અમેરિકાના આર્થિક રિપોર્ટથી સોના-ચાંદીના બજારમાં ‘મોટો ઊલટફેર’: વૈશ્વિક દબાણ વચ્ચે સ્થાનિક તેજીથી રોકાણકારો ‘એલર્ટ’ પર
ભારતીય સર્રાફા બજાર અને વૈશ્વિક બુલિયન માર્કેટમાં હાલમાં એક અનોખી અને વિરોધાભાસી સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ સ્થાનિક સ્તરે માંગ અને ખરીદી વધવાના કારણે ભારતીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં મજબૂત તેજી નોંધાઈ રહી છે, તો બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું અને ચાંદી બંને ભારે દબાણ હેઠળ કારોબાર કરી રહ્યા છે.
અમેરિકાથી આવનારા આર્થિક આંકડા, ખાસ કરીને નોન-ફાર્મ પેરોલ્સ (Non-Farm Payrolls) ડેટા અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ની આગામી વ્યાજદર નીતિને લઈને વૈશ્વિક રોકાણકારોમાં ભારે અસમંજસ અને સાવચેતીનો માહોલ છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ વૈશ્વિક ઊલટફેરની ભારતીય બજાર પર શું અસર પડી રહી છે અને આગામી દિવસોમાં સોના-ચાંદીના ભાવ કઈ દિશામાં જઈ શકે છે.
સ્થાનિક બજારમાં સોનાનો ચમકારો, જ્યારે ચાંદી સ્થિર
દિલ્હી સર્રાફા બજારમાં 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ સોનાના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. સ્થાનિક સ્તરે જ્વેલર્સ અને વેપારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી તગડી ખરીદીને કારણે સોનાની કિંમતમાં પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ. 1,400 નો તીવ્ર વધારો નોંધાયો હતો, જે સાથે જ ભાવ ₹1,60,900 પ્રતિ 10 ગ્રામ ના સ્તરે પહોંચી ગયા હતા.
જોકે, સોનાની સરખામણીએ ચાંદીના ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો ન હતો. દિલ્હીમાં ચાંદીનો ભાવ ₹2,40,500 પ્રતિ કિલોગ્રામ ના સ્તરે યથાવત જળવાઈ રહ્યો હતો. બજારના અનુભવી ટ્રેડર્સનું માનવું છે કે, ભારતમાં તહેવારો અને લગ્નસરાની આગામી સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક માગ મજબૂત રહી છે, જેના કારણે દિલ્હી બજારમાં સોનું ઉછળ્યું છે. પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી મળી રહ્યા સંકેતોને કારણે વેપારીઓ મોટા સોદા કરતા પહેલા અચકાઈ રહ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મંદીનો સૂર: અમેરિકી ડેટાનો ભય
ભારતીય બજારથી વિપરીત વૈશ્વિક બજાર (Comex) માં સોના અને ચાંદી બંને લાલ નિશાનમાં કારોબાર કરી રહ્યા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું હળવા ઘટાડા સાથે 4,465 ડોલર પ્રતિ ઓંસ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું, જ્યારે ચાંદી 0.38 ટકા ઘટીને 66.72 ડોલર પ્રતિ ઓંસ ના સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી.
એચડીએફસી સિક્યોરિટીઝ (HDFC Securities) ના સિનિયર એનાલિસ્ટ સૌમિલ ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, “ઓગસ્ટ મહિનાના નોન-ફાર્મ પેરોલ્સ રિપોર્ટ પહેલા ટ્રેડર્સ ખૂબ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યા છે. આ રિપોર્ટ અમેરિકાના જોબ માર્કેટની સ્થિતિ દર્શાવે છે. જાન્યુઆરી પછીની રેકોર્ડ ઊંચાઈ બાદથી જ રોકાણકારો નફો રળવાની હોડમાં છે, જેના કારણે સોના-ચાંદીના ભાવ અત્યારે મર્યાદિત દાયરામાં જ ફસાયેલા છે.”
રેકોર્ડ હાઈથી 40% નો કડાકો: ચાંદી પર ઇન્વેન્ટરીનું ભારે દબાણ
જો ચાલુ વર્ષના ટ્રેન્ડ પર નજર કરીએ તો, જાન્યુઆરીના અંતમાં સોના અને ચાંદી બંને તેમના ઓલ-ટાઈમ હાઈ (Record High) ના સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. જાન્યુઆરીમાં ચાંદીની કિંમત અભૂતપૂર્વ રીતે પ્રતિ કિલો રૂ. 4 લાખના આંકડાને પાર કરી ગઈ હતી. પરંતુ તે રેકોર્ડ સપાટીથી અત્યાર સુધીમાં ચાંદીમાં લગભગ 40 ટકા સુધીનો મોટો કડાકો બોલાઈ ચૂક્યો છે.
