આજે કલંક ચતુર્થી પર ચંદ્ર દોષથી બચવા માટે આ નિયમોનું ચોક્કસ કરો પાલન
સનાતન ધર્મમાં મનાવવામાં આવતા તમામ તહેવારોમાં ગણેશોત્સવનું સ્થાન અત્યંત ખાસ અને ઉત્સાહથી ભરેલું હોય છે. ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષની ચતુર્થી તિથિથી શરૂ થતો આ મહાપર્વ વિઘ્નહર્તા ભગવાન ગણેશના જન્મોત્સવ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આજે ૧૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ આખો દેશ ગણેશ ચતુર્થીનો આ પવિત્ર તહેવાર ખૂબ જ ધામધૂમથી મનાવી રહ્યો છે. ઘર-ઘરમાંથી લઈને ભવ્ય પંડાલો સુધી બાપ્પાની સ્થાપના થઈ ચૂકી છે અને આખું વાતાવરણ ગણેશ વંદનાથી ગુંજી રહ્યું છે. આ વિશેષ ગણેશ ચતુર્થી શ્રેણીમાં આજે અમે તમને એક એવી રસપ્રદ અને પ્રેરણાદાયી પૌરાણિક કથા વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેની પાછળ ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે ચંદ્રમાને ન જોવાની સખત પરંપરા જોડાયેલી છે. આવો જાણીએ કે આખરે કેમ ચંદ્રદેવ પર ભડક્યા હતા ગજાનન અને શું છે તેની પાછળનો આખો ઇતિહાસ.
જ્યારે લંબોદરને પડતા જોઈને હસી પડ્યા હતા અંહકારમાં ડૂબેેલા ચંદ્રદેવ
હિન્દુ પૌરાણિક ગ્રંથો અને પુરાણોમાં ભગવાન ગણેશની મહિમા, તેમના સ્વરૂપ અને તેમની લીલાઓના અનેક મનમોહક પ્રસંગો મળે છે. આમાંથી જ એક અત્યંત પ્રખ્યાત ઘટના ગણેશ ચતુર્થીની માન્યતાઓ સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી છે. કથા અનુસાર, એકવારની વાત છે જ્યારે વિઘ્નહર્તા ભગવાન ગણેશ પોતાના મોદક રૂપી પ્રિય ભોજનનો આનંદ લીધા પછી પોતાના નાના એવા વાહન મૂષક (ઉંદર) પર સવાર થઈને ક્યાંક જઈ રહ્યા હતા.
ગણેશજીનું શરીર વિશાળ અને ભારે-ભરખમ હતું, જ્યારે તેમનું વાહન મૂષક આકારમાં અત્યંત નાનું હતું. રસ્તામાં કોઈ કારણસર મૂષકનું સંતુલન અચાનક ડગમગી ગયું અને તે લથડાઈને નીચે પડી ગયું. આ અણધારી ઘટનાના કારણે ભારે-ભરખમ શરીર વાળા ભગવાન ગણેશ પણ સંતુલન ગુમાવી બેઠા અને મૂષક સાથે જ જમીન પર ધડાકાભેર પટકાયા. તે સમયે આકાશમાં વિહરણ કરી રહેલા ચંદ્રદેવે જ્યારે ગજાનનજીને આ સ્થિતિમાં પડેલા જોયા, ત્યારે તેઓ પોતાની હાસ્ય પર કાબૂ ન રાખી શક્યા અને મોટે-મોટેથી ઉપહાસ ઉડાવતા તેમની મજાક બનાવવા લાગ્યા. ચંદ્રદેવને પોતાની પરમ સુંદરતા, દેવત્વ અને ચમક પર ખૂબ જ અભિમાન હતું, અને કદાચ આ જ અહંકારમાં તેઓ ભૂલી ગયા હતા કે તેઓ ત્રિભુવનના સ્વામી સામે ઊભા છે.
જ્યારે બાપ્પાના ક્રોધથી આખા બ્રહ્માંડમાં છવાઈ ગયું હતું અંધારું
ચંદ્રદેવનો આ ઉપહાસ ભરેલો અને અહંકારી વ્યવહાર ભગવાન ગણેશને બિલકુલ રાસ ન આવ્યો. લંબોદરને ચંદ્રદેવની આ હરકત પર તીવ્ર ક્રોધ આવી ગયો. પોતાના અપમાનથી આહત થઈને ક્રોધિત મુદ્રામાં ગણેશજીએ તત્કાલ ચંદ્રમાને શ્રાપ આપી દીધો કે જે પોતાની સુંદર ચાંદની અને રૂપ પર તને આટલો ગર્વ છે, આજ પછી તારું તે બધું જ તેજ અને સૌંદર્ય નષ્ટ થઈ જશે અને તું હંમેશાં માટે કાળા અંધકારમાં વિલીન થઈ જઈશ.
