સ્ટોક પૂરો થતાં જ વધશે કિંમતો: મેનકાઈન્ડ ફાર્માના સીઈઓ એ આપ્યો મોટો સંકેત, ગ્રાહકોમાં ચિંતા!
વિશ્વના નકશા પર મિડલ-ઈસ્ટ (મધ્યપૂર્વ એશિયા) માં ચાલી રહેલો તણાવ અને ઈરાન યુદ્ધ હવે માત્ર સરહદો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. આ યુદ્ધ અને તેના કારણે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વના ગણાતા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) દરિયાઈ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક સ્તરે મોટો એનર્જી ક્રાઇસિસ (ઊર્જા સંકટ) ઊભો થયો છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટીની સીધી અને આકરી અસર હવે સામાન્ય ભારતીય નાગરિકોના ખિસ્સા અને તેમના અંગત જીવન પર પડવા જઈ રહી છે. તાજેતરમાં જ સરકારે દેશમાં ઈંધણ એટલે કે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. પરંતુ વાત માત્ર અહીંયા જ અટકી નથી જતી. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલા આ મોટા અવરોધને કારણે એનર્જી સેક્ટર ઉપરાંત અન્ય બીજા કેટલાય ક્ષેત્રોમાં પણ વસ્તુઓની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ભારતીયોના બેડરૂમ સુધી પહોંચવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે.
ભારતની અગ્રણી અને જાણીતી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની ‘મેનકાઈન્ડ ફાર્મા’ (Mankind Pharma) એ તાજેતરમાં જ એક મોટો સંકેત આપતા જણાવ્યું છે કે, જો મિડલ-ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલો આ સંઘર્ષ લાંબો સમય ચાલશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ની કિંમતો આ જ રીતે ઊંચી રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં condoms (Condoms) ની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. કંપનીના સીઈઓ (CEO) શીતલ અરોડાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સંસ્થા રોયટર્સ સાથેની ખાસ વાતચીતમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે, દેશના સૌથી પ્રખ્યાત બ્રાન્ડ પૈકીના એક એવા ‘મેનફોર્સ ક condoms’ (Manforce Condoms) નું ઉત્પાદન કરતી તેમની કંપની પાસે આગામી થોડા મહિનાઓની બજારની માંગને પૂરી કરવા માટે પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. જો કે, તેમણે ગંભીર ચેતવણી પણ આપી છે કે જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સતત ઊંચા રહેશે, તો મેનકાઈન્ડ ફાર્માએ મજબૂરીમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ કોસ્ટ (ઉત્પાદન ખર્ચ) નો આ વધારાનો બોજ આખરે ગ્રાહકો પર નાખવો જ પડશે.
condomsના ઉત્પાદનમાં તેલની ભૂમિકા: કેમ વધી શકે છે ભાવો?
સામાન્ય રીતે લોકોને એવો પ્રશ્ન થાય કે condomsના ઉત્પાદનને કાચા તેલ સાથે શું લેવાદેવા હોઈ શકે? પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે condoms બનાવતી કંપનીઓ માટે તેલ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશો એ ઉત્પાદન ખર્ચનો એક અત્યંત મહત્વનો અને અનિવાર્ય હિસ્સો છે. ભલે condoms બનાવવામાં મુખ્ય કાચો માલ તરીકે નેચરલ લેટેક્સ (કુદરતી રબર) નો ઉપયોગ થતો હોય, પરંતુ તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે ઘણી બધી એવી વસ્તુઓની જરૂર પડે છે જે સીધી રીતે પેટ્રોલિયમ આધારિત હોય છે.
