શું શિક્ષક બનવું આર્થિક રીતે ફાયદાકારક છે? જાણો દુનિયાના ટોપ-5 હાઈ પેઈંગ દેશો વિશે
કહેવાય છે કે શિક્ષક રાષ્ટ્રનો નિર્માતા હોય છે, પરંતુ શું રાષ્ટ્ર પોતાના નિર્માતાઓને એટલો પગાર આપે છે જેના તેઓ હકદાર છે? ભારતમાં અવારનવાર એ ચર્ચા થાય છે કે ટીચિંગ એ એક ‘નોબલ પ્રોફેશન’ તો છે, પરંતુ કમાણીની બાબતમાં તે કોર્પોરેટ નોકરીઓ કરતા પાછળ રહી જાય છે.
જો તમે શિક્ષક છો અથવા ટીચિંગમાં કરિયર બનાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારા મનમાં એ સવાલ જરૂર આવતો હશે કે દુનિયાના કયા દેશોમાં ગુરુઓને સૌથી વધુ સન્માન અને ‘સેલરી’ મળે છે. શું વિદેશ જઈને ભણાવવું એ એક બહેતર વિકલ્પ હોઈ શકે? ચાલો, આંકડાઓના ચશ્માથી જોઈએ કે દુનિયાના ટોપ દેશોમાં શિક્ષકોના ખિસ્સા કેટલા ગરમ રહે છે અને આ લિસ્ટમાં આપણું ભારત ક્યાં ઊભું છે.
1. લક્ઝમબર્ગ: શિક્ષકો માટે ‘સ્વર્ગ’ (Luxembourg)
જ્યારે સૌથી વધુ પગારની વાત આવે છે, ત્યારે યુરોપનો નાનકડો દેશ લક્ઝમબર્ગ આખી દુનિયામાં નંબર-1 પર છે. અહીં શિક્ષકોને જે વેતન મળે છે, તે કોઈ મોટી કંપનીના CEO ના પગાર જેટલું હોઈ શકે છે.
-
શરૂઆતી પગાર: અહીં કરિયરની શરૂઆતમાં જ એક ટીચરને લગભગ $71,647 (આશરે 60 લાખ રૂપિયા) મળે છે.
-
અનુભવી શિક્ષક: જેમ જેમ અનુભવ વધે છે, તેમ પગાર 80,000 થી 1,15,000 યુરો સુધી પહોંચી જાય છે. ભારતીય રૂપિયામાં આ આંકડો વાર્ષિક 86 લાખથી 1.24 કરોડ રૂપિયા સુધી જાય છે. અહીં માસ્ટર્સ ડિગ્રી ધરાવતા શિક્ષકોને વિશેષ બોનસ અને ઉચ્ચ વેતન મળે છે.
2. સ્વિટ્ઝરલેન્ડ: હાઈ સેલરી અને હાઈ લિવિંગ (Switzerland)
ખૂબસૂરત વાદીઓ ધરાવતા આ દેશમાં શિક્ષકોનું સ્તર ઘણું ઊંચું માનવામાં આવે છે. અહીંની શિક્ષણ પ્રણાલી વિશ્વની શ્રેષ્ઠ પ્રણાલીઓમાંની એક છે.
-
અનુભવનો લાભ: અહીં એક શરૂઆતી ટીચર વાર્ષિક આશરે 71,500 ફ્રેન્ક કમાય છે.
-
સીનિયર ટીચર્સ: 10 થી 19 વર્ષનો અનુભવ ધરાવતા શિક્ષકો આશરે 90,246 ફ્રેન્ક અને 20 વર્ષથી વધુ અનુભવ ધરાવતા શિક્ષકો વાર્ષિક 91,074 ફ્રેન્ક (આશરે 88 લાખ રૂપિયા) સુધી કમાઈ શકે છે.
3. જર્મની: અનુભવ જ બધું છે (Germany)
જર્મનીમાં શિક્ષકોનો પગાર તેમના અનુભવ અને શિક્ષણના સ્તર (પ્રાથમિક કે માધ્યમિક) પર આધાર રાખે છે.
