અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે સોના-ચાંદીના ભાવ તૂટ્યા

વૈશ્વિક તણાવ છતાં ભારતીય બજારમાં સોનું ₹૧,૭૦૦ થી વધુ સસ્તું થયું, ચાંદીમાં પણ મોટો કડાકો

વૈશ્વિક રાજકારણમાં આવેલો મોટો ભૂકંપ ક્યારેક આર્થિક બજારોને અણધારી દિશામાં ધકેલી દે છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના શાંતિ કરારને સત્તાવાર રીતે રદ કરવાની જાહેરાત બાદ વૈશ્વિક શેરબજાર અને ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં ભારે અફડાતફડી મચી ગઈ છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યુદ્ધ કે તણાવની સ્થિતિ ઊભી થાય છે, ત્યારે સોના અને ચાંદીના ભાવો આસમાને પહોંચી જતા હોય છે. પરંતુ આ વખતે બજારમાં કંઈક ઉંધું જ જોવા મળ્યું છે. આજે ૯ જુલાઈના રોજ ભારતીય બુલિયન માર્કેટમાં સોના અને ચાંદી બંને કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે સામાન્ય ગ્રાહકો અને લગ્નની ખરીદી કરનારાઓ માટે મોટી રાહત સમાન છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટ સ્થિર, પણ ભારતમાં ભાવ તૂટ્યા

વૈશ્વિક કોમોડિટી એક્સચેન્જ (COMEX) પર નજર કરીએ તો સોનાનો ભાવ ૪,૮૦૪.૭૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર યથાવત રીતે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક બજારમાં તાત્કાલિક કોઈ મોટી ગભરાહટ ફેલાઈ નથી. જો કે, ભારતીય સ્થાનિક બજારમાં કિંમતોમાં સારો એવો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આજે ભારતના બુલિયન માર્કેટમાં શુદ્ધ ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧.૧૮ ટકા જેટલો ઘટીને ૧,૪૩,૮૯૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર આવી ગયો છે, જે ગઈકાલે ૧,૪૫,૬૦૦ રૂપિયાની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. એટલે કે સીધો ૧,૭૧૦ રૂપિયાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. દાગીના બનાવવા માટે સૌથી વધુ વપરાતા ૨૨ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧,૫૭૪ રૂપિયા ઘટીને ૧,૩૧,૮૦৩ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ થઈ ગયો છે, જે ગઈકાલે ૧,૩૩,૩0 રૂપિયા હતો. આ ઉપરાંત, ૧૮ કેરેટ સોનાના ભાવમાં પણ ૧,૨૮૮ રૂપિયાનો ઘટાડો થતાં તે આજે ૧,૦૭,૯૧૭.૫ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર વેચાઈ રહ્યું છે.

દેશના મુખ્ય શહેરોમાં સોનાની આજની સ્થિતિ

કોઈ પણ કોષ્ટક વગર જો દેશના વિવિધ મહાનગરોમાં ૨૪ કેરેટ અને ૨૨ કેરેટ સોનાના ભાવોની સરખામણી કરીએ તો તેમાં આંશિક તફાવત જોવા મળે છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧,૪૩,૬૫૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટનો ભાવ ૧,૩૧,૬૮૦ રૂપિયા છે. મુંબઈ, બેંગલુરુ અને ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરમાં ભાવ બિલકુલ સમાન છે, જ્યાં ૨૪ કેરેટ સોનું ૧,૪૪,૦૯૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટ સોનું ૧,૩૧,૯ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામના ભાવે ઉપલબ્ધ છે. કોલકાતા અને હૈદરાબાદમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ અનુક્રમે ૧,૪,૦૯૦ રૂપિયા અને ૧,૪૪,૧૫૦ રૂપિયા છે, જ્યારે બંને શહેરોમાં ૨૨ કેરેટનો ભાવ સરખો એટલે કે ૧,૩૨,૦૦૦ રૂપિયા છે. ચેન્નાઈમાં સોનું દેશમાં સૌથી મોંઘું છે, જ્યાં ૨૪ કેરેટનો ભાવ ૧,૪૪,૪૫૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટનો ભાવ ૧,૩૨,૩૫૦ રૂપિયા પર પહોંચ્યો છે.

ચાંદીના ભાવમાં ૩.૩૫% નો મોટો કડાકો

વૈશ્વિક સ્તરે ચાંદી પ્રતિ ટ્રોય ઔંસ ૫૮.૬૯ ડોલર પર સામાન્ય મજબૂતી સાથે કારોબાર કરી રહી છે. પરંતુ ભારતીય બજારોમાં ચાંદીના ભાવમાં ગઈકાલની સરખામણીમાં ૩.૩૫ ટકાનો મોટો કડાકો બોલાઈ ગયો છે. આ ઘટાડા સાથે ભારતમાં ચાંદીની કિંમત ૨.૨૯ લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગઈ છે. અગાઉ પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે ચાંદી પોતાના ઓલ-ટાઇમ હાઈ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી, પરંતુ હવે તેમાં નફો બુક થવાના કારણે કિંમતો નીચે આવી રહી છે.

યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે પણ સોનું કેમ સસ્તું થયું?

ઘણા લોકોને પ્રશ્ન થાય કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લડાઈ શરૂ થવા છતાં સોનું કેમ ઘટી રહ્યું છે? આ પાછળ એક મોટું આર્થિક ગણિત છે. શાંતિ મંત્રણા તૂટતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચું તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) ૫ ટકા ઉછળીને ૭૮ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર થઈ ગયું છે. કાચા તેલના ભાવ વધવાથી દુનિયાભરમાં મોંઘવારી (ફુગાવો) વધવાનો ખતરો ઊભો થાય છે. આ મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે અમેરિકાની સેન્ટ્રલ બેંક એટલે કે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ આગામી સમયમાં વ્યાજ દરોમાં મોટો વધારો કરી શકે છે. જ્યારે વ્યાજ દરો વધે છે ત્યારે મોટા રોકાણકારો સોના અને ચાંદી જેવી બિન-વ્યાજ આપતી ધાતુઓમાંથી પોતાના નાણાં પાછા ખેંચીને અમેરિકન સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવા તરફ વળે છે. આના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કિંમતી ધાતુઓની માંગ અચાનક ઘટી જાય છે અને તેના ભાવ નીચે આવી જાય છે.