‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ને દિલ્હી હાઈકોર્ટનો મોટો ઝટકો: સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ તત્કાલ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો ઇનકાર
દેશની રાજધાની દિલ્હીની હાઈકોર્ટમાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને અસામાન્ય કાનૂની વિવાદના સમાચાર સામે આવ્યા છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચા જગાવનારી ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) ને દિલ્હી હાઈકોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. અદાલતે શુક્રવારે (૨૯ મે, ૨૦૨૬) આ કથિત પાર્ટીના પ્રમુખ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા, તેમના સસ્પેન્ડ કરાયેલા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (અગાઉનું ટ્વિટર) એકાઉન્ટને તાત્કાલિક અસરથી પુનઃસ્થાપિત (Restore) કરવાનો આદેશ આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
આ અનોખા મામલાની સુનાવણી દિલ્હી હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ પુરુષેન્દ્ર કુમાર કૌરવની સિંગલ બેન્ચ સમક્ષ થઈ હતી. કોર્ટના આ કડક વલણ બાદ સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી આ અજીબોગરીબ રાજકીય લડાઈ પર હવે કાનૂની બ્રેક વાગી ગઈ હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
કોણે શરૂ કરી આ ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’?
આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં અભિજીત દીપકે નામનો વ્યક્તિ છે, જે ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) નો મુખ્ય વડો અથવા સંયોજક છે. કાનૂની દાવપેચ અને સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય રહેલો અભિજીત દીપકે ભૂતકાળમાં દિલ્હીની સત્તાધારી ‘આમ આદમી પાર્ટી’ (AAP) સાથે નજીકથી જોડાયેલો રહ્યો છે. તેણે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની આ નવી વર્ચ્યુઅલ પાર્ટીનું એકાઉન્ટ બનાવીને વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું, જેના કારણે ‘X’ પ્લેટફોર્મે કથિત નીતિઓનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ તેનું એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરી દીધું હતું. પોતાના લોકપ્રિય એકાઉન્ટ પર પ્રતિબંધ લાગતાની સાથે જ દીપકે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા.
શું છે આ વિવાદ પાછળનું અસલી કારણ?
આ ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ નામના વિચિત્ર સંગઠનની સ્થાપના પાછળ એક મોટો વિવાદ અને સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણી જવાબદાર છે. વાત એમ છે કે, ગત ૧૫ મેના રોજ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) માં એક વરિષ્ઠ વકીલના હોદ્દા (Senior Designation) થી સંબંધિત અરજી પર સુનાવણી ચાલી રહી હતી. આ સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની ખંડપીઠ દ્વારા ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં દખલગીરી કરનારા તત્વો અને કેટલાક સ્થાપિત હિતો ધરાવતા લોકો સામે આકરા શબ્દોનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે આવા તત્વોને ‘કોકરોચ’ (વંદો) અને ‘પરજીવી’ (Parasite) તરીકે સંબોધ્યા હતા. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ આકરી ટિપ્પણી સોશિયલ મીડિયા પર જોરદાર વાયરલ થઈ હતી અને તેના પર મોટો વિવાદ ઊભો થયો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીનો વિરોધ કરવા માટે બની ‘પાર્ટી’
અભિજીત દીપકે આ ટિપ્પણીને એક રાજકીય હથિયાર અને વિરોધ પ્રદર્શનનું માધ્યમ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. કોર્ટના આ શબ્દો પર કટાક્ષ (Satire) કરવાના આશયથી તેણે તાત્કાલિક ધોરણે સોશિયલ મીડિયા પર ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ ની જાહેરાત કરી દીધી અને તેનું સત્તાવાર હેન્ડલ બનાવી દીધું. આ એકાઉન્ટ પરથી ન્યાયતંત્ર અને દેશની અન્ય વ્યવસ્થાઓ પર કટાક્ષ કરતી શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ કરવામાં આવી રહી હતી. જો કે, ટૂંક સમયમાં જ આ પ્રકારના કન્ટેન્ટને પ્લેટફોર્મના નિયમોની વિરુદ્ધ માનીને એકાઉન્ટ બ્લોક કરી દેવાયું હતું.
હાઈકોર્ટમાં શું થઈ દલીલો?
જસ્ટિસ પુરુષેન્દ્ર કુમાર કૌરવ સમક્ષ થયેલી સુનાવણી દરમિયાન અરજીકર્તા અભિજીત દીપકે તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, સોશિયલ મીડિયા પર અભિવ્યક્તિની આઝાદી (Freedom of Speech) દરેક નાગરિકનો બંધારણીય અધિકાર છે. માત્ર કટાક્ષ કરવા ખાતર બનાવેલા એકાઉન્ટને આ રીતે સસ્પેન્ડ કરી દેવું તે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા પર તરાપ સમાન છે. તેથી કોર્ટે ‘X’ પ્લેટફોર્મને આ એકાઉન્ટ તુરંત ચાલુ કરવાનો વચગાળાનો આદેશ આપવો જોઈએ.
પરંતુ હાઈકોર્ટે આ મામલાની ગંભીરતા અને તેની પાછળ રહેલા ઉદ્દેશ્યને જોતાં કોઈપણ પ્રકારની ઉતાવળ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સની પોતાની ગાઈડલાઈન્સ હોય છે અને કાનૂની પ્રક્રિયાને અનુસર્યા વિના આ તબક્કે એકાઉન્ટ બહાલ કરવાનો કોઈ વચગાળાનો નિર્દેશ આપી શકાય નહીં.
સોશિયલ મીડિયા અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચે વધતો ટકરાવ
આ કિસ્સો દર્શાવે છે કે વર્તમાન સમયમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ કઈ રીતે ન્યાયતંત્રની ટિપ્પણીઓ અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓ પર પ્રતિક્રિયા આપવાનું સૌથી મોટું માધ્યમ બની ગયા છે. જ્યારે ઉચ્ચ અદાલતો કોઈ વિષય પર કડક ટિપ્પણી કરે છે, ત્યારે ડિજિટલ સ્પેસમાં તેનો વિરોધ કરવા માટે આવા અવનવા કીમિયા અપનાવવામાં આવે છે.
હાલ પૂરતું, ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ ના નામે ઓનલાઈન મોરચો ખોલીને બેઠેલા અભિજીત દીપકેને કાનૂની મોરચે કોઈ રાહત મળી નથી. હવે અદાલત આ મામલાની વિગતવાર તપાસ કરશે કે શું આ એકાઉન્ટ માત્ર નિર્દોષ કટાક્ષ હતું કે પછી ન્યાયતંત્રની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડવાનો કોઈ સુનિયોજિત પ્રયાસ હતો. દિલ્હી હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયથી સોશિયલ મીડિયા પર સસ્પેન્શનનો સામનો કરી રહેલા અન્ય સમાન એકાઉન્ટ્સ માટે પણ એક નવો કાનૂની માપદંડ સેટ થયો છે.