ભગવાન ગણેશના મુખમાંથી જેવો આ શ્રાપ નીકળ્યો, તેની અસર તરત જ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં દેખાવા લાગી. ચંદ્રમાનો પ્રકાશ પળભરમાં ક્ષીણ થઈ ગયો અને આખા આકાશમાં ઘાટો અંધકાર છવાઈ ગયો. ચંદ્રમા વગર ચારેય તરફ હાહાકાર મચી ગયો અને દેવતાઓ પણ ચિંતિત થઈ ગયા.
દયાલુ બાપ્પાએ આ રીતે મર્યાદિત કર્યો પોતાના શ્રાપનો પ્રભાવ
પોતાની આ ભૂલનો અહેસાસ થતાં જ ચંદ્રદેવ ઘબરાઈ ગયા. તેઓ તુરંત પોતાની ભૂલ સ્વીકારતા લંબોદરના શરણે આવ્યા અને હાથ જોડીને વિલાપ કરવા લાગ્યા. તેમણે ક્ષમા માંગતા કહ્યું, “હે દુઃખહર્તા! મારાથી બહુ મોટી ભૂલ થઈ ગઈ છે. મેં આપના સ્વરૂપનો ઉપહાસ કરીને ભયંકર અપરાધ કર્યો છે. જો મારી ચાંદની હંમેશાં માટે સમાપ્ત થઈ ગઈ, તો મારું આખું અસ્તિત્વ જ મટી જશે. પ્રભુ, મારા પર દયા કરો અને મને આ શ્રાપમાંથી મુક્તિ અપાવો.”
ભક્તવત્સલ અને દયાલુ ભગવાન ગણેશએ ચંદ્રદેવની વિનમ્ર પ્રાર્થના અને તેમનો સાચો પશ્ચાતાપ જોઈને પોતાનો ક્રોધ શાંત કર્યો. જો કે તેઓ પોતાના આપેલા શ્રાપને પૂરી રીતે પાછા તો નહોતા લઈ શકતા, પરંતુ તેમણે તેના પ્રભાવને મર્યાદિત અવશ્ય કરી દીધો. બાપ્પાએ ચંદ્રમાને કહ્યું કે મહિનામાં એક પક્ષ (કૃષ્ણ પક્ષ) માં તેમનો પ્રકાશ પૂરી રીતે ક્ષીણ એટલે કે ગાયબ રહેશે, પરંતુ શુક્લ પક્ષમાં તેમનું તેજ ધીમે-ધીમે પાછું વધશે. આ ઉપરાંત સમાજમાં તેમની પૂજા પણ થશે અને તેમને તેમનો આદર પ્રાપ્ત રહેશે. ત્યારથી જ ચંદ્રમાનું ઘટવું અને વધવું આ જ પૌરાણિક પ્રસંગ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.
જો ભૂલથી ચંદ્ર દર્શન થઈ જાય, તો શું ઉપાય કરવો?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અને લોક પરંપરાઓ અનુસાર, આજે — એટલે કે ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે — ચંદ્રને જોવાનું સખત રીતે ટાળવું જોઈએ. એવી માન્યતા છે કે જે કોઈ વ્યક્તિ આ દિવસે ચંદ્રના દર્શન કરે છે, તેને ખોટા આરોપો અથવા સામાજિક બદનામીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જો અજાણતા કે ભૂલથી તમારી નજર ચંદ્ર પર પડી જાય, તો ગભરાવાની બિલકુલ જરૂર નથી. આના ઉપાય તરીકે, તરત જ તમારા ઘરના પૂજા-સ્થળ પર જઈને નિર્ધારિત વિધિ-વિધાન અનુસાર ભગવાન ગણેશની પૂજા કરો, સાચા હૃદયથી તેમની ક્ષમા યાચના કરો અને તેમના મંત્રોનો જાપ કરો.
આ ઉપરાંત, આ સંદર્ભમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સાથે જોડાયેલી ‘સ્યમંતક મણિ’ ની કથાનું સ્મરણ કરવું પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણ અનુસાર, એકવાર ભગવાન કૃષ્ણ પર પણ સ્યમંતક મણિ ચોરી કરવાનો ખોટો આક્ષેપ લાગી ગયો હતો, જેની પાછળ ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે ચંદ્ર દર્શનને જ મુખ્ય કારણ માનવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં સત્ય સામે આવતા તેઓ આ કલંકથી મુક્ત થયા હતા. તેથી આ કથાનું શ્રવણ કરવાથી માનસિક શાંતિ મળે છે અને દરેક પ્રકારના ખોટા અપયશથી મુક્તિ મળે છે.
