“ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્રો નહીં મેળવે”, ઓવલ ઓફિસની બહારથી ટ્રમ્પનો તેહરાનને લલકાર.
વિશ્વ જ્યારે બે મહાશક્તિઓ વચ્ચેના સીધા યુદ્ધની દહેશતમાં છે, ત્યારે ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ વ્હાઇટ હાઉસના ઓવલ ઓફિસની બહારથી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એવી જાહેરાત કરી છે જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદમાં ૨૧ કલાક ચાલેલી શાંતિ મંત્રણાઓ કોઈ પણ પરિણામ વગર પૂરી થયાના ગણતરીના કલાકોમાં જ, ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાને પોતે જ અમેરિકાનો સંપર્ક સાધ્યો છે.
૧. ઈરાન તરફથી ‘સમજોતા’ માટે કોલ?
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, સોમવારે મોડી રાત્રે તેહરાન તરફથી વ્હાઇટ હાઉસને મંત્રણા માટે વિનંતી કરવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પે પત્રકારોને જણાવ્યું કે, “ઇસ્લામાબાદમાં મંત્રણા નિષ્ફળ ગયા પછી અને અમારી નાકાબંધીની અસર દેખાવાનું શરૂ થતા જ ઈરાને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો સંપર્ક કર્યો છે. તેઓએ ફોન કર્યો છે અને તેઓ કોઈપણ કિંમતે સોદો કરવા ઈચ્છે છે.” ટ્રમ્પનો આ દાવો સૂચવે છે કે અમેરિકાની આર્થિક અને સૈન્ય ભીંસની અસર ઈરાનના શાસન પર પડી રહી છે.
૨. પરમાણુ શસ્ત્રો: અમેરિકાની અંતિમ લક્ષ્મણ રેખા
ટ્રમ્પે પોતાની શરતો સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું કે આ વખતે કોઈપણ કરાર અડધો-પડધો નહીં હોય. “ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર મેળવી શકશે નહીં. આ અમારો મુખ્ય વિવાદ છે. જો તેઓ તેમની પરમાણુ ક્ષમતા જાળવી રાખવાની જીદ કરશે, તો કોઈ સોદો શક્ય નથી.” અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ઈરાન પાસેથી પરમાણુ સામગ્રી પાછી ખેંચી લેવા માંગે છે. ટ્રમ્પે આત્મવિશ્વાસ સાથે ઉમેર્યું કે, “મને સંપૂર્ણ ખાતરી છે કે તેઓ આ વખતે સંમત થશે, કારણ કે તેમની પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી.”
૩. નૌકાદળ નાકાબંધી અને બ્લેકમેલિંગનો અંત
લશ્કરી મોરચે, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ટ્રમ્પે પુષ્ટિ આપી છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવી ગઈ છે. ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં કહ્યું, “અમે કોઈપણ દેશને દુનિયાને બ્લેકમેલ કરવાની કે ખંડણી ઉઘરાવવાની મંજૂરી આપી શકીએ નહીં. તેઓ શાબ્દિક રીતે વિશ્વને બ્લેકમેલ કરી રહ્યા છે, પણ અમે એવું થવા દઈશું નહીં.” આ નાકાબંધીનો હેતુ ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર પાછા લાવવા અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં સ્થિરતા સ્થાપિત કરવાનો છે.
૪. યુદ્ધવિરામ અને ભવિષ્યની દહેશત
જ્યારે ટ્રમ્પને પૂછવામાં આવ્યું કે જો યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થાય ત્યાં સુધી કોઈ સોદો નહીં થાય તો શું થશે? તેના પર તેમણે ટૂંકો પણ ગંભીર જવાબ આપ્યો: “તે ઈરાન માટે સારું રહેશે નહીં.” આ નિવેદન સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે અમેરિકા જો મંત્રણા નિષ્ફળ જશે તો મોટા લશ્કરી હુમલા માટે પણ તૈયાર છે.
૫. ઈરાનનું મૌન અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના સવાર સુધી તેહરાન તરફથી ટ્રમ્પના આ દાવા પર કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી. જોકે, ઈરાની મીડિયામાં અમેરિકાની નાકાબંધીને ‘દરિયાઈ લૂંટ’ ગણાવવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, વિશ્વના દેશો આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે કે શું ખરેખર મંત્રણાનો બીજો રાઉન્ડ શરૂ થશે કે પછી પર્શિયન ગલ્ફમાં તોપો ગર્જશે.
૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો દિવસ ઈતિહાસમાં એક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. જો ટ્રમ્પનો દાવો સાચો હોય અને ઈરાન ખરેખર શરતો માનવા તૈયાર થાય, તો મધ્ય પૂર્વમાં એક નવા યુગની શરૂઆત થઈ શકે છે. પરંતુ જો આ માત્ર રાજકીય દબાણની રમત હશે, તો આવનારા દિવસો સમગ્ર વિશ્વ માટે અત્યંત ભયાનક સાબિત થઈ શકે છે.
