ફિફા વર્લ્ડ કપ ૨૦૨૬: ૪૦ વર્ષીય ગોલકીપર વોઝિન્હાની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ અને આંસુ પાછળનું દર્દ
૨૦૨૬ના ફિફા વર્લ્ડ કપમાં ફૂટબોલ જગતને એક એવી ક્ષણ જોવા મળી જે ઇતિહાસના પાના પર સુવર્ણ અક્ષરે અંકાઈ ગઈ છે. એક નાનકડા દેશ કેપ વર્ડે (Cape Verde) એ ફૂટબોલની મહાસત્તા ગણાતા ૨૦૧૦ના વર્લ્ડ કપ ચેમ્પિયન સ્પેનને ગોલ રહિત ડ્રો પર રોકીને આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી હતી. ગ્રુપ જી (Group G) ની આ મેચ પૂરી થતાં જ કેપ વર્ડેના ૪૦ વર્ષીય ગોલકીપર વોઝિન્હા (Vozinha) મેદાન પર જ ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડ્યા હતા. શરૂઆતમાં દુનિયાને લાગ્યું કે આ આંસુ એક ઐતિહાસિક સફળતાની ખુશીના છે, પરંતુ મેચ પછી વોઝિન્હાએ જે ખુલાસો કર્યો તેણે ફૂટબોલ પ્રેમીઓના હૃદય કંપાવી દીધા. આ આંસુ માત્ર જીતના નહોતા, પણ એક દીકરાના દિલની એ લાચારીના હતા કે જે તેના જીવનની સૌથી મોટી ક્ષણે પોતાની માતાને સ્ટેડિયમમાં ન જોઈ શક્યો.
સ્પેન સામે વોઝિન્હાની દિવાલ: એક અદભુત પ્રદર્શન
આ મેચમાં સ્પેનના આક્રમક ખેલાડીઓ સામે ૪૦ વર્ષના વરિષ્ઠ ગોલકીપર વોઝિન્હા એક અજેય દિવાલ બનીને ઊભા રહી ગયા હતા. તેમણે મેચ દરમિયાન એક પછી એક એમ સનસનાટીભર્યા ૭ શાનદાર બચાવ (Saves) કર્યા. સ્પેનના મજબૂત ફોરવર્ડ લાઇનના દરેક પ્રહારને વોઝિન્હાએ નિષ્ફળ બનાવ્યા. આ સાથે જ તેઓ ફિફા વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં પદાર્પણ કરનારા બીજા સૌથી મોટી ઉંમરના ગોલકીપર બની ગયા છે. તેમની આ જાદુઈ રમતને કારણે જ કેપ વર્ડે જેવી અન્ડરડોગ ટીમ સ્પેન સામે ડ્રો મેચ રમી શકી. મેચ પૂરી થતાં જ તેમને ‘મેન ઓફ ધ મેચ’ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, પણ આ મોટી ઉપલબ્ધિ વચ્ચે પણ વોઝિન્હા પોતાનું સાચું દર્દ છુપાવી શક્યા નહીં.
વિઝાની સમસ્યા અને માતાની ગેરહાજરી: રડી પડવાનું સાચું કારણ
મેચ બાદ પત્રકારો સાથે વાત કરતા વોઝિન્હા ભારે હૃદયે ભાવુક થઈ ગયા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે તેમની માતા અને પરિવારના અન્ય સભ્યો આ ઐતિહાસિક ટૂર્નામેન્ટ જોવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (US) આવી શક્યા નથી. અમેરિકાના કડક વિઝા નિયમો અને વિઝા પ્રક્રિયામાં થયેલા વિલંબને કારણે તેમની માતાને મુસાફરી કરવાની મંજૂરી મળી શકી નહીં.
તેમણે પત્રકારોને જણાવ્યું:
“હું રમત પૂરી થયા પછી એટલા માટે રડી પડ્યો કારણ કે હું નાનો હતો ત્યારે મારા દાદા-દાદી સાથે મોટો થયો હતો, અને તેઓ આજે આ દુનિયામાં નથી કે આ ક્ષણ જોઈ શકે. મારી માતા, જે મારી સૌથી મોટી તાકાત છે, તે વિઝાની ગંભીર સમસ્યા અને તેના માટે ચૂકવવા પડતા ભારે ખર્ચને કારણે અહીં આવી શકી નહીં. અમે તમામ પ્રયત્નો કર્યા પરંતુ સમયસર વિઝા મેળવી શક્યા નહીં.”
