12 દિવસના મહાપર્વ બાદ આજે ભીની આંખોથી થશે બાપ્પાનું વિસર્જન, જાણો શુભ મુહૂર્ત
ગણેશ ચતુર્થીના પાવન પર્વ સાથે શરૂ થયેલું 12 દિવસીય ગણેશોત્સવ હવે તેના અંતિમ ચરણમાં છે. આજે એટલે કે શુક્રવાર, 25 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ અનંત ચતુર્દશીનું પાવન પર્વ છે અને તેની સાથે જ બાપ્પાને વિદાય આપવાનો દિવસ એટલે કે ગણેશ વિસર્જન પણ છે.
આ વર્ષે બાપ્પાનો આ ઉત્સવ 10 નહીં પરંતુ પૂરા 12 દિવસનો રહ્યો, જેનાથી ભક્તોને પોતાના પ્રિય ભગવાન ગણેશની સેવા કરવાનો થોડો વધુ સૌભાગ્ય મળ્યો. આજે અનંત ચતુર્દશીના દિવસે જ્યાં એક તરફ ભક્તો પોતાના આરાધ્યને વિદાય આપશે, તો બીજી તરફ ભગવાન વિષ્ણુના અનંત સ્વરૂપની પૂજા કરી રક્ષા સૂત્ર (અનંત સૂત્ર) પણ બાંધશે. આવો જાણીએ આજના તમામ શુભ મુહૂર્ત, વિસર્જનની વિધિ અને જરૂરી નિયમો.

અનંત ચતુર્દશી 2026: તારીખ અને સમય
ચતુર્દશી તારીખ પ્રારંભ: 24 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 11:18 વાગ્યે
ચતુર્દશી તારીખ સમાપ્ત: 25 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 11:06 વાગ્યે
વ્રત અને વિસર્જનની તારીખ: 25 સપ્ટેમ્બર 2026 (શુક્રવાર)
ગણેશ વિસર્જન 2026: શુભ મુહૂર્ત
વિસર્જન માટે દિવસભરમાં અનેક શુભ ચોઘડિયા અને લગ્નનાં મુહૂર્ત મળી રહ્યા છે, જેમાં તમે તમારી અનુકૂળતા મુજબ બાપ્પાને વિદાય આપી શકો છો:
પ્રાતઃકાળ (ચર, લાભ, અમૃત): સવારે 06:11 વાગ્યેથી સવારે 10:42 વાગ્યે સુધી
બપોર પછી (શુભ): બપોરે 12:13 વાગ્યેથી બપોરે 01:44 વાગ્યે સુધી
બપોર પછી (ચર): સાંજે 04:45 વાગ્યેથી સાંજે 06:15 વાગ્યે સુધી
રાત્રિ (લાભ): રાત્રે 09:14 વાગ્યેથી રાત્રે 10:44 વાગ્યે સુધી
ગણેશ વિસર્જનની સરળ અને સચોટ વિધિ
બાપ્પાને વિદાય આપવી એ હૃદયને થોડું ભારે કરી દેતી ક્ષણ છે, તેમ છતાં નિર્ધારિત વિધિઓ અનુસાર તેમને વિદાય આપવી એ આપણી પરંપરા છે. નીચેના પગલાં અનુસરો:
અંતિમ પૂજા (ઉત્તર પૂજા): વિસર્જન પહેલાં, સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. ‘ષોડશોપચાર’ (૧૬-પગલાંની વિધિ) પદ્ધતિ અથવા સામાન્ય વિધિ દ્વારા બાપ્પાની પૂજા કરો. સિંદૂર, અક્ષત (આખા ચોખા), દૂર્વા ઘાસ અને ફૂલોની માળા અર્પણ કરો; સાથે જ મોદક કે લાડુ જેવો ભોગ (પવિત્ર નૈવેદ્ય) પણ ધરાવો.
આરતી અને ક્ષમા યાચના: કપૂર પ્રગટાવીને શ્રદ્ધાપૂર્વક આરતી કરો. પૂજા દરમિયાન જો કોઈ ભૂલ કે ત્રુટિ થઈ હોય, તો હાથ જોડીને બાપ્પા પાસે ક્ષમા માગો.
