શા માટે સોના-ચાંદીની ચમક ફીકી પડી? જાણો આ કડાકા પાછળના ૪ મોટા કારણો
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ફરી એકવાર જોરદાર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. લાંબા સમયથી તેજીની સવારી કરી રહેલી કિંમતી ધાતુઓ હવે દબાણમાં છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો તણાવ, અમેરિકી અર્થતંત્રના મજબૂત આંકડા અને વ્યાજ દરોને લઈને અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના કડક વલણને કારણે સોના-ચાંદીની ચમક ફીકી પડી રહી છે. આ અસર માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જ નહીં, પરંતુ ભારતીય ઘરેલુ બજારમાં પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.
બજારમાં કેવી રહી સ્થિતિ?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની વાત કરીએ તો, કોમેક્સ (COMEX) પર સોનાના ભાવમાં લગભગ 1.25 ટકાનો ઘટાડો થયો છે અને તે 4,232 ડોલર પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. જ્યારે ચાંદી પણ ઘટીને 65 ડોલરના સ્તર પર પહોંચી ગઈ છે.
ભારતીય બજાર (MCX) માં આ ઘટાડો વધુ ગંભીર છે. એમસીએક્સ પર સોનામાં લગભગ 2,900 રૂપિયા અને ચાંદીમાં 5,100 રૂપિયા સુધીનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઓગસ્ટ ડિલિવરી માટેનું સોનું 1.48 ટકા તૂટીને 1,50,180 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચી ગયું છે. તેવી જ રીતે, જુલાઈ ડિલિવરી માટેની ચાંદી લગભગ 1 ટકાના ઘટાડા સાથે 2,36,284 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના સ્તર પર કારોબાર કરતી જોવા મળી હતી.
સોના-ચાંદી કેમ આટલા ઝડપથી તૂટી રહ્યા છે?
આ ઘટાડા પાછળના મુખ્ય કારણો સમજવા માટે અમે સેબી રજિસ્ટર્ડ માર્કેટ અને કોમોડિટી એક્સપર્ટ અનુજ ગુપ્તા સાથે વાત કરી. તેમણે આ ઘટાડાને ચાર મહત્વના પાસાઓથી સમજાવ્યો છે:
૧. માંગમાં ઘટાડો અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ: અનુજ ગુપ્તાના મતે, આગામી 2 થી 3 મહિના સુધી સોનું અને ચાંદી દબાણમાં રહી શકે છે. સામાન્ય રીતે મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો સમયે સોનું ‘સેફ હેવન’ (સુરક્ષિત રોકાણ) ગણાય છે, પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ અલગ છે. તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ કેન્દ્રીય બેંકો અને ફિઝિકલ ખરીદદારોની નબળી માંગ છે. ચીને ગયા મહિને માત્ર 8 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું, જ્યારે ભારતમાં ફિઝિકલ ગોલ્ડની માંગમાં લગભગ 70 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
૨. ગોલ્ડ ETFમાંથી નાણાંની નિકાસ: સોના-ચાંદીના ભાવ ઘટવાનું એક મોટું કારણ ગોલ્ડ અને સિલ્વર ETFમાંથી સતત થઈ રહેલી નિકાસ છે. વૈશ્વિક સ્તરે રોકાણકારો ગોલ્ડ ETFમાંથી પૈસા પાછા ખેંચી રહ્યા છે. સળંગ ચોથા અઠવાડિયે ગોલ્ડ ETFમાંથી આશરે 2.71 અબજ ડોલર બહાર નીકળ્યા છે. ઉપરાંત, શેરબજાર અને ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં આવેલા કડાકાને કારણે રોકાણકારોને માર્જિન કોલનો સામનો કરવો પડ્યો, જેના લીધે તેમણે કોમોડિટી બજારમાંથી પણ વેચવાલી કરવી પડી છે.
૩. નવો ટાર્ગેટ અને ટેકનિકલ નબળાઈ: તકનીકી દ્રષ્ટિએ પણ બજારનું ચિત્ર નબળું દેખાઈ રહ્યું છે. અનુજ ગુપ્તા કહે છે કે સોના માટે 4,100 થી 4,000 ડોલર (ભારતીય રૂપિયામાં આશરે 1.22 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ) એક મજબૂત સપોર્ટ ઝોન છે. જ્યારે ચાંદી માટે 60 થી 56 ડોલર (ભારતીય રૂપિયામાં આશરે 1.71 લાખ પ્રતિ કિલો) મહત્વનું સમર્થન લેવલ છે. હાલનો ઘટાડો સંપૂર્ણપણે ટેકનિકલ બ્રેકડાઉન અને નકારાત્મક ફંડામેન્ટલ્સને કારણે છે.
૪. શું રોકાણકારોએ અત્યારે ખરીદી કરવી જોઈએ? ઘણા લોકો પૂછે છે કે શું આ ખરીદીનો યોગ્ય સમય છે? અનુજ ગુપ્તાના મતે, લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે આ ઘટાડો એક તક બની શકે છે, પરંતુ એકસાથે ખરીદી કરવાને બદલે ‘તબક્કાવાર ખરીદી’ (Staggered Buying) ની વ્યૂહરચના અપનાવવી વધુ હિતાવહ છે. બજારમાં હજુ પણ થોડો સમય ઉતાર-ચઢાવ રહી શકે છે. જો કે, આગામી તહેવારોની સિઝન, કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા ફરીથી ખરીદી શરૂ થવી અને ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરોમાં થનારો ઘટાડો સોના અને ચાંદીને ફરીથી ટેકો આપી શકે છે.
