‘એટલાન્ટિક અને પેસિફિક મહાસાગરનું નામ બદલવું સરળ નથી’: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રસ્તાવને ગૂગલ સીઈઓ સુંદર પિચાઈનો સ્પષ્ટ ઈનકાર
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના અનોખા નિર્ણયો, નિવેદનો અને વૈશ્વિક સ્તરે નામો બદલવાના મહત્વાકાંક્ષી અભિયાનને કારણે અવારનવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહે છે. જોકે, આ વખતે તેમના એક અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી પ્રસ્તાવને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની વૈશ્વિક કંપની ગૂગલના ભારતીય-અમેરિકન સીઈઓ સુંદર પિચાઈ તરફથી સખત અસ્વીકારનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે વિશ્વના સૌથી મોટા જળમાર્ગો પૈકીના એક એવા એટલાન્ટિક મહાસાગરનું નામ બદલીને ‘ટ્રમ્પ મહાસાગર’ (Trump Ocean) કરવાની વિવાદાસ્પદ યોજના જાહેર કરી હતી. આ સુધારાને ડિજિટલ નકશા પર અમલી બનાવવા માટે તેમણે સુંદર પિચાઈનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ પિચાઈએ વૈશ્વિક નિયમો અને કાનૂની પરિમાણોનું ઉદાહરણ આપીને આ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે.
રેલીમાં ટ્રમ્પનો ખુલાસો અને પિચાઈનો સ્પષ્ટ ઈનકાર
અમેરિકાના દક્ષિણ કેરોલિના રાજ્યમાં આયોજિત એક વિશાળ જાહેર રેલીને સંબોધિત કરતી વખતે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ રસપ્રદ ઘટનાક્રમનો ખુલાસો કર્યો હતો. તેમણે સભાને સંબોધતા કહ્યું હતું કે, “ગૂગલના સીઈઓ સુંદર પિચાઈ એક અત્યંત પ્રતિભાશાળી અને સારા વ્યક્તિ છે. મેં સુંદરને એટલાન્ટિક મહાસાગરનું નામ બદલવા અંગે વાત કરી હતી, પરંતુ તેમણે મને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સમજાવ્યું કે સાહેબ, મહાસાગરો અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમાઓ એક અલગ બાબત છે. તેને આટલી સરળતાથી બદલી શકાતી નથી.”
રેલી દરમિયાન ટ્રમ્પે પોતાના મનસુબા વ્યક્ત કરતા ઉમેર્યું હતું કે તેઓ માત્ર એટલાન્ટિક પૂરતા મર્યાદિત રહેવા માંગતા નથી, પરંતુ પેસિફિક મહાસાગરનું નામ પણ બદલીને ‘અમેરિકન મહાસાગર’ રાખવા ઈચ્છે છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેઓ વિશ્વના અન્ય કોઈ નાના સમુદ્રોના નામ બદલવા માંગતા નથી, પરંતુ આ બે મહાસાગરો અમેરિકાની ઓળખ સાથે જોડાયેલા હોવાથી તેના પર અમેરિકન વર્ચસ્વ હોવું જોઈએ.
બીજી તરફ, સુંદર પિચાઈએ ટ્રમ્પના આ આગ્રહ સામે વૈશ્વિક જિયોપોલિટિક્સનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું હતું કે, “આ મહાસાગરો કોઈ એક દેશ પૂરતા મર્યાદિત નથી પરંતુ વિશ્વના અનેક સાર્વભૌમ દેશોની સરહદોને સ્પર્શે છે. તેથી ગૂગલ મેપ્સ જેવા વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર એકતરફી નામ બદલવું શક્ય નથી.”
ટ્રમ્પની ભૂતકાળની નામાભિધાન નીતિઓ અને દબાણનું રાજકારણ
ભૌગોલિક સ્થળો અને જળમાર્ગોના નામો બદલીને પોતાના દેશનું કે વ્યક્તિગત વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવાનો ટ્રમ્પનો આ પ્રયાસ પહેલો નથી. આ અગાઉ પણ પોતાના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વખતે તેમણે અનેક ભૌગોલિક સ્થળોના નામો બદલવાની એકતરફી જાહેરાતો કરી છે.
ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ સમયે તેમણે વ્યાપારિક દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ એવા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ નું નામ બદલીને ‘ટ્રમ્પ સ્ટ્રેટ’ જાહેર કર્યું હતું. આ ઉપરાંત, તેમણે મેક્સિકોના અખાતનું નામ બદલીને ‘અમેરિકાનો અખાત’ (Gulf of America) તરીકે સંબોધવાનું શરૂ કર્યું હતું. કેનેડા અને યુએસ સરહદ પર આવેલા પ્રખ્યાત મહાન સરોવરો પૈકીના એક ‘લેક ઓન્ટારિયો’ નું નામ બદલીને ‘લેક અમેરિકા’ રાખવા માટે તો અમેરિકન સંસદમાં કાયદો પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
પડોશી દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદેશો પર દબાણ
ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા પડોશી દેશો અને વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર રાજકીય દબાણ લાવવા માટે પણ આવી નીતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ડેનમાર્ક સાર્વભૌમત્વ ધરાવતા ‘ગ્રીનલેન્ડ’ દ્વીપને ખરીદીને તેને અમેરિકાનું ૫૧મું રાજ્ય બનાવવાની ઈચ્છા ટ્રમ્પે વારંવાર વ્યક્ત કરી છે. ગ્રીનલેન્ડ સાથે લશ્કરી મથકો સ્થાપવા અને અમેરિકન કંપનીઓને ત્યાંના પ્રાકૃતિક સંસાધનોના વપરાશ માટેની મંજૂરીઓ મેળવવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું. તે જ રીતે, કેનેડાને પણ વારંવાર અમેરિકાના ૫૧મા રાજ્ય તરીકે સંબોધીને કૂટનીતિક દબાણ બનાવવામાં આવ્યું છે.
જોકે, આ વખતે ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના અગ્રણી સુંદર પિચાઈ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ અને વૈશ્વિક સર્વસંમતિનો હવાલો આપીને નામ બદલવાના આદેશનો અમલ કરવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દેવાતાં, ટ્રમ્પના આ ‘રીનેમિંગ અભિયાન’ ને વિદેશી જમીન પર મોટો ઝટકો લાગ્યો હોય તેમ જણાઈ રહ્યું છે.