ઉત્પાદન પ્રક્રિયા દરમિયાન વપરાતા વિવિધ પ્રકારના કેમિકલ્સ, condomsને સ્મૂધ બનાવવા માટે વપરાતા સ્પેશિયલ લુબ્રિકન્ટ્સ અને તેની સુરક્ષિત પેકેજિંગ માટેનો તમામ મટીરીયલ સંપૂર્ણપણે પેટ્રોલિયમ-બેઝ્ડ કાચા માલ પર નિર્ભર કરે છે. આથી, જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે આ કેમિકલ્સ અને પેકેજિંગ મટીરીયલની કિંમતો આપોઆપ વધી જાય છે, જે આખી મેન્યુફેક્ચરિંગ ચેઈનને મોંઘી બનાવી દે છે.
યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ કાચા તેલના ભાવમાં ૫૦% નો તોતિંગ ઉછાળો
મિડલ-ઈસ્ટમાં વધી રહેલા લશ્કરી તણાવ અને હિંસાએ વિશ્વભરના નાણાકીય બજારો અને કોમોડિટી માર્કેટને ધ્રુજાવી દીધું છે. ખાસ કરીને દરિયાઈ માર્ગો બ્લોક થવાના કારણે સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ આ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા બાદથી અત્યાર સુધીમાં વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની કિંમતોમાં આશરે ૫૦ ટકા જેટલો મસમોટો ઉછાળો આવી ચૂક્યો છે. હાલમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ૧૦૦ ડોલર પ્રતિ બેરલની ઐતિહાસિક સપાટીને પણ પાર કરી ગઈ છે. કાચા તેલમાં આવેલી આ આંધળી તેજીને કારણે જ દુનિયાભરની તમામ પ્રોડક્શન કંપનીઓ અત્યારે ભારે નાણાકીય દબાણ હેઠળ આવી ગઈ છે.
સામાન્ય માણસના ગજવા પર પડશે સીધી અસર
ભારતીય બજારની વાત કરીએ તો, ‘મેનફોર્સ’ ને દેશના સૌથી લોકપ્રિય અને સામાન્ય માણસને પરવડે તેવા (Affordable) condoms બ્રાન્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે બજારમાં મેનફોર્સના ૧૦ condoms એક સ્ટાન્ડર્ડ પેકની કિંમત અંદાજે ૧૦૦ થી ૧૫૦ રૂપિયાની આસપાસ હોય છે. આ બ્રાન્ડ ભારતના મધ્યમ અને નીચલા મધ્યમ વર્ગમાં ખૂબ જ વ્યાપકપણે વપરાય છે. જો કંપની આગામી સમયમાં ભાવ વધારાનો નિર્ણય લેશે, તો આ સામાન્ય કિંમતો પણ ઘણી ઉપર જઈ શકે છે, જે સામાન્ય ગ્રાહકોના માસિક બજેટ અને ફેમિલી પ્લાનિંગના આયોજનને અસર કરશે.
વૈશ્વિક સ્તરે પણ અન્ય મોટી કંપનીઓએ ભાવ વધારવાનું શરૂ કર્યું
ખર્ચની આ અસહ્ય સમસ્યાનો સામનો માત્ર ભારતની મેનકાઈન્ડ ફાર્મા જ કરી રહી છે એવું નથી, આ એક વૈશ્વિક આપત્તિ છે. ગયા મહિને જ મલેશિયાની વિશ્વપ્રસિદ્ધ કંપની ‘કેરેક્સ’ (Carex) — જે દુનિયાના સૌથી મોટા condoms ઉત્પાદકોમાંની એક છે અને પ્રખ્યાત ‘ડ્યુરેક્સ’ (Durex) જેવા વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સને condomsની સપ્લાય પૂરી પાડે છે — તેણે પણ સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. કેરેક્સે જણાવ્યું છે કે મિડલ-ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં સર્જાયેલી અરાજકતાને કારણે તેમણે પોતાના ઉત્પાદનોની કિંમતમાં ૩૦ ટકા સુધીનો મોટો વધારો કરવો પડ્યો છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં આવેલા આ ટ્રેન્ડ પરથી સ્પષ્ટ દેખાય છે કે ભારતીય બજાર પણ લાંબો સમય સુધી આ વૈશ્વિક મોંઘવારીની અસરોથી બચી શકશે નહીં.
