એક કરતા વધુ ઘર માટે HRA ક્લેમ કરી શકાય? જાણો શું કહે છે ઇન્કમ ટેક્સના નિયમો
પગારદાર કર્મચારીઓ માટે હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ (HRA) એ ટેક્સ બચાવવા માટેનો એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. જો કે, આ ભથ્થા પર ટેક્સ છૂટ માત્ર જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ (Old Tax Regime) હેઠળ જ ઉપલબ્ધ છે. એટલે કે જે કર્મચારીઓ નવી ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરે છે, તેમને મળતા કુલ HRA પર પૂરો ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે.
આ ભથ્થાનો હેતુ કર્મચારીઓને તે શહેરમાં રહેવા માટેના ખર્ચમાં મદદ કરવાનો હોય છે જ્યાં તેઓ નોકરી કરતા હોય. પરંતુ જ્યારે તમે નોકરીની જગ્યાની આસપાસ ઘરનું ભાડું ભરતા હોવ અને સાથે-સાથે બીજા શહેરમાં રહેતા માતા-પિતાના ઘરનું પણ ભાડું ચૂકવતા હોવ, ત્યારે HRA ક્લેમ કરવાનું થોડું મુશ્કેલ બની જાય છે. આવો જાણીએ આના વિશે વિગતવાર.
શું તમે એવા ઘર માટે HRA ક્લેમ કરી શકો છો જ્યાં તમે રહેતા નથી?
ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 10(13A) હેઠળ HRA માં છૂટ આપવામાં આવે છે, જે કેટલીક શતો પર આધારિત છે. મુખ્ય શરત એ છે કે કર્મચારીએ જે મિલકતમાં વાસ્તવમાં રહેવાનું હોય, તેના વાસ્તવિક ભાડાના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે જ એમ્પ્લોયરે આ ભથ્થું આપેલું હોવું જોઈએ.
આવકવેરા વિભાગની વેબસાઇટ મુજબ, એમ્પ્લોયર દ્વારા કર્મચારીઓને ભાડાના ઘરનો ખર્ચ ઉઠાવવા માટે HRA આપવામાં આવે છે. કર્મચારી જે ઘરમાં વાસ્તવમાં રહેતો હોય અને ભાડું ચૂકવતો હોય, તેના પર જ કાયદાકીય મર્યાદા સુધી ટેક્સ છૂટ મળી શકે છે.
આ કારણોસર, HRA ટેક્સ છૂટ ફક્ત તે જ ભાડાના મકાન માટે ક્લેમ કરી શકાય છે જેમાં કર્મચારી પોતે રહેતો હોય. જો તમે તમારા પોતાના ઘરનું ભાડું ભરતા હોવ અને સાથે જ માતા-પિતા માટે કોઈ અલગ મિલકતનું ભાડું પણ ચૂકવતા હોવ, તો ભલે તેનો આખો ખર્ચ તમે જ ઉઠાવતા હોવ, છતાં તમે બીજા ઘરના ભાડા પર HRA છૂટ ક્લેમ કરી શકતા નથી. એ જ રીતે, જે કર્મચારી પોતાના ઘરમાં રહે છે અને કોઈ ભાડું ચૂકવતો નથી, તે પણ HRA છૂટ મેળવી શકતો નથી.
HRA ની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
ITR ફોર્મમાં ‘શિડ્યુલ 10(13A)’ નો ઉપયોગ કલમ 10(13A) હેઠળ HRA ના છૂટવાળા ભાગની ગણતરી કરવા માટે થાય છે. આ શિડ્યુલમાં ટેક્સપેયરના પગારના વિશિષ્ટ ઘટકો અને ભાડા સંબંધિત વિગતો આપવી પડે છે.
HRA છૂટની ગણતરી કરતી વખતે કામ કરવાની જગ્યા, વાસ્તવમાં મળેલું HRA, ચૂકવેલ ભાડું, મૂળભૂત પગાર (Basic Salary) અને મોંઘવારી ભથ્થાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. નીચે જણાવેલી ત્રણ રકમમાંથી જે સૌથી ઓછી હોય, તેટલી રકમ પર ટેક્સ છૂટ મળે છે:
એમ્પ્લોયર પાસેથી ટેક્સપેયરને મળેલી વાસ્તવિક HRA ની રકમ.
સંબંધિત સમયગાળા માટે પગારના 10% બાદ કર્યા પછી ચૂકવેલ ભાડું.
જો ભાડાનું મકાન મુંબઈ, કોલકાતા, દિલ્હી કે ચેન્ના જેવા મોટા શહેરોમાં હોય તો પગારના 50%, અથવા જો અન્ય કોઈ શહેરમાં હોય તો પગારના 40%.
આ શિડ્યુલ એવા ટેક્સપેયર્સ માટે છે જેઓ ITR-1 અથવા ITR-4 ફાઇલ કરે છે. મોટાભાગના પગારદાર લોકો 50 લાખ રૂપિયા સુધીની આવક માટે ITR-1 નો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે ITR-4 એ એવા નિવાસી વ્યક્તિઓ માટે છે જેઓ પ્રિઝમ્પ્ટિવ ટેક્સેશન સ્કીમ પસંદ કરે છે.
જો કે, એ વાત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે જે સ્વ-રોજગારી (Self-employed) કે પગારદાર વ્યક્તિઓને HRA મળતું નથી, તેઓ કલમ 10(13A) હેઠળ હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ માટે ડિડક્શન ક્લેમ કરી શકતા નથી. તેમ છતાં, તેઓ ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 80GG હેઠળ ભાડાની છૂટનો લાભ લઈ શકે છે.
