી રહ્યો છે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની સ્પષ્ટતા
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ આ મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં ડિજિટલ પેમેન્ટ વાપરતા લોકોની ચિંતા દૂર કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, ભવિષ્યમાં પ્રસ્તાવિત થનારી ફી અત્યંત નજીવી હશે અને તેનાથી દેશમાં વધી રહેલા ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનના એકંદર ગ્રાફ કે વોલ્યુમ પર કોઈ વિપરીત કે નોંધપાત્ર અસર પડે તેવી કોઈ શક્યતા નથી.
આરબીઆઈ ગવર્નરના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ સંસ્કૃતિ હવે લોકોના રોજિંદા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ચૂકી છે. આ માળખાને વધુ સુરક્ષિત, ઝડપી અને લાંબા ગાળા માટે સ્થિર બનાવવા માટે અત્યંત મામૂલી શુલ્ક અનિવાર્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનાથી સામાન્ય ગ્રાહક પર બોજ નહીં પડે તેની પૂરેપૂરી કાળજી લેવામાં આવી રહી છે.
તહેવારોની સિઝનમાં ડિજિટલ વેપારને મળશે મોટો વેગ
નવા નિયમોને ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી મુલતવી રાખવાના નિર્ણયથી દેશભરના રિટેલ માર્કેટ અને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સને મોટો ફાયદો થશે. નવરાત્રિ, દિવાળી અને નવા વર્ષની ખરીદીની સિઝન દરમિયાન દેશમાં અબજો રૂપિયાના યુપીઆઈ વ્યવહારો થતા હોય છે. આવા સમયે નિયમોમાં કોઈપણ ફેરફાર કે અનિશ્ચિતતા વેપારીઓ માટે અડચણરૂપ બની શકતી હતી.
હવે જ્યારે નવી મુદત મળવાની શક્યતા છે, ત્યારે વેપારીઓ કોઈપણ ચિંતા વિના ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ સ્વીકારી શકશે. બેંકો અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સને પણ તેમની સિસ્ટમ અપગ્રેડ કરવા માટે પૂરતો સમય મળી રહેશે, જેનાથી ભવિષ્યમાં યુપીઆઈ સેવાઓ વધુ ભરોસાપાત્ર અને ટેકનિકલ ખામીઓ રહિત બનશે.
