સતત ત્રીજા મહિને રેકોર્ડબ્રેક કલેક્શન! રિફંડ વધવા છતાં જીએસટીમાં જોવા મળી મજબૂત રફતાર
દેશના સરકારી ખજાના માટે ઓગસ્ટ મહિનો અત્યંત લાભદાયી સાબિત થયો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, ભારતનું ગ્રોસ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસિસ ટેક્સ (GST) કલેક્શન વાર્ષિક ધોરણે ૧૫ ટકા વધીને ₹૧.૯૯૮ લાખ કરોડ (આશરે ₹૨ લાખ કરોડ) ની નજીક પહોંચી ગયું છે.
આ સતત ત્રીજો મહિનો છે જ્યારે જીએસટી રેવેન્યુમાં બે આંકડામાં (ડબલ ડિજિટ) મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. આ અગાઉ જૂન મહિનામાં ૧૩.૯ ટકા અને જુલાઈ મહિનામાં ૧૫.૪ ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો હતો. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં આ આંકડો ₹૧.૭૪ લાખ કરોડ રહ્યો હતો, જેની સરખામણીએ આ વર્ષે ટેક્સ કલેક્શનમાં મોટો વધારો થયો છે.
આયાત (Imports) માં ૨૯% નો જંગી ઉછાળો: જીએસટી વધવાનું મુખ્ય કારણ
ઓગસ્ટ મહિનાના જીએસટી કલેક્શનમાં જોવા મળેલી આ તેજી પાછળનું સૌથી મોટું કારણ વિદેશથી થતી આયાત (Imports) પર મળતો ટેક્સ છે.
સરકારી આંકડાઓ પર ઝીણવટભરી નજર નાખીએ તો, આયાતી વસ્તુઓ અને સેવાઓ પરથી મળતા ગ્રોસ જીએસટી રેવેન્યુમાં ૨૯ ટકાનો તગડો ઉછાળો આવ્યો છે. આ ટેક્સ કલેક્શન ગયા વર્ષના ₹૪૮,૫૪૬ કરોડથી વધીને સીધું ₹૬૨,૬૦૪ કરોડની સપાટીએ પહોંચી ગયું છે.
બીજી તરફ, ભારતના સ્થાનિક બજાર (Domestic Market) માંથી મળતા જીએસટી ટેક્સમાં પણ ૯.૩ ટકાનો સુધારો જોવા મળ્યો છે. સ્થાનિક રેવેન્યુ ગયા વર્ષના ₹૧.૨૬ લાખ કરોડથી વધીને ₹૧.૩૭ લાખ કરોડ થયો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આ સપ્ટેમ્બરમાં જીએસટીના હેડલાઇન આંકડાને ઐતિહાસિક ઊંચાઈ પર પહોંચાડવામાં આયાત વેપારનો મોટો સિંહફાળો રહ્યો છે.
ઝડપથી વધેલા રિફંડને કારણે નેટ કલેક્શનની સ્પીડ ધીમી પડી
ભલે ગ્રોસ જીએસટી કલેક્શને નવા રેકોર્ડ સર્જ્યા હોય, પરંતુ ટેક્સ રિફંડ (Tax Refund) ના દરોમાં મોટો વધારો થવાને કારણે નેટ જીએસટી રેવેન્યુ (Net GST Revenue) ની વૃદ્ધિ થોડી ધીમી રહી છે.
ઓગસ્ટ મહિનામાં સરકારે વેપારીઓ અને નિકાસકારોને ચૂકવવામાં આવતા કુલ રિફંડમાં ૬૭.૯ ટકાનો ભારી વધારો નોંધાવ્યો છે. આ રિફંડનો આંકડો ગયા વર્ષના ₹૧૮,૯૩૫ કરોડથી વધીને ₹૩૧,૭૯૫ કરોડ પર પહોંચી ગયો છે.
ડોમેસ્ટિક રિફંડ: સ્થાનિક સ્તરે અપાતા રિફંડમાં ૭૨.૬ ટકાની વૃદ્ધિ થઈ છે.
એક્સપોર્ટ રિફંડ: ICEGATE પોર્ટલ દ્વારા પ્રોસેસ કરવામાં આવતા નિકાસ જીએસટી રિફંડમાં ૬૧.૮ ટકાનો વધારો થયો છે.
રિફંડના આ મોટા ઉપાડની સીધી અસર નેટ કલેક્શન પર પડી હતી. રિફંડ બાદ કર્યા પછીનું નેટ જીએસટી કલેક્શન ૮.૩ ટકા વધીને ₹૧.૬૮ લાખ કરોડ રહ્યું હતું. જેમાં નેટ ડોમેસ્ટિક રેવેન્યુ ૩.૪ ટકા વધીને ₹૧.૧૯ લાખ કરોડ અને નેટ કસ્ટમ્સ જીએસટી ૨૨.૩ ટકા ઉછળીને ₹૪૯,૨૯૯ કરોડ થયો છે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ પાંચ મહિના (એપ્રિલ થી ઓગસ્ટ) ના કુલ આંકડાની વાત કરીએ તો, ગ્રોસ જીએસટી કલેક્શન ૧૧ ટકા વધીને ₹૧૦.૪૩ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે, જ્યારે નેટ રેવેન્યુ ૯ ટકા વધીને ₹૮.૯૦ લાખ કરોડ નોંધાયું છે.
રાજ્યોનું પ્રદર્શન: યુપી અને ગુજરાત આગળ, આસામમાં અસાધારણ ઉછાળો
દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોના સ્થાનિક (Domestic) જીએસટી કલેક્શનના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો ઉત્તર પ્રદેશ ૧૯ ટકાની શાનદાર ગ્રોથ સાથે સૌથી આગળ રહ્યું છે.
આ યાદીમાં અન્ય રાજ્યોની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
તેલંગાણા: ૧૬% ની વૃદ્ધિ
ગુજરાત: ૧૫% ની મજબૂત વૃદ્ધિ
કર્ણાટક અને કેરળ: ૧૩% ની વૃદ્ધિ
હરિયાણા અને પંજાબ: ૧૨% ની વૃદ્ધિ
દેશમાં સૌથી વધુ ટેક્સ કલેક્શન આપનારા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં ૮ ટકાનો સુધારો જોવા મળ્યો હતો, જેના કારણે તેનું કુલ જીએસટી કલેક્શન ₹૨૮,૭૭૯ કરોડ પહોંચ્યું હતું.
બીજી તરફ, કેટલાક મોટા રાજ્યોના આંકડા નિરાશાજનક પણ રહ્યા છે. તમિલનાડુના કલેક્શનમાં ૧ ટકાનો મામૂલી ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે ઓડિશા અને આંધ્રપ્રદેશમાં ૭ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. રાજસ્થાન અને ગોવા જેવા પ્રવાસન રાજ્યોનું કલેક્શન પણ ૨ ટકા જેટલું ઘટ્યું છે. આ તમામ આંકડાઓ વચ્ચે ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્ય આસામના આંકડાઓએ સબને ચોંકાવી દીધા છે, જ્યાં જીએસટી કલેક્શનમાં ૧૬૨ ટકાનો અણધાર્યો અને અસાધારણ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