મોતીલાલ ઓસવાલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ (Motilal Oswal Financial Services) ના રિસર્ચ હેડ સિદ્ધાર્થ ખેમકાએ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું હતું કે, “હાલના તબક્કે રોકાણકારો તરફથી સિલ્વરની ડિમાન્ડ નબળી પડી છે. જો સ્થાનિક અને વૈશ્વિક માગમાં તાત્કાલિક સુધારો નહીં આવે, તો ભારતીય ડીલરો દ્વારા ઓર્ડર કરાયેલી આશરે 2,000 ટન ચાંદીની નવી ખેપ આવવાથી બજારમાં ઇન્વેન્ટરી (Inventory) નો મોટો ભરાવો થઈ શકે છે, જે ચાંદીના ભાવ પર વધુ દબાણ લાવશે.”
ઉલ્લેખનીય છે કે ચાંદી માત્ર એક કિંમતી ધાતુ નથી પરંતુ તેનો વ્યાપક ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સોલર પેનલ્સ અને ઓટોમોબાઈલ જેવી ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં થાય છે. જો વૈશ્વિક મંદીના કારણે આ ઈન્ડસ્ટ્રીઝમાંથી ડિમાન્ડ ઘટે છે, તો ચાંદીમાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
યુએસ ફેડરલ રિઝર્વની બેઠક અને કેવિન વૉર્શનો સંકેત
બુલિયન માર્કેટની નજર હવે આવતા અઠવાડિયે જાહેર થનારા અમેરિકાના ફુગાવાના (Inflation Data) આંકડા પર ટકેલી છે. આ આંકડાઓ આધારિત જ યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ પોતાની આગામી નાણાકીય નીતિ ઘડશે. ફેડરલ રિઝર્વની મહત્વની બેઠક 16 સપ્ટેમ્બરે યોજાવાની છે.
વ્યાજદરમાં વધારાનો ભય: જો અમેરિકામાં ફુગાવો ઊંચો આવશે, તો સેન્ટ્રલ બેંક વ્યાજદરમાં વધારો કરવાની જાહેરાત કરી શકે છે.
કેવિન વૉર્શનું વલણ: ફેડ ચેરમેન કેવિન વૉર્શ અગાઉથી જ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે કે સેન્ટ્રલ બેંકનું પ્રાથમિક ધ્યાન કોઈપણ ભોગે મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવાનું છે.
જો અમેરિકામાં વ્યાજદરો વધે છે અથવા ઊંચા સ્તરે જાળવી રાખવામાં આવે છે, તો ડોલર ઈન્ડેક્સ (Dollar Index) અને યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ મજબૂત થશે. જેની સીધી અને ખરાબ અસર સોના-ચાંદી પર પડશે, કારણ કે વ્યાજદર વધવાથી બિન-વ્યાજ આપતી ધાતુઓ (જેમ કે સોનું) માંથી રોકાણકારો નાણાં પાછા ખેંચીને અન્ય સુરક્ષિત સાધનો તરફ વળે છે.
રોકાણકારો માટે નિષ્ણાતોની સલાહ
સોના-ચાંદીના બજારમાં ચાલી રહેલી આ અસ્થિરતા વચ્ચે નિષ્ણાતો રિટેલ રોકાણકારોને ઉતાવળે મોટું રોકાણ ન કરવાની સલાહ આપી રહ્યા છે:
એસઆઈપી (SIP) મોડેલ અપનાવો: સોનામાં એકસાથે બધી મૂડી રોકવાને બદલે સ્ટેગર્ડ (તબક્કાવાર) રીતે અથવા ગોલ્ડ ઈટીએફ (Gold ETF) દ્વારા રોકાણ કરવું હિતાવહ છે.
16 સપ્ટેમ્બર સુધી રાહ જુઓ: યુએસ ફેડની પોલિસી અને 16 સપ્ટેમ્બરના નિર્ણય સુધી બજારની દિશા સ્પષ્ટ થશે નહીં. તેથી ત્યાં સુધી નવો મોટો પોઝિશન લેવાથી બચવું જોઈએ.
લાંબા ગાળાનો દ્રષ્ટિકોણ: ટૂંકા ગાળામાં ભલે અસ્થિરતા રહે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geopolitical Tensions) ને કારણે લાંબા ગાળે સોનું સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) તરીકે મજબૂત રહેશે.
તમામ પરિબળોને જોતાં, સોના-ચાંદીના બજારમાં આગામી કેટલાક દિવસો અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે.
