માથા અને આંખોમાં એકસાથે દુખાવો થાય છે? જાણો કારણ
આજના સમયમાં લાંબા સમય સુધી મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર અને ટીવીની સ્ક્રીન સામે બેસવાની આદત વધી રહી છે. તેના કારણે ઘણા લોકોને માથામાં દુખાવો, આંખોમાં બળતરા અને થાક જેવી સમસ્યાઓ થતી હોય છે. ઘણી વખત માથું અને આંખો બંનેમાં એકસાથે દુખાવો થવા લાગે છે. કેટલાક લોકો તેને સામાન્ય થાક માનીને અવગણે છે, પરંતુ જો આ સમસ્યા વારંવાર થતી હોય અથવા દુખાવો વધારે હોય, તો તેની પાછળનું કારણ સમજવું જરૂરી છે.
માથા અને આંખોમાં એકસાથે દુખાવો થવા પાછળ માઇગ્રેન, આંખો પર વધારે તાણ, સાઇનસની સમસ્યા અને ઊંઘની અછત જેવા અનેક કારણો હોઈ શકે છે. ચાલો જાણીએ આ સમસ્યાના પાંચ સંભવિત કારણો અને તેનાથી બચવા માટે શું કરવું જોઈએ.
1. લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીનનો ઉપયોગ
મોબાઇલ કે કમ્પ્યુટરનો સતત ઉપયોગ કરવાથી આંખો પર તાણ આવી શકે છે. લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન જોતી વખતે વ્યક્તિની પાંપણો ઝબકાવવાની આવર્તન ઘટી શકે છે, જેના કારણે આંખોમાં શુષ્કતા, બળતરા અને ભારેપણું અનુભવાય છે. તેની સાથે કપાળ અને માથાના આગળના ભાગમાં દુખાવો પણ થઈ શકે છે.
શું કરવું? સ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરતી વખતે દર 20 મિનિટે આશરે 20 ફૂટ દૂરની વસ્તુને 20 સેકન્ડ સુધી જુઓ. સ્ક્રીનની બ્રાઇટનેસ યોગ્ય રાખો, વારંવાર પાંપણો ઝબકાવો અને વચ્ચે થોડો આરામ લો. જો ચશ્માનો નંબર હોય, તો આંખોની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
2. માઇગ્રેનની સમસ્યા
માઇગ્રેન માથા અને આંખોની આસપાસ દુખાવો થવાનું એક સામાન્ય કારણ છે. તેમાં ઘણી વખત માથાની એક બાજુ ધબકારા જેવો દુખાવો થાય છે. કેટલાક લોકોને પ્રકાશ અને અવાજ સહન કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે, જ્યારે અન્ય લોકોને ઊબકા કે ઊલટી પણ થઈ શકે છે. કેટલાક દર્દીઓને માથાનો દુખાવો શરૂ થાય તે પહેલાં આંખો સામે ચમકારા અથવા ઝાંખું દેખાવા જેવી સમસ્યા થાય છે.
ઊંઘની અછત, તણાવ, ભોજનમાં લાંબો વિરામ અને કેટલીક વ્યક્તિઓમાં ચોક્કસ ખાદ્ય વસ્તુઓ માઇગ્રેનને ઉત્તેજિત કરી શકે છે. જો વારંવાર આવો દુખાવો થતો હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
3. સાઇનસમાં સોજો અથવા ચેપ
સાઇનસ એટલે ચહેરાના હાડકાંની આસપાસ આવેલી હવાથી ભરેલી જગ્યાઓ. તેમાં સોજો અથવા ચેપ થાય ત્યારે કપાળ, ગાલ અને આંખોની આસપાસ દબાણ તથા દુખાવો અનુભવાઈ શકે છે. સાથે નાક બંધ થવું, નાકમાંથી પ્રવાહી નીકળવું અને ગંધ પારખવામાં મુશ્કેલી જેવા લક્ષણો પણ જોવા મળી શકે છે.
આવા લક્ષણો હોય ત્યારે પૂરતો આરામ કરો અને પાણી પીતા રહો. જો તાવ આવે, દુખાવો વધે અથવા લક્ષણો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. દરેક માથાના દુખાવાનું કારણ સાઇનસ જ હોય એવું નથી.
4. ઊંઘની અછત અને માનસિક તણાવ
પૂરતી ઊંઘ ન મળવી અને સતત તણાવમાં રહેવું પણ માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે. માનસિક દબાણ દરમિયાન માથા અને ગરદનના સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અનુભવાય છે, જેના કારણે કપાળ અને આંખોની આસપાસ દુખાવો થઈ શકે છે.
આ સમસ્યા ઘટાડવા માટે દરરોજ નિયમિત સમયે સૂવાની અને જાગવાની આદત બનાવો. પુખ્ત વયના લોકોએ સામાન્ય રીતે સાતથી નવ કલાકની ઊંઘ લેવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. હળવી કસરત, ધ્યાન અને ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરતો પણ તણાવ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
5. આંખોની બીમારી અથવા દૃષ્ટિની સમસ્યા
ચશ્માનો ખોટો નંબર, આંખોની શુષ્કતા અથવા આંખમાં સોજો જેવી સમસ્યાઓના કારણે આંખોમાં દુખાવો થઈ શકે છે. કેટલીક ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં આંખનું દબાણ અચાનક વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આંખમાં તીવ્ર દુખાવો, લાલાશ, ઝાંખું દેખાવું, પ્રકાશની આસપાસ રંગીન વર્તુળો દેખાવા અને ઊબકા જેવા લક્ષણો થઈ શકે છે.
આવા લક્ષણોને સામાન્ય થાક સમજીને અવગણવા નહીં. ખાસ કરીને અચાનક દૃષ્ટિમાં ફેરફાર થાય અથવા આંખમાં તીવ્ર દુખાવો થાય, તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવી જોઈએ.
માથા અને આંખોના દુખાવાથી બચવા શું કરવું?
રોજિંદા જીવનમાં કેટલીક સરળ આદતો અપનાવવાથી સામાન્ય માથાના દુખાવાની શક્યતા ઘટાડી શકાય છે. પૂરતું પાણી પીવું, સમયસર ભોજન લેવું, નિયમિત ઊંઘ લેવી અને લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન સામે બેસવાનું ટાળવું જરૂરી છે. આંખોને આરામ આપો અને વાંચતી વખતે યોગ્ય પ્રકાશની વ્યવસ્થા રાખો.
જો માથાનો દુખાવો અચાનક ખૂબ જ તીવ્ર બને, તેની સાથે બોલવામાં તકલીફ, શરીરના એક ભાગમાં નબળાઈ, તાવ સાથે ગરદન અકડવી અથવા દૃષ્ટિ જતી રહેવા જેવાં લક્ષણો હોય, તો તરત ઇમરજન્સી સારવાર લો.
