DeepSeek vs USA: યુએસ પ્રતિબંધોના ધજાગરા? ચીની સ્ટાર્ટઅપે બ્લેકવેલ ચિપ્સનો કર્યો ઉપયોગ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો દાવો
ચીની AI સ્ટાર્ટઅપ ડીપસીક (DeepSeek) અત્યારે વૈશ્વિક ટેકનોલોજી અને રાજનીતિના કેન્દ્રમાં છે. તાજેતરમાં ટ્રમ્પ વહીવટીક્ષમતાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ દાવો કર્યો છે કે ડીપસીકનું આગામી AI મોડલ, જે આવતા અઠવાડિયે લોન્ચ થવાનું છે, તે એનવિડિયા (Nvidia) ની સૌથી અત્યાધુનિક ચિપ ‘બ્લેકવેલ’ (Blackwell) પર ટ્રેન કરવામાં આવ્યું છે. આ સમાચાર આખા વિશ્વમાં આંચકા સમાન છે કારણ કે યુએસ સરકારે ચીન પર આ પ્રકારની હાઈ-એન્ડ ટેકનોલોજી મેળવવા પર કડક પ્રતિબંધો મૂક્યા છે. જો આ દાવો સાચો સાબિત થાય, તો તે યુએસ નિકાસ નિયમોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન ગણાશે અને ચીન-અમેરિકા વચ્ચેના ‘ચિપ વોર’ ને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.
પ્રતિબંધો છતાં ચીન પાસે કેવી રીતે પહોંચી બ્લેકવેલ ચિપ્સ?
અમેરિકાએ ચીનની AI પ્રગતિને રોકવા માટે Nvidia ની H100 અને હવે Blackwell જેવી શક્તિશાળી ચિપ્સના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તેમ છતાં, ડીપસીક જેવી કંપનીઓ આ અત્યાધુનિક હાર્ડવેરનો ઉપયોગ કરી રહી હોવાના અહેવાલોથી વોશિંગ્ટનમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ચીની કંપનીઓ આ પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે ‘ગ્રે માર્કેટ’ અથવા ત્રીજા દેશો (જેમ કે મધ્ય પૂર્વ અથવા દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા) દ્વારા આ ચિપ્સ મેળવી રહી હોઈ શકે છે. બીજો એક રસ્તો ‘ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ’ નો હોઈ શકે છે, જ્યાં ચીની ડેવલપર્સ વિદેશમાં સ્થિત સર્વર્સ ભાડે રાખીને આ ચિપ્સની શક્તિનો ઉપયોગ કરે છે. જો ડીપસીકે ખરેખર બ્લેકવેલ ચિપ્સ પર પોતાનું મોડલ ટ્રેન કર્યું છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે અમેરિકાના નિકાસ નિયંત્રણોમાં ક્યાંક મોટા ગાબડાં છે, જેનો ચીન પૂરો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યું છે.
ડીપસીકનો ઉદય અને યુએસ વહીવટીતંત્રની ચિંતા
ડીપસીક એ ચીનનું એવું એઆઈ સ્ટાર્ટઅપ છે જેણે ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે અત્યંત શક્તિશાળી મોડલ્સ બનાવીને અમેરિકાની OpenAI અને Google જેવી કંપનીઓને પડકાર આપ્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના અધિકારીનું નિવેદન સૂચવે છે કે અમેરિકા હવે ચીનની આ ક્ષમતાને ગંભીર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જોખમ તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
બ્લેકવેલ ચિપ્સ અત્યારે વિશ્વની સૌથી ઝડપી AI ચિપ્સ માનવામાં આવે છે, જે જટિલ ગણતરીઓ ખૂબ જ ઝડપથી કરી શકે છે. ચીન આ ચિપ્સનો ઉપયોગ માત્ર ચેટબોટ બનાવવા માટે જ નહીં, પણ લશ્કરી વ્યૂહરચના, સાયબર હુમલા અને જાસૂસી માટે પણ કરી શકે છે તેવી ભીતિ અમેરિકાને છે. સોમવારે કરવામાં આવેલો આ ખુલાસો સૂચવે છે કે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા ચીની ટેક કંપનીઓ પર વધુ કડક પ્રતિબંધો અને તપાસ લાદી શકે છે.
વૈશ્વિક ટેક અને શેરબજાર પર તેની અસર
આ સમાચારની અસર માત્ર રાજનીતિ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની સીધી અસર શેરબજાર અને સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ પર પણ પડી છે. Nvidia જેવી કંપનીઓ માટે આ સ્થિતિ જોખમી છે. જો તે સાબિત થાય કે તેમની ચિપ્સ પ્રતિબંધિત દેશોમાં પહોંચી રહી છે, તો તેમને યુએસ સરકાર તરફથી ભારે દંડ અથવા વધુ કડક નિયમોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
બીજી તરફ, ડીપસીકનું નવું મોડલ જો ખરેખર બ્લેકવેલ પર ટ્રેન થયું હશે, તો તેની પરફોર્મન્સ ક્ષમતા અદ્ભુત હશે. આનાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે ટેકનોલોજીના યુગમાં ભૌતિક સરહદો અને સરકારી પ્રતિબંધોને જ્ઞાન અને ગેરકાયદેસર વેપાર દ્વારા ઓળંગી શકાય છે. ૨૦૨૬ માં AI રેસ હવે માત્ર કોડિંગની લડાઈ નથી રહી, પણ તે કોણ કેટલું શક્તિશાળી હાર્ડવેર મેળવી શકે છે તેની લડાઈ બની ગઈ છે.
