કોલ ઇન્ડિયાના CMPDI IPO ની બજારમાં ધૂમ: લિસ્ટિંગ પહેલા જ GMP માં ભારે ઉછાળો!
કોલ ઇન્ડિયાની પેટાકંપની સેન્ટ્રલ માઈન પ્લાનિંગ એન્ડ ડિઝાઇન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (CMPDI) ના આઈપીઓ (IPO) ને લઈને બજારમાં ભારે ઉત્તેજના જોવા મળી રહી છે. આ આર્ટીકલમાં આપણે આ IPO ની વિગતો, ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ (GMP) અને રોકાણકારો માટેની મહત્વની તારીખો વિશે ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરીશું.
CMPDI IPO અને ગ્રે માર્કેટમાં તેનો દબદબો
શેરબજારમાં જ્યારે પણ કોઈ મોટી સરકારી કંપનીની પેટાકંપનીનો IPO આવે છે, ત્યારે રોકાણકારોમાં એક અલગ જ પ્રકારનો ઉત્સાહ જોવા મળે છે. CMPDI ના કિસ્સામાં પણ એવું જ કંઈક થઈ રહ્યું છે. સત્તાવાર રીતે ઇશ્યૂ ખુલતા પહેલા જ ગ્રે માર્કેટમાં આ શેર માટે પડાપડી જોવા મળી રહી છે. લેટેસ્ટ રિપોર્ટ્સ મુજબ, CMPDI IPO નો GMP હાલમાં 12 ટકાથી વધુ વધી ગયો છે.
સોમવારના ટ્રેન્ડ મુજબ, ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ આશરે 21 રૂપિયાની આસપાસ ચાલી રહ્યું છે. જો આપણે કંપની દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી અપર પ્રાઇસ બેન્ડ (172 રૂપિયા) ને ધ્યાનમાં લઈએ, તો ગ્રે માર્કેટના સંકેતો મુજબ આ શેરનું લિસ્ટિંગ 193 રૂપિયાની આસપાસ થઈ શકે છે. જોકે, રોકાણકારોએ એ વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ કે ગ્રે માર્કેટના આંકડા માત્ર એક અનુમાન હોય છે. વર્તમાન સમયમાં રશિયા-યુક્રેન કે મધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચે જે પ્રકારનો ભૌગોલિક તણાવ (Geopolitical tension) ચાલી રહ્યો છે, તેના કારણે બજારમાં વોલેટિલિટી વધી શકે છે. ભૂતકાળમાં એવું પણ બન્યું છે કે ઊંચા GMP હોવા છતાં લિસ્ટિંગ સમયે બજારની નબળી સ્થિતિને કારણે નફો ઓછો થયો હોય. તેથી, માત્ર GMP ના આધારે નિર્ણય લેવાને બદલે કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ જોવા પણ એટલા જ જરૂરી છે.
પ્રાઇસ બેન્ડ, લોટ સાઈઝ અને મહત્વની તારીખો
CMPDI એ તેના IPO માટે પ્રાઇસ બેન્ડ 163 થી 172 રૂપિયા પ્રતિ શેર નક્કી કરી છે. આ શેરની ફેસ વેલ્યુ 2 રૂપિયા છે. રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ IPO શુક્રવાર, 20 માર્ચના રોજ સબ્સ્ક્રિપ્શન માટે ખુલશે અને મંગળવાર, 24 માર્ચના રોજ બંધ થશે.
રોકાણના ગણિતની વાત કરીએ તો, એક લોટમાં 80 ઇક્વિટી શેરોનો સમાવેશ થાય છે. એટલે કે રિટેલ રોકાણકારે ઓછામાં ઓછા 80 શેરો માટે અરજી કરવી પડશે અને ત્યારબાદ તેના ગુણાંકમાં (Multiples) અરજી કરી શકાશે. અપર પ્રાઇસ બેન્ડ મુજબ, એક લોટ માટે રોકાણકારે આશરે 13,760 રૂપિયાનું રોકાણ કરવું પડશે.
સમયરેખા (Timeline) પર નજર કરીએ તો:
-
એલોટમેન્ટની તારીખ: બુધવાર, 25 માર્ચના રોજ શેરની ફાળવણી નક્કી થવાની શક્યતા છે.
-
રિફંડ અને ડીમેટ ક્રેડિટ: જેમને શેર નથી લાગ્યા તેમને શુક્રવાર, 27 માર્ચ સુધીમાં રિફંડ મળી જશે અને ભાગ્યશાળી રોકાણકારોના ડીમેટ ખાતામાં તે જ દિવસે શેર જમા કરી દેવામાં આવશે.
-
લિસ્ટિંગ: સોમવાર, 30 માર્ચના રોજ BSE અને NSE પર શેરનું લિસ્ટિંગ થશે.
કંપનીનું બિઝનેસ મોડલ અને IPO ની ખાસિયત
CMPDI એ કોલસા અને ખનીજ ક્ષેત્રે કાર્યરત એક અગ્રણી કન્સલ્ટન્સી ફર્મ છે. આ કંપની કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની છે. આ IPO ની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે ‘ઓફર ફોર સેલ’ (OFS) છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે કોલ ઇન્ડિયા તેના હિસ્સાના 10.71 કરોડ શેર વેચી રહી છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા આશરે 1,842.12 કરોડ રૂપિયા એકત્ર કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
કારણ કે આ OFS છે, તેથી IPO દ્વારા જે પણ રકમ એકત્ર થશે તે સીધી ભારત સરકાર અથવા કોલ ઇન્ડિયાની તિજોરીમાં જશે. CMPDI કંપનીને આમાંથી કોઈ સીધો નાણાકીય લાભ કે મૂડી (Capital) મળશે નહીં. કંપનીનું વેલ્યુએશન 172 રૂપિયાની અપર પ્રાઇસ બેન્ડ પર 12,280.8 કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવ્યું છે. આ IPO માટે IDBI કેપિટલ માર્કેટ્સ અને SBI કેપિટલ માર્કેટ્સ મુખ્ય મર્ચન્ટ બેન્કર તરીકેની જવાબદારી નિભાવી રહ્યા છે.
કંપનીના રિઝર્વેશન ક્વોટાની વાત કરીએ તો, સંસ્થાકીય ખરીદદારો (QIB) માટે 50 ટકા હિસ્સો અનામત રાખવામાં આવ્યો છે. બિન-સંસ્થાકીય રોકાણકારો (NII) માટે 15 ટકા અને સામાન્ય રિટેલ રોકાણકારો માટે 35 ટકા હિસ્સો રાખવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, કંપનીના કર્મચારીઓ અને વર્તમાન શેરધારકો માટે પણ ચોક્કસ ક્વોટા ફાળવવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે કંપની તેના હિતધારકોને પણ આ વૃદ્ધિમાં સામેલ કરવા માંગે છે.
શું તમારે આમાં રોકાણ કરવું જોઈએ? CMPDI નું કન્સલ્ટન્સી મોડલ ઘણું મજબૂત છે અને કોલસા ક્ષેત્રમાં તેમની પકડ અતૂટ છે. જોકે, સરકારી કંપનીઓમાં ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટની પ્રક્રિયા ઘણીવાર બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર આધારિત હોય છે. લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે આ એક સુરક્ષિત વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે, જ્યારે લિસ્ટિંગ ગેઈન શોધતા લોકોએ બજારની વધઘટ પર નજર રાખવી અનિવાર્ય છે.