૨૫ વર્ષની ઉંમરે શરૂઆતથી ૪૦ વર્ષે વર્લ્ડ કપ સુધીની સંઘર્ષગાથા
વોઝિન્હાએ પોતાના જીવનના સંઘર્ષને યાદ કરતા કહ્યું કે તેમનો ફૂટબોલ પ્રવાસ ક્યારેય આસાન નહોતો. તેમણે ૨૦૧૨માં ૨૫ વર્ષની ઉંમરે વ્યાવસાયિક (Professional) ફૂટબોલ રમવાની શરૂઆત કરી હતી, જે સામાન્ય રીતે ઘણી મોડી ઉંમર ગણાય છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે ઘણી વખત મુશ્કેલીઓથી હારીને તેમણે ફૂટબોલ છોડી દેવાનો વિચાર કર્યો હતો, પરંતુ મનમાં એક જ સપનું હતું દેશ માટે વર્લ્ડ કપ રમવું.
પોતાની સફળતાનો શ્રેય ટીમને આપતા તેમણે ઉમેર્યું:
“મેં આ એક ક્ષણ માટે મારું આખું જીવન દાવ પર લગાવી દીધું છે. આજે હું ૪૦ વર્ષનો છું અને મારું સપનું પૂરું થયું છે. ભલે મને ‘મેન ઓફ ધ મેચ’ મળ્યો હોય, પરંતુ આ એવોર્ડ મારા તમામ સાથી ખેલાડીઓ માટે છે, કારણ કે તેમના વિના આ અશક્ય હતું. હું મારા દેશ કેપ વર્ડે અને અહીંના લોકો માટે મારું સર્વસ્વ આપવાનું ચાલુ રાખીશ.”
૨૦૨૬ વર્લ્ડ કપ અને યુએસ વિઝાનો વધતો જતો વિવાદ
વોઝિન્હાની આ કહાની કોઈ એકલદોકલ ઘટના નથી. ૨૦૨૬નો ફિફા વર્લ્ડ કપ, જે અમેરિકા, કેનેડા અને મેક્સિકો દ્વારા સંયુક્ત રીતે યોજાઈ રહ્યો છે, તેમાં અમેરિકાના વિઝા નિયમો ખેલાડીઓ, અધિકારીઓ અને પ્રશંસકો માટે મોટી મુશ્કેલી સાબિત થઈ રહ્યા છે. વિઝા પ્રક્રિયામાં અતિશય વિલંબ, કડક મુસાફરી પ્રતિબંધો અને એન્ટ્રી ઈશ્યુને કારણે આ આખી ટૂર્નામેન્ટ વિવાદોના ઘેરામાં આવી ગઈ છે.
તાજેતરમાં જ સામે આવેલા અહેવાલો મુજબ, ઈરાની ફૂટબોલ ફેડરેશનના સભ્યોને અમેરિકામાં પ્રવેશ આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દેવાયો હતો. આટલું જ નહીં, સોમાલિયાના પ્રખ્યાત ફિફા રેફરી ઓમર અબ્દુલકાદિર આર્ટન પાસે સત્તાવાર અને માન્ય વિઝા હોવા છતાં, તેમને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના એરપોર્ટ પરથી જ પ્રવેશ આપવાની ના પાડી દેવામાં આવી હતી. આ પ્રકારની ઘટનાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અમેરિકાની યજમાની સામે અનેક સવાલો ઉભા કર્યા છે.
ફિફા (FIFA) ની લાચારી અને પ્રમુખનું નિવેદન
આ વધતા જતા વિવાદો અને આક્રોશ વચ્ચે ફૂટબોલની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ફિફા (FIFA) એ પોતાનો હાથ અધ્ધર કરી લીધો છે. ફિફાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિઝા આપવા કે ન આપવા તે સંપૂર્ણપણે યજમાન દેશની સાર્વભૌમ નીતિ અને કાયદાનો વિષય છે, જેમાં ફિફા કોઈ દખલગીરી કરી શકે નહીં.
“દરેક બાબત પર અમારું નિયંત્રણ હોતું નથી. દેશોના પોતાના સુરક્ષા અને વિઝાના નિયમો હોય છે. અત્યારે કદાચ આ વિવાદો વચ્ચે દરેક માટે શાંત રહેવું અને રમત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જ વધુ સારું રહેશે.”