પાથેય (પ્રવાસનું ભોજન) પોટલી: ભગવાનને વિદાય આપતા પહેલાં, લાલ કે પીળા રંગના નાના કપડામાં ચોખાના દાણા (અક્ષત), પાંચ પ્રકારના સૂકા મેવા (પંચમેવા), એક મોદક, એક સોપારી અને થોડી દક્ષિણા (ભેટ) રાખીને એક પોટલી બનાવો. આને બાપ્પા માટે ‘પાથેય’ (યાત્રા માટેની સામગ્રી) માનવામાં આવે છે અને તેને મૂર્તિની પાસે મૂકવામાં આવે છે.
મનોકામના કહો: વિસર્જન પહેલા બાપ્પાની પ્રતિમાને હળવી આગળની તરફ ખસેડો (જેને પ્રતીકાત્મક પ્રસ્થાન માનવામાં આવે છે) અને તેમના જમણા કાનમાં ધીમેથી તમારી મનોકામના કહો.
જયકારા સાથે પ્રસ્થાન: પરિવારના તમામ સભ્યો મળીને પૂરા સન્માન અને શ્રદ્ધા સાથે મૂર્તિને ઉપાડો. “ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, અગલે બરસ તું જલ્દી આ ” ના જયકારા સાથે વિસર્જન સ્થળ તરફ આગળ વધો.
વિસર્જન: કોઈ પવિત્ર નદી, તળાવમાં અથવા તો ઘરે જ કોઈ મોટા સાફ વાસણ કે કુંડમાં પાણી ભરીને ઇકો-ફ્રેન્ડલી પ્રતિમાને શ્રદ્ધાપૂર્વક વિસર્જિત કરો. વિસર્જન સમયે એકવાર ફરી કપૂરથી આરતી કરો.
ચોકીનું વિશેષ ધ્યાન: જે લાકડા કે પાટલાની ચોકી પર બાપ્પાને બિરાજમાન કર્યા હતા, તેને હટાવો કે ફેંકશો નહીં. તેને સારી રીતે સાફ કરીને સાચવીને મૂકી રાખો, કારણ કે ચોકીનું વિસર્જન થતું નથી.
વિસર્જન સમયે કયા મંત્રોનો જાપ કરવો?
વિસર્જન વખતે ભગવાન પાસે ક્ષમા માગતા અને આવતા વર્ષે ફરી આવવાની વિનંતી કરતા આ મંત્રનો ઉચ્ચાર કરવો જોઈએ:
“यान्तु देवगणाः सर्वे पूजामादाय मामकीम्। इष्टकामसमृद्धयर्थं पुनरपि पुनरागमनाय च॥” (અર્થ: હે દેવગણો, મારી પૂજા સ્વીકાર કરો અને મારી મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરી આવતા વર્ષે પુનઃ પધારવાની કૃપા કરો.)
અનંત ચતુર્દશી અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા
અનંત ચતુર્દશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના ‘અનંત’ (અસીમ) સ્વરૂપની પૂજા કરવાની વિશેષ વિધિ પણ કરવામાં આવે છે. આ દિવસે પુરુષો તેમના જમણા કાંડા પર અને સ્ત્રીઓ તેમના ડાબા કાંડા પર ૧૪ ગાંઠોવાળું ‘અનંત સૂત્ર’ (એક પવિત્ર રક્ષાસૂત્ર) બાંધે છે. દિવસભર ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરતી વખતે “ઓં અનંતાય નમઃ” મંત્રનો જાપ કરવો અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
આજે ભીની આંખોથી બાપ્પાને વિદાય આપો અને આ આશા સાથે તેમને મનાવો કે તેઓ આવતા વર્ષે આપણા જીવનમાં વધુ ખુશાલી લઈને ફરી વહેલા પાછા આવશે.

વિસર્જન સમયે કયા મંત્રોનો જાપ કરવો?