દેખાવમાં જૂનો પણ ટેકનોલોજીમાં સૌથી પાવરફુલ! BSNLના મોંઘા ફોન વિશે જાણો બધું જ
આજના જમાનામાં જ્યારે આપણે 50-60 હજાર રૂપિયાનો સ્માર્ટફોન ખરીદીએ છીએ, ત્યારે અપેક્ષા રાખીએ છીએ કે તેમાં બેસ્ટ કેમેરા, સુપર-ફાસ્ટ પ્રોસેસર અને અનેક ફીચર્સ હશે. પરંતુ, તાજેતરમાં BSNL એ એક એવો ફોન લોન્ચ કર્યો છે જેની કિંમત જાણીને દરેક વ્યક્તિ ચોંકી ગઈ છે. ₹1,34,166 ની કિંમત ધરાવતો આ ફોન દેખાવમાં બિલકુલ જૂના જમાનાના ‘બટનવાળા ફોન’ જેવો લાગે છે. સોશિયલ મીડિયા પર એવી ચર્ચા જાગી છે કે જ્યારે આટલામાં iPhone 17 Pro મળી શકે છે, તો લોકો BSNL નો આ ‘મોંઘો ફીચર ફોન’ કેમ ખરીદશે? ચાલો, આ ગેજેટની હકીકત અને તેની કિંમત પાછળના ટેકનિકલ કારણોને સમજીએ.
આખરે આ ફોન શું છે અને કોના માટે છે?
BSNL નો આ હેન્ડસેટ સામાન્ય સ્માર્ટફોન નથી; તે ‘ગ્લોબલ સેટેલાઇટ ફોન સર્વિસ’ (GSPS) નો એક ભાગ છે. સામાન્ય સ્માર્ટફોન મોબાઈલ ટાવર્સ (Base Transceiver Stations) ના સિગ્નલ પર નિર્ભર રહે છે. જો ટાવર ન હોય અથવા તમે કોઈ દૂરના વિસ્તારમાં હોવ, તો ફોનમાં ‘નો સર્વિસ’ આવી જાય છે. પરંતુ BSNL નો આ સેટેલાઇટ ફોન મોબાઈલ ટાવર્સને સંપૂર્ણપણે બાયપાસ કરી દે છે. તે સીધા પૃથ્વીની કક્ષામાં ફરી રહેલા સેટેલાઇટમાંથી સિગ્નલ પકડે છે.
આ ફોન દરેક માટે નથી. તેને એવા લોકોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યો છે જેઓ એવી જગ્યાએ કામ કરે છે જ્યાં સામાન્ય ટેકનોલોજી કામ કરતી નથી. તેમાં ભારતીય સેનાના જવાનો, હિમાલયની દુર્ગમ ચોટીઓ પર પેટ્રોલિંગ કરનારા લોકો, સમુદ્રની વચ્ચે કામ કરતા નાવિકો, આપત્તિ રાહત દળો (Disaster Relief Teams), ખાણકામ (માઈનિંગ) કરતી કંપનીઓ અને એડવેન્ચર ટ્રાવેલર્સનો સમાવેશ થાય છે. જ્યાં મૃત્યુ અને જીવન વચ્ચે માત્ર એક કોલનું અંતર હોય છે, ત્યાં આ ફોન જીવનરક્ષક સાબિત થાય છે.
કિંમત આટલી વધારે કેમ છે?
આ ફોનની કિંમત પાછળ કોઈ માર્કેટિંગનો દેખાડો નથી, પરંતુ શુદ્ધ ટેકનોલોજીનો ખર્ચ છે. તે મોંઘો હોવાના ત્રણ મોટા કારણો છે:
-
સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટીનો ખર્ચ: સામાન્ય સ્માર્ટફોનનું સિગ્નલ નજીકના ટાવર સુધી જાય છે, જેનું અંતર થોડા કિલોમીટર હોય છે. આ ફોનનું સિગ્નલ હજારો કિલોમીટર દૂર અવકાશમાં રહેલા સેટેલાઇટ સુધી જાય છે. આ માટે ફોનની અંદર અત્યંત જટિલ હાર્ડવેર અને શક્તિશાળી એન્ટેનાની જરૂર હોય છે. BSNL આ માટે ‘ઈનમારસેટ’ (Inmarsat) જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓના સેટેલાઇટ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરે છે, જેનું સંચાલન ખૂબ જ ખર્ચાળ છે.
