તમારા ખિસ્સામાંથી સીધા ગાયબ થઈ રહ્યા છે લાખો રૂપિયા! મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો ખુલાસો!
આજના સમયમાં ભારતીય રોકાણકારોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પ્રત્યેનો ક્રેઝ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. પરંતુ, જ્યારે રોકાણ કરવાની વાત આવે ત્યારે દરેક વ્યક્તિ એક મોટા મૂંઝવણભર્યા પ્રશ્ન સામે આવીને ઊભી રહી જાય છે: “મારે ડાયરેક્ટ પ્લાન (Direct Fund) માં રોકાણ કરવું જોઈએ કે રેગ્યુલર પ્લાન (Regular Fund) માં?” હાલમાં જ બે મોટા ડિસ્કાઉન્ટ બ્રોકર્સ ‘ઝેરોધા’ (Zerodha) અને ‘ગ્રો’ (Groww) વચ્ચે આ વિષય પર શરૂ થયેલી ચર્ચાએ આ વિવાદને ફરીથી ગરમાવી દીધો છે. આ ચર્ચાના કારણે હવે સામાન્ય રોકાણકારો પણ વિચારતા થઈ ગયા છે કે શું પ્રોફેશનલ સલાહ માટે ઊંચી ફી ચૂકવવી યોગ્ય છે, કે પછી લાંબા ગાળાના વળતર (Returns) ને વધારવા માટે ઓછા ખર્ચવાળા ડાયરેક્ટ પ્લાન તરફ વળવું જોઈએ?
બ્રોકર્સ વચ્ચે કેમ શરૂ થયો વિવાદ?
આ આખો વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે ‘ગ્રો’ પ્લેટફોર્મે તેના સબ્સ્ક્રિપ્શન-આધારિત પ્લેટફોર્મ ‘Groww Prime’ દ્વારા રેગ્યુલર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પ્લાન્સ રજૂ કર્યા. આ પગલાની ઝેરોધાના સહ-સ્થાપક અને સીઈઓ (CEO) નિતિન કામથે આકરી ટીકા કરી હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જે પ્લેટફોર્મ પોતાને ‘લો-કોસ્ટ બ્રોકર’ (ઓછા ખર્ચવાળા બ્રોકર) તરીકે રજૂ કરે છે, તેમણે રોકાણકારોને વધુ ખર્ચાળ એવા રેગ્યુલર પ્લાન્સ તરફ ન ધકેલવા જોઈએ.
બીજી તરફ, ‘ગ્રો’ એ આ બાબતે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું કે, ડાયરેક્ટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ હજુ પણ તેમના પ્લેટફોર્મના મુખ્ય કેન્દ્રમાં છે. રેગ્યુલર પ્લાન્સ માત્ર એવા રોકાણકારો માટે લાવવામાં આવ્યા છે જેઓ રોકાણની સાથે સાથે એડવાઇઝરી સપોર્ટ (પ્રોફેશનલ સલાહ) મેળવવા માંગે છે. આ કોર્પોરેટ યુદ્ધ ભલે ચાલતું રહે, પરંતુ સામાન્ય ગ્રાહક માટે આ બંને વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત ‘એક્સપેન્સ રેશિયો’ (Expense Ratio – ફંડ મેનેજમેન્ટનો ખર્ચ) નો છે.
એક જ ફંડ, પણ વળતરમાં કેમ આવે છે આસમાન-જમીનનો તફાવત?
તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ડાયરેક્ટ અને રેગ્યુલર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ બંને એક જ સ્કીમમાં રોકાણ કરે છે. ફંડ મેનેજર પણ એક જ હોય છે અને તેઓ સમાન શેરોમાં તમારા પૈસા રોકે છે. પરંતુ, તેમની ખરીદીની રીત અને ખર્ચમાં મોટો તફાવત હોય છે.
-
ડાયરેક્ટ પ્લાન્સ (Direct Plans): આ પ્લાન્સ સીધા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપની (AMC) ની વેબસાઇટ પરથી અથવા કોઈ પણ કમિશન વગરના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી ખરીદી શકાય છે. આમાં વચગાળાના કોઈ એજન્ટ કે બ્રોકર હોતા નથી, તેથી તેનો એક્સપેન્સ રેશિયો ઘણો ઓછો હોય છે અને લાંબા ગાળે આ પ્લાન ખૂબ જ શાનદાર વળતર આપે છે.