-
આકર્ષક પેકેજ: 10-15 વર્ષના અનુભવ વાળા શિક્ષકો અહીં વાર્ષિક 59 લાખથી 72 લાખ રૂપિયા સુધી કમાય છે. અહીં શિક્ષકોને સરકારી કર્મચારીનો દરજ્જો મળે છે, જેનાથી તેમને અન્ય ઘણી સુવિધાઓ પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
4. ડેનમાર્ક અને નેધરલેન્ડ: ખુશહાલ શિક્ષકો (Denmark & Netherlands)
4. ડેનમાર્ક અને નેધરલેન્ડ: ખુશહાલ શિક્ષકો (Denmark & Netherlands)સ્કેન્ડિનેવિયન દેશોમાં શિક્ષકોના કલ્યાણ પર ખૂબ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
-
ડેનમાર્ક: અહીં સેકન્ડરી સ્કૂલના ટીચર્સનો વાર્ષિક પગાર 55 લાખથી 68 લાખ રૂપિયા ની વચ્ચે હોય છે.
-
નેધરલેન્ડ: અહીં અનુભવી શિક્ષકો વાર્ષિક 70,000 થી 90,000 યુરો (આશરે 63 લાખ થી 81 લાખ રૂપિયા) સુધી આરામથી કમાઈ લે છે.
5. અન્ય દેશો: ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ કોરિયા
-
ઓસ્ટ્રેલિયા: અહીં 10-12 વર્ષના અનુભવ ધરાવતા ટીચર્સને આશરે 65 લાખ રૂપિયા (AUD 90,000) સુધી મળે છે.
-
દક્ષિણ કોરિયા: એશિયન દેશોમાં દક્ષિણ કોરિયા શિક્ષકોને ઘણો ઊંચો પગાર આપે છે. અહીં વાર્ષિક સેલરી 53 લાખથી 68 લાખ રૂપિયા ની વચ્ચે રહે છે.
ભારત ક્યાં ઊભું છે? (India’s Position)
હવે વાત કરીએ કડવા સત્યની. ભારત વિશ્વના ‘હાઈ-પેઈંગ’ દેશોની યાદીમાં ઘણું નીચે આવે છે. ભારતને સામાન્ય રીતે મિડ અથવા લો-સેલરી કેટેગરીમાં રાખવામાં આવે છે.
-
સરકારી ક્ષેત્ર: ભારતમાં એક સરકારી શાળાના શિક્ષકનો પગાર તેમના ગ્રેડ (PRT, TGT, PGT) મુજબ વાર્ષિક 3 લાખથી 12 લાખ રૂપિયા ની વચ્ચે હોય છે. સાતમા પગાર પંચ પછી તેમાં સુધારો થયો છે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરની સરખામણીમાં આ હજુ પણ ઘણો ઓછો છે.
-
પ્રાઇવેટ સેક્ટર: ખાનગી શાળાઓની સ્થિતિ વધુ પડકારજનક છે. મોટા શહેરોની નામી શાળાઓને છોડી દઈએ તો, ઘણી જગ્યાએ શિક્ષકોએ ખૂબ ઓછા વેતન પર કામ કરવું પડે છે, જે વાર્ષિક 1.5 લાખથી 4 લાખ રૂપિયા સુધી જ સીમિત રહી જાય છે.
-
નંબર ગેમ: જો ગ્લોબલ રેન્કિંગની વાત કરીએ તો, ‘પરચેઝિંગ પાવર પેરિટી’ (PPP) મુજબ ભારત ટોપ 50 માં તો આવી શકે છે, પણ વાસ્તવિક ડોલર વેલ્યુમાં આપણે વિકસિત દેશો કરતા ઘણા પાછળ છીએ.
શું તમારે વિદેશ જવું જોઈએ?
જો તમે માત્ર પૈસાને માપદંડ માનતા હોવ, તો ચોક્કસપણે લક્ઝમબર્ગ, જર્મની કે સ્વિટ્ઝરલેન્ડ જેવા દેશો શ્રેષ્ઠ તક પૂરી પાડે છે. જોકે, ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ (Cost of Living) પણ ભારત કરતા ઘણો વધારે છે.
ભારતમાં પણ હવે ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વિશેષ કૌશલ્યો (જેમ કે કોડિંગ, ડેટા સાયન્સ કે વિદેશી ભાષાઓ ભણાવનારા) ધરાવતા શિક્ષકોની માંગ વધી રહી છે, જેનાથી તેમના પગારમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ટૂંકમાં, એક શિક્ષક તરીકે તમારી ડિગ્રી અને તમારો ‘અનુભવ’ જ તમારી અસલી સંપત્તિ છે, જે દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે તમારી કિંમત નક્કી કરે છે.
