મોંઘવારીનો માર: પેટ્રોલ-ડીઝલમાં સળગતી આગ વચ્ચે આજે કિંમતોમાં યથાવત સ્થિતિ; વૈશ્વિક તણાવથી બજાર ચિંતિત
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના બજારમાં ચાલી રહેલી ભારે અસ્થિરતા વચ્ચે સામાન્ય નાગરિકો અને વાહનચાલકો માટે ઇંધણના ભાવને લઈને એક મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સતત થઈ રહેલા વધારા પર આજે બ્રેક વાગી છે. દેશની અગ્રણી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, આજે દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો ગઈકાલના સ્તર પર જ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. જો કે, મે મહિનાથી શરૂ થયેલા ભાવવધારાને કારણે દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં ઇંધણના ભાવ અત્યારે ઓલ-ટાઇમ હાઈ સપાટીની નજીક પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે સામાન્ય જનતાના બજેટ પર મોટો બોજ પડ્યો છે.
દેશભરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો આકાશને આંબી રહી છે. ૧૫ મેથી શરૂ થયેલા ભાવવધારાના સિલસિલામાં તેલ કંપનીઓએ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે ઘણી વખત દરોમાં વધારો કર્યો છે. વિવિધ શહેરોમાં અત્યાર સુધીમાં આશરે રૂ. ૭.૫ પ્રતિ લિટર સુધીનો આકરો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે. જો કે, આ તીવ્ર ઉછાળા બાદ આજે દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રહ્યા છે, જે વાહનચાલકો માટે સામયિક રાહત સમાન છે. પરંતુ બજારના નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે આ શાંતિ લાંબો સમય નહીં ટકે અને આવનારા દિવસોમાં સામાન્ય ગ્રાહકોને ફરી એકવાર મોંઘવારીનો મોટો ઝટકો લાગી શકે છે.
વૈશ્વિક તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું સંકટ
ઇંધણના ભાવમાં થઈ રહેલા આ આકરા વધારા પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો સૌથી વધુ જવાબદાર છે. હાલમાં પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) માં ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ ચરમસીમાએ છે. ખાસ કરીને વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે લાઇફલાઇન ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ની નાકાબંધી થવાના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઉર્જા પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો છે. સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલા આ મોટા વિઘ્નને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્ચું તેલ) ના ભાવ અત્યંત અસ્થિર અને તેજીના મૂડમાં જોવા મળી રહ્યા છે, જેની સીધી નકારાત્મક અસર ભારતીય બજાર પર પડી રહી છે.
ઓઇલ કંપનીઓ પર વધતું આર્થિક દબાણ
ભારતની સરકારી માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) પર હાલમાં નફો જાળવી રાખવાનું ભારે દબાણ છે. ઉદ્યોગના અંદાજો અને આર્થિક અહેવાલો સૂચવે છે કે મે મહિનામાં ગ્રાહકો પર વારંવાર ભાવવધારો થોપવા છતાં, આ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધેલા ખરીદી અને રિફાઇનિંગ ખર્ચને સરભર કરી શકી નથી. તેલ કંપનીઓ હજુ પણ સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણ પર નોંધપાત્ર નુકસાન (અંડર-રિકવરી) ભોગવી રહી છે. આ નુકસાનનું પ્રમાણ એટલું મોટું છે કે કંપનીઓ પોતાનો નફો પાછો મેળવવા અને આર્થિક ખાધ પૂરવા માટે ગમે ત્યારે કિંમતોમાં ફરીથી મોટો વધારો કરી શકે છે તેવી અટકળો તેજ બની છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં આજની સ્થિતિ
આજે ભલે કિંમતો વધી નથી, પરંતુ અગાઉના વધારાને કારણે દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં ઇંધણના ભાવ સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલનો ભાવ રૂ. ૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલનો ભાવ રૂ. ૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર પર સ્થિર છે. જ્યારે દિલ્હીને અડીને આવેલા ઉત્તર પ્રદેશના વિસ્તારોની વાત કરીએ તો ગાઝિયાબાદમાં પેટ્રોલ રૂ. ૧૦૧.૭૩ અને ડીઝલ રૂ. ૯base૫.૨૯ છે, તેમજ નોઇડામાં પેટ્રોલ રૂ. ૧૦૨.૪૨ અને ડીઝલ રૂ. ૯૫.૩૭ પ્રતિ લિટરે વેચાઈ રહ્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશના પાટનગર લખનૌમાં આજે પેટ્રોલનો દર રૂ. ૧૦૧.build૮૬ અને ડીઝલનો દર રૂ. ૯૫.૫૩ પ્રતિ લિટર સ્થિર રહ્યો છે.
બીજી તરફ, આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં પેટ્રોલનો ભાવ રૂ. ૧૧૧.૨૧ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ રૂ. ૯૭.૮૩ પ્રતિ લિટરે પહોંચી ગયો છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલનો ભાવ રૂ. ૧૧૩.૫૧ છે, જ્યારે ડીઝલનો ભાવ આશરે રૂ. ૧૦૦ ની સપાટીને સ્પર્શી ગયો છે. દક્ષિણ ભારતના પ્રમુખ શહેર ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ રૂ. ૧૦૭.૭૫ અને ડીઝલ રૂ. ૯૪.૦૦ પ્રતિ લિટરના ભાવે સ્થિર છે. આ ઉપરાંત, પશ્ચિમ ભારતના પ્રમુખ શહેરોમાં જયપુરમાં પેટ્રોલનો ભાવ રૂ. ૧૧૩.૯૧ અને ડીઝલનો ભાવ રૂ. ૯૮.૫૪ પ્રતિ લિટર છે, જ્યારે પટનામાં પણ મોંઘવારીની આકરી અસર જોવા મળી રહી છે, જ્યાં પેટ્રોલનો દર રૂ. ૧૧૩.૭૭ અને ડીઝલનો ભાવ આશરે રૂ. ૧૦૦ પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે.
વાહનચાલકોએ આ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના માહોલમાં પોતાના માસિક બજેટને સંતુલિત રાખવા માટે આયોજન કરવું પડશે, કારણ કે ક્રૂડ ઓઇલની આ આંતરરાષ્ટ્રીય રમત ગમે ત્યારે ઘરેલું બજારમાં નવો ભડકો કરી શકે છે.
