મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધના ભણકારા: ચીન પ્રવાસથી પરત ફરતા જ ટ્રમ્પ લાલચોળ, તેહરાનને આપ્યું આખરી અલ્ટીમેટમ
વૈશ્વિક રાજકારણ અને મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધગ્રસ્ત મેદાનમાંથી આ સમયના સૌથી મોટા અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. ચીનના હાઈ-પ્રોફાઈલ પ્રવાસ પરથી પરત ફરેલા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અત્યંત ગુસ્સામાં અને આક્રમક મૂડમાં દેખાઈ રહ્યા છે. બેઇજિંગથી પરત ફરતાની સાથે જ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથે ફોન પર અંદાજે ૩૦ મિનિટ કરતાં વધુ સમય સુધી અત્યંત ગુપ્ત અને વ્યૂહાત્મક ચર્ચા કરી છે.
આ હાઈ-લેવલ વાતચીત બાદ અમેરિકાએ ઈરાનને ખુલ્લી ધમકી આપતા સ્પષ્ટ અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે કે—”તેહરાન માટે હવે સમય પૂરો થઈ રહ્યો છે, કાં તો શરતો માનો અથવા મોટી લશ્કરી કાર્યવાહીનો સામનો કરવા તૈયાર રહો.” આ અઠવાડિયે જ ઈરાન સાથે ફરીથી ભયાનક યુદ્ધ ફાટી નીકળે તેવા અહેવાલો વચ્ચે બંને નેતાઓની આ મુલાકાતે વૈશ્વિક સ્તરે હલચલ મચાવી દીધી છે.
ઇઝરાયેલની મંત્રીમંડળ બેઠક પહેલાં ટ્રમ્પનો ફોન: શું થશે હુમલો?
ઇઝરાયેલી રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને પીએમ નેતન્યાહૂ વચ્ચેની આ મહત્વપૂર્ણ વાતચીત બરાબર એ સમયે થઈ જ્યારે ઇઝરાયેલની ઉચ્ચ સ્તરીય સુરક્ષા કેબિનેટ (Security Cabinet) ની નિર્ણાયક બેઠક શરૂ થવાની હતી. આ અડધા કલાકના મંથન દરમિયાન ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને પોતાના ચીન પ્રવાસના ગર્ભિત પરિણામો વિશે માહિતગાર કર્યા હતા અને ઈરાન વિરુદ્ધ આગામી સૈન્ય રોડમેપ પર ચર્ચા કરી હતી.
એક વરિષ્ઠ ઇઝરાયેલી અધિકારીએ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા એજન્સી ‘ynet’ ને જણાવ્યું કે, ઈરાન પર સીધો લશ્કરી હુમલો કરવાનો મુદ્દો હજુ સંપૂર્ણપણે ઉકેલાયો નથી અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ આખરી નિર્ણય લેતા પહેલાં તમામ પાસા ચકાસી રહ્યા છે. જો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈરાન સામે નવેસરથી લશ્કરી મોરચો ખોલવાનો આખરી નિર્ણય લેશે, તો ઇઝરાયેલે આ યુદ્ધમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવો પડશે અને મોખરે રહીને લડવું પડશે.
અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીઓનો દાવો: તેહરાનની છેતરપિંડીથી ટ્રમ્પ નારાજ
અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત ન્યૂઝ ચેનલ ‘ફોક્સ ન્યૂઝ’ (Fox News) ના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનની પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવાની છૂપી મહત્વાકાંક્ષા અને વોશિંગ્ટનની માંગણીઓનો સતત અસ્વીકાર કરવાના કારણે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની ધીરજ ખૂટી ગઈ છે. મધ્ય પૂર્વમાં સક્રિય આંતરરાષ્ટ્રીય ગુપ્તચર સંસ્થાઓના સત્તાવાર મૂલ્યાંકન અનુસાર, ઈરાનને પણ હવે અહેસાસ થઈ ગયો છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ગમે તે ઘડીએ તેના પર ઘાતક મિસાઇલ કે સૈન્ય હુમલાનો આદેશ આપી શકે છે.
આ જ ભયના કારણે તેહરાન અત્યારે જાણીજોઈને વાટાઘાટોમાં વિલંબ કરવાની અને વૈશ્વિક સમુદાયને છેતરવાની વ્યુહરચના અપનાવી રહ્યું છે, જેથી અમેરિકાના સંભવિત સૈન્ય હુમલાના પ્લાનને જટિલ અને દિશાહીન બનાવી શકાય. પરંતુ ટ્રમ્પે આ વિલંબ નીતિને નકારીને આરપારની લડાઈના સંકેત આપ્યા છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ૫ આકરી શરતો: ઈરાન શરણાગતિ સ્વીકારશે?
ઈરાનની સત્તાવાર ન્યૂઝ એજન્સી ‘ફાર્સ’ (Fars News Agency) ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ યુદ્ધ ટાળવા માટે ઈરાન સમક્ષ ૫ એવી આકરી અને કડક શરતો મૂકી દીધી છે, જે ઈરાનને ઘૂંટણિયે બેસવા મજબૂર કરી શકે છે:
૧. કોઈ આર્થિક વળતર નહીં: અમેરિકાના અગાઉના આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો અને નીતિઓના કારણે ઈરાનને જે અબજો ડોલરનું નુકસાન થયું છે, તેના માટે વોશિંગ્ટન કોઈ જ આર્થિક વળતર (Compensation) આપશે નહીં.
૨. યુરેનિયમ સોંપવાનો આદેશ: ઈરાને અત્યાર સુધી પ્રોસેસ કરેલું પોતાનું આશરે ૪૦૦ કિલોગ્રામ જેટલું સમૃદ્ધ યુરેનિયમ (Enriched Uranium) તાત્કાલિક અમેરિકાની સેનાને સોંપવું પડશે.
૩. પરમાણુ મથકો પર પ્રતિબંધ: ઈરાન પોતાના દેશમાં માત્ર એક જ પરમાણુ સુવિધા (Nuclear Facility) ને મર્યાદિત સંશોધન માટે ચાલુ રાખી શકશે, બાકીના તમામ પ્લાન્ટ તાત્કાલિક સીલ કરવા પડશે.
૪. જપ્ત સંપત્તિ મુક્ત કરવાનો ઇનકાર: અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોમાં ફ્રીઝ (સ્થિર) કરવામાં આવેલી ઈરાનની વિદેશી સંપત્તિનો ૨૫ ટકા હિસ્સો પણ મુક્ત કરવાનો વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
૫. સંપૂર્ણ શાંતિ અને વાટાઘાટો: ઈરાને અલગ-અલગ સંગઠનો (પ્રોક્સીઝ) દ્વારા ચલાવવામાં આવતા તમામ મોરચાઓ પર યુદ્ધનો અંત લાવીને અમેરિકાની નજર હેઠળ જ શાંતિ વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવી પડશે.
અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની આ સંયુક્ત વ્યુહરચના અને ટ્રમ્પની કડક શરતોથી મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો છે. જો ઈરાન આ પાંચ શરતો સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરશે, તો આગામી થોડા જ દિવસોમાં અખાતી દેશોમાં એક નવું અને ભયાનક લોહિયાળ પ્રકરણ શરૂ થઈ શકે છે, જેની અસર સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર અને ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાય પર પડશે.
