ભારત બનશે દુનિયાનું કારખાનું: ₹33,660 કરોડના બજેટ સાથે ‘ભવ્ય’ યોજનાને મોદી સરકારની મંજૂરી
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટે દેશના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં એક સુવર્ણ અધ્યાય ઉમેર્યો છે. ભારતને વિશ્વનું કારખાનું બનાવવાના સંકલ્પ સાથે ‘ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના’ એટલે કે BHAVYA (Bharat Industrial Development Scheme) ને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ સરકાર ₹33,660 કરોડનો જંગી ખર્ચ કરીને દેશભરમાં 100 અત્યાધુનિક ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ ઔદ્યોગિક પાર્ક વિકસાવશે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લઈ જવી અને ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિને નવી ગતિ આપવાનો છે.
નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (NICDP) ની સફળતાને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવેલી આ પરિયોજના રાજ્ય સરકારો અને ખાનગી ભાગીદારોના સહયોગથી અમલમાં મુકવામાં આવશે. આ યોજના માત્ર ઉદ્યોગો સ્થાપવા માટે જ નથી, પરંતુ તે ભારતમાં ‘ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) ના સ્તરને વિશ્વસ્તરીય બનાવવા માટેનું એક મોટું માધ્યમ બનશે.
પ્લગ-એન્ડ-પ્લે મોડલ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે આર્થિક સહાય
‘ભવ્ય’ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા તેનું ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ (Plug-and-Play) મોડલ છે. આનો અર્થ એ છે કે ઉદ્યોગપતિઓએ જમીન સુધારવા કે વીજળી-પાણીના કનેક્શન માટે વર્ષો સુધી રાહ જોવી પડશે નહીં. સરકાર તમામ પાયાની સુવિધાઓ તૈયાર રાખશે, કંપનીઓએ માત્ર મશીનરી લાવીને ઉત્પાદન શરૂ કરવાનું રહેશે. આ યોજના હેઠળ 100 થી 1,000 એકર સુધીના ઔદ્યોગિક પાર્ક બનાવવામાં આવશે. સરકાર દરેક એકર દીઠ ₹1 કરોડ સુધીની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે, જે નીચે મુજબની સુવિધાઓ માટે વાપરવામાં આવશે:
-
કોર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: આમાં આંતરિક રસ્તાઓ, અંડરગ્રાઉન્ડ યુટિલિટી લાઈન્સ, પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા, કોમન ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ અને અત્યાધુનિક ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કોમ્યુનિકેશન ટેકનોલોજી (ICT) પ્રણાલીનો સમાવેશ થાય છે.
-
વેલ્યુ એડેડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: નાના ઉદ્યોગોને મદદ કરવા માટે સરકાર તૈયાર ફેક્ટરી શેડ્સ, સ્ટોરેજ પ્લાન્ટ્સ અને રેડી-ટુ-યુઝ પ્રોડક્શન યુનિટ્સ પણ બનાવી આપશે.
-
સોશિયલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ઉદ્યોગોમાં કામ કરતા શ્રમિકોના કલ્યાણ માટે પાર્કની અંદર જ આવાસ (Housing) અને અન્ય સહાયક સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવશે.
આ તમામ સુવિધાઓ પીએમ ગતિશક્તિ (PM GatiShakti) ના સિદ્ધાંતો મુજબ હશે, જેથી રેલવે, હાઈવે અને પોર્ટ સાથે સીધું કનેક્ટિવિટી જોડાણ મળી રહે.
રોજગારીની નવી તકો અને આર્થિક ક્રાંતિ
‘ભવ્ય’ યોજના માત્ર ઉદ્યોગો માટે જ નહીં, પણ દેશના કરોડો યુવાનો માટે આશાનું કિરણ છે. આ પ્રોજેક્ટથી મેન્યુફેક્ચરિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને સર્વિસ સેક્ટરમાં લાખો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે. જ્યારે 100 નવા ઔદ્યોગિક શહેરો વસશે, ત્યારે ત્યાં માત્ર ફેક્ટરીઓ જ નહીં, પણ પરિવહન, હોસ્પિટાલિટી અને રિટેલ સેક્ટરનો પણ વિકાસ થશે.
આ યોજના કોઈ એક રાજ્ય પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવશે. આનાથી પ્રાદેશિક અસમાનતા દૂર થશે અને પછાત વિસ્તારોમાં પણ ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ આવશે. વિદેશી રોકાણકારો (FDI) માટે ભારત હવે વધુ આકર્ષક બનશે, કારણ કે તેમને અહીં બનેલી-બનાવેલી માળખાગત સુવિધાઓ મળશે.
ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં ભારતનું સ્થાન
વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં જ્યારે દુનિયા ‘ચાઈના પ્લસ વન’ (China Plus One) વ્યૂહરચના અપનાવી રહી છે, ત્યારે ‘ભવ્ય’ યોજના ભારતને શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરે છે. વિશ્વસ્તરીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સસ્તું શ્રમબળ ભારતને સ્પર્ધાત્મક બનાવશે. આ 100 ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પાર્ક ભારતને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ટેક્સટાઇલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ઓટોમોબાઇલ જેવા ક્ષેત્રોમાં અગ્રેસર બનાવશે.
સરકારનું લક્ષ્ય છે કે ભારતનું મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર તેના જીડીપી (GDP) માં મોટો ફાળો આપે. ‘ભવ્ય’ યોજના એ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાનને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાનું એન્જિન સાબિત થશે. આગામી દાયકા ભારતનો હશે અને તેમાં BHAVYA યોજના પાયાનો પથ્થર સાબિત થશે.