-
મર્યાદિત ઉત્પાદન: iPhone કે સેમસંગ જેવા ફોન કરોડોની સંખ્યામાં બને છે, જેથી તેની પ્રતિ યુનિટ કિંમત ઘટી જાય છે. આની વિરુદ્ધ, સેટેલાઇટ ફોન એક ‘નિશ’ (Niche) માર્કેટનું ઉત્પાદન છે. તેની માંગ ઓછી છે, તેથી તેનું મોટા પાયે ઉત્પાદન થતું નથી. નાના બેચમાં બનવાને કારણે તેનો R&D અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ખર્ચ આસમાને પહોંચે છે.
-
રગ્ડ ડિઝાઇન: આ ફોન સામાન્ય કાચવાળા સ્માર્ટફોન જેવો નાજુક નથી. તેને કડકડતી ઠંડી, ભીષણ ગરમી અને કોઈપણ પ્રકારની શારીરિક ઈજા સહન કરવા માટે ‘રગ્ડ’ (Rugged) બનાવવામાં આવ્યો છે. તેમાં લાગેલી બેટરીની લાઈફ પણ સામાન્ય ફોન કરતા ઘણી વધારે હોય છે જેથી ઈમરજન્સીમાં તે દગો ન આપે.
iPhoneના સેટેલાઇટ ફીચરથી તે કેવી રીતે અલગ છે?
ઘણીવાર લોકો એવી ભૂલ કરે છે કે Apple ના iPhone માં મળતા ‘Emergency SOS via Satellite’ ફીચરને BSNL ના આ ફોન જેવું માની લે છે. અહીં સ્પષ્ટતા જરૂરી છે:
-
iPhone નું ફીચર: આ માત્ર એક ઈમરજન્સી ટૂલ છે. તે ત્યારે જ કામ કરે છે જ્યારે તમે ક્યાંક ફસાઈ ગયા હોવ અને તમારે તમારું લોકેશન મોકલવું હોય અથવા ઈમરજન્સી સેવાઓને મેસેજ આપવો હોય. તે રોજબરોજની લાંબી કોલિંગ માટે બનેલું નથી.
-
BSNL નો ફોન: તે સંપૂર્ણપણે એક સંચાર ઉપકરણ છે. તમે તેમાં સામાન્ય ફોનની જેમ કલાકો સુધી વાત કરી શકો છો, SMS મોકલી શકો છો અને તે 24×7 સેટેલાઇટ નેટવર્ક પર જ રહે છે. તે ઈમરજન્સી સિવાય પણ કામ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે.
શું તમારે આ ખરીદવો જોઈએ?
પ્રામાણિકપણે કહીએ તો, એક સામાન્ય વ્યક્તિ માટે જે શહેરમાં રહે છે અને જેને ઇન્ટરનેટ, ઇન્સ્ટાગ્રામ કે ગેમિંગની જરૂર છે, આ ફોન બિલકુલ નથી. આ માટે માત્ર ફોનની ખરીદી જ મોંઘી નથી, પરંતુ તેના ‘સેટેલાઇટ પ્લાન’ પણ સામાન્ય રિચાર્જ કરતા ઘણા મોંઘા હોય છે.
આ એવા લોકો માટે છે જેમની માટે સંચાર માત્ર સુવિધા નથી, પરંતુ સુરક્ષા અને કર્તવ્યનો ભાગ છે. BSNL નો આ ફોન લક્ઝરી નથી, પરંતુ એક વ્યવસાયિક જરૂરિયાત છે. જો તમે એડવેન્ચરના શોખીન હોવ અથવા એવી જગ્યાએ કામ કરતા હોવ જ્યાં મોબાઈલ ટાવરનું નામનિશાન નથી, તો કદાચ આ ડિવાઈસ તમારા માટે છે. અંતમાં, આ ફોન સાબિત કરે છે કે ક્યારેક ટેકનોલોજીની અસલી કિંમત તેના દેખાવમાં નહીં, પરંતુ તેની ઉપયોગિતામાં છુપાયેલી હોય છે.