-
રેગ્યુલર પ્લાન્સ (Regular Plans): આ પ્લાન્સ કોઈ બેંક, બ્રોકર, ડિસ્ટ્રીબ્યુટર અથવા ફાઇનાન્શિયલ એડવાઇઝર દ્વારા ખરીદવામાં આવે છે. આમાં એજન્ટને કમિશન ચૂકવવાનું હોવાથી તેનો એક્સપેન્સ રેશિયો (વાર્ષિક ખર્ચ) ઊંચો હોય છે. આ પ્લાન એવા લોકો માટે બેસ્ટ છે જેમને બજારની સમજ નથી અને તેઓ પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ માટે કોઈ પ્રોફેશનલની મદદ ઈચ્છે છે.
પહેલી નજરે, વાર્ષિક ખર્ચમાં માત્ર 0.5% થી 1% ટકાનો તફાવત બહુ નાનો લાગે છે. પરંતુ યાદ રાખો કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં વળતર ‘કમ્પાઉન્ડિંગ’ (વ્યાજ પર વ્યાજ) ની ગણતરીથી વધે છે. તેથી, 15, 20 કે 30 વર્ષ જેવા લાંબા ગાળાના રોકાણમાં આ નાનો દેખાતો તફાવત લાખો રૂપિયાના ખાડામાં ફેરવાઈ જાય છે.
ચાલો ગણિત સમજીએ: ૧ લાખ રૂપિયાનું ઉદાહરણ
ધારો કે કોઈ રોકાણકાર એક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમમાં એકસાથે (One-time) ૧ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે. આ ફંડ ખર્ચ બાદ કર્યા પહેલા વાર્ષિક 12% નું વળતર આપે છે.
હવે ધારી લો કે, ડાયરેક્ટ પ્લાનનો એક્સપેન્સ રેશિયો 0.7% છે, એટલે કે રોકાણકારને વાર્ષિક ચોખ્ખું વળતર 11.3% મળશે. બીજી તરફ, રેગ્યુલર પ્લાનનો એક્સપેન્સ રેશિયો કમિશન સાથે 1.7% છે, જેથી તેમાં રોકાણકારને ચોખ્ખું વાર્ષિક વળતર 10.3% જ મળશે.
આ નાનકડા 1% ના તફાવતની લાંબા ગાળે શું અસર થાય છે, તે નીચેના ટેબલ પરથી સમજો:
| રોકાણનો સમયગાળો | ડાયરેક્ટ પ્લાન (11.3% વળતર) | રેગ્યુલર પ્લાન (10.3% વળતર) | વળતરમાં ચોખ્ખો તફાવત (નુકસાન) |
| 10 વર્ષ પછી | ₹ 2.92 લાખ | ₹ 2.67 લાખ | ₹ 25,000 |
| 20 વર્ષ પછી | ₹ 8.52 લાખ | ₹ 7.10 લાખ | ₹ 1.42 લાખ |
| 30 વર્ષ પછી | ₹ 24.80 લાખ | ₹ 18.90 લાખ | ₹ 5.90 લાખ |
ઉપરના આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે જે ૧ ટકાનો તફાવત શરૂઆતમાં નજીવો લાગતો હતો, તે ત્રણ દાયકા (30 વર્ષ) ના અંતે 5.90 લાખ રૂપિયાનો મોટો આંચકો આપે છે! તમે કંઈ પણ કર્યા વિના માત્ર કમિશન પેટે જ લાખો રૂપિયા ગુમાવી બેસો છો.
તમારા માટે કયો પ્લાન શ્રેષ્ઠ છે?
આ ગણિત જોયા પછી મોટાભાગના લોકો એમ જ કહેશે કે ડાયરેક્ટ પ્લાન જ લેવાય. પરંતુ સિક્કાની બીજી બાજુ પણ છે. જો તમે એવા રોકાણકાર છો જે બજારના ઉતાર-ચઢાવને સમજે છે, જાતે ફંડ રિસર્ચ કરી શકે છે અને નિયમિત પોર્ટફોલિયો ટ્રેક કરી શકે છે, તો તમારા માટે ડાયરેક્ટ પ્લાન જ અમૃત સમાન છે.
પરંતુ, જો તમારી પાસે સમય નથી, અથવા શેરબજારનું બિલકુલ જ્ઞાન નથી અને તમે ખોટા ફંડમાં રોકાણ કરીને નુકસાન કરવા કરતાં કોઈ નિષ્ણાતની સલાહથી સાચી જગ્યાએ પૈસા રોકવા માંગો છો, તો રેગ્યુલર પ્લાન તમારા માટે યોગ્ય છે. કારણ કે ખોટા ફંડમાં ડાયરેક્ટ રોકાણ કરવા કરતાં, સારા ફંડમાં થોડું કમિશન આપીને રોકાણ કરવું વધુ હિતાવહ છે. આખરે, નિર્ણય તમારા જ્ઞાન અને સમય પર નિર્ભર કરે છે.
